Gıda enflasyonuna küresel ısınma etkisi

Avrupa Merkez Bankası (AMB) ve Potsdam İklim Tesiri Araştırma Enstitüsü’nün iklim değişikliğinin makroekonomik etkilerindeki süratli değişimi incelediği araştırması, global ısınma ve enflasyon arasındaki bağlantıyı ortaya koydu.

Araştırma bulgularını değerlendiren Potsdam İklim Tesiri Araştırma Enstitüsü Araştırmacısı Maximilian Kotz, global ısınmanın enflasyon üzerindeki tesirlerinin geçen yıl Avrupa’daki sıcak hava dalgalarının akabinde ekonomistlerin daha çok dikkatini çekmeye başladığını söyledi.

Avrupa’da 2022’deki aşırı sıcak hava dalgaları ve kuraklık nedeniyle ziraî üretimde düşüş görüldüğünü ve bunun besin fiyatlarını yükselttiğini ifade eden Kotz, şunları kaydetti:

“121 farklı ülkede son 30 yılda iklim ve enflasyonda görülen değişimleri inceledik ve iklim değişikliğinin artan tesirlerinin enflasyonu ve bilhassa besin enflasyonunu da artırdığını gördük. Örneğin, Avrupa’da geçen yılki aşırı sıcak hava dalgaları besin enflasyonundaki artışa 0,7 puanlık katkı yaptı. Yüzde 10 düzeyindeki besin enflasyonunun hepsi iklim değişikliğinden kaynaklanmadı elbette. Salgın ve Ukrayna’daki savaş gibi faktörler daha yüksek enflasyona yol açtı lakin global ısınma şiddetlendikçe enflasyondaki tesiri de artıyor.”

Kotz, global ısınmanın 2035’e kadar enflasyonu nasıl etkileyeceğine ilişkin de “İklim değişikliğinin giderek daha kötü hale geldiğini görüyoruz. Şiddetlenen global ısınmanın, dünyada 2035’e kadar bilhassa besin enflasyonunu artıracağını öngörüyoruz. Global ısınma, 2035’e kadar her yıl yüzde 1 ila 3 arasında daha yüksek besin enflasyonuna yol açabilir. Bu oranlar yüksek görünmüyor olabilir fakat iklim değişikliğinin besin enflasyonu üzerindeki tesiri ısrarcı hale geliyor” değerlendirmesinde bulundu.

İş fırsatları, iklim değişikliği baskısı altında

Küresel ısınmanın enflasyonun yanı sıra istihdam ve büyüme oranlarını da etkileyeceğini ifade eden Kotz, makroekonomik büyüme oranlarının ve üretimin iklim değişikliği nedeniyle giderek azalacağına yönelik güçlü işaretler olduğunu söyledi.

Bilim insanlarının iklim değişikliğinin makroekonomi ve iş gücü üzerindeki tesirlerini incelediğini belirten Kotz, “İklim değişikliği nedeniyle çok yüksek ihtimalle gelecekte daha az iş fırsatları olacak. Tabii ki bu tesirlerin ne kadar geniş çaplı olacağı fosil yakıtlar nedeniyle emisyonların ne kadar artacağına ve emisyonlardaki artışın global ısınmayı ne kadar şiddetlendireceğine bağlı” diye konuştu.

Küresel ısınma nedeniyle dünyanın bilhassa birtakım bölgelerinin yaşanamaz hale geldiğini ve bunun da iklim göçüne yol açtığını vurgulayan Kotz, kuraklık ve aşırı sıcak hava dalgalarının sıklığındaki artışın bilhassa Sahra Altı Afrika’daki topluluklar için risk oluşturduğunu söyledi.

İklim göçü bekleniyor

Kotz, bu bölgelerde yaşayan insanların yerli ziraî üretimle geçimini sağladığını ifade ederek, “Şu anda bu bölgelerdeki ziraî üretimin azalmasına karşı bu toplulukları destekleyecek güçlü bir altyapı yok. Bunun beklenen sonucu da iklim göçündeki artış… Bu hususta bilimsel olarak kâfi bilgi yok lakin iklim göçünün giderek daha büyük bir bahis haline geleceğini görebiliyoruz. Yalnızca şu an bunun ne boyutta olacağını kestirmek bilimsel açıdan zor” dedi.

AMB ve Potsdam İklim Tesiri Araştırma Enstitüsü’nün araştırmasına göre, iklim değişikliğine karşı adaptasyon uygulamalarının yetersiz şekilde devam etmesi durumunda global ısınma besin enflasyonunda 2035’e kadar yüzde 0,92 ila yüzde 3,23 arasında, manşet enflasyonda ise yüzde 0,32 ila yüzde 1,18 arasında artışa yol açarken, enflasyonda görülen mevsimsel dinamikleri de değiştirecek.

Küresel ısınmanın enflasyon üzerindeki tesiri “Küresel Güney” olarak ifade edilen, iklim değişikliğinde katkısı az olmasına karşın bunun tesirlerine karşı en kırılgan pozisyonda olan gelişmekte olan ülkelerde daha yüksek olacak.

Sıcaklık artışı gelecek 5 yılda 1,5 derece limitini aşabilir

Dünya Meteoroloji Örgütü (DMÖ) verilerine göre, global sıcaklık artışı, 2022’de sanayi öncesi periyoda göre 1,15 dereceye ulaştı.

Birleşmiş Milletler’in (BM), sıcaklık artışında yaşanabilir son sınır olarak belirlediği 1,5 derecenin aşılması ihtimali ise son yıllarda hızlandı. WMO’ya göre, 2023 ila 2027 yılları arasında sıcaklık artışı 1850-1900 periyoduna göre 1,1 ila 1,8 derece arasında daha yüksek olacak.

Gelecek 5 yıldan en az birinin, dünyadaki en sıcak yıl ve 2023-2027’nin bir bütün olarak en sıcak yıllar olma ihtimali yüzde 98 iken, bu yıllar arasında 1,5 derece limitini aşma mümkünlüğü da yüzde 66 olarak hesaplandı.