HDP, AYM’nin kelamlı savunmayı 11 Nisan’a ertelemesini nasıl yorumluyor; parti kapatılırsa seçim için ‘B ve C planları’ neler?

Ayşe Sayın
Ankara, BBC Türkçe

Anayasa Mahkemesi (AYM), Halkların Demokratik Partisi (HDP) hakkındaki kapatma davasında, kelamlı savunma tarihini 11 Nisan’a erteledi. HDP’nin sarsıntılar nedeniyle, kelamlı savunmanın 3 ay ertelenmesi talebini karara bağlayan AYM, yaklaşık 1 ay erteleme yönünde karar verdi. HDP Grup Başkanvekili Saruhan Oluç kararı, “seçimlere müdahale” olarak yorumladı.

AYM daha sonra HDP’nin Hazine yardımı hesabına tedbiren bloke konulması kararını kaldırdı. Yüksek Mahkeme, 5 Ocak’ta HDP’ye yapılacak Hazine yardımına süreksiz olarak bloke konulması kararı vermişti. Karar nedeniyle HDP, 10 Ocak’ta siyasi partilere yapılan Hazine yardımından hissesine düşen yaklaşık 180 milyon lirayı alamamıştı.

HDP, seçimlerden önce partinin kapatılması muhtemelliğine karşı, öteki parti listelerinden aday gösterilmesi dahil, bütün seçenekleri değerlendiriyor.

AYM tarafından daha önce HDP’nin kelamlı savunması için 14 Mart belirlenmişti. Fakat 6 Şubat’ta meydana gelen Kahramanmaraş merkezli zelzeleler nedeniyle HDP, geçen hafta AYM’ye başvurarak kelamlı savunmanın 3 ay ertelenmesini istedi.

Bu benzeyenzamanda, 14 Mayıs’ta yapılması planlanan seçimlerin sonrasına erteleme talebi manasına da geliyor. AYM’nin bugünkü toplantısında talep karara bağlandı, kelamlı savunma 11 Nisan’a ertelendi.

‘Seçimlere direkt müdahale’

HDP’de yapılan ilk değerlendirmelerde, bu karar “Seçim sürecine müdahale” olarak yorumlandı. BBC Türkçe’ye konuşan HDP Grup Başkanvekili Saruhan Oluç, partisinin 3 aylık bir erteleme talep ettiğini lakin Mahkeme’nin seçimler öncesine kelamlı savunma tarihi verdiğine dikkat çekti.

Oluç’a göre AYM bu kararla, “Ben seçimlere kadar her şeyi yapabilirim” mesajı verdi:

“Biz itinayla şunu hep vurguladık; yılbaşından bugüne kadar, seçim ortamına girildi Türkiye’de. Bundan Ötürü kapatma davasının sürüyor olması, seçimlerden önce direkt doğruya seçimlere müdahale edilmesi manasına gelir. Bundan Ötürü ‘Bu mesele seçimlerden sonraya bırakılmalıdır’ diye dilekçe de vermiştik kabul edilmedi.

“Şimdi bir kere daha, geçen hafta dilekçe verdik, sarsıntı nedeniyle erteleme için. AYM ise 11 Nisan’a tarih verdi halbuki biz 3 ay erteleme istemiştik. Yani AYM bize demiş oluyor ki ‘Ben seçimlere kadar herşeyi yapabilirim’. Yani Demokles’in kılıcı olarak kapatma davası ve siyasi yasaklar bizim zirvemizde durmaya devam edecek.”

HDP listelerinden seçime girilmeyebilir

AYM, HDP’nin kelamlı savunmasını yapacağı 11 Nisan’da bir karar vermeyecek fakat sürecin hızlandırılması halinde kararın seçimin yapılması planlanan 14 Mayıs’tan önce sonuçlandırılması mümkün. HDP’de bu mümkünlüğü dikkate alarak “B ve C planlarını” devreye sokmaya hazırlanıyor.

Bu çerçevede HDP olarak seçime girilmemesi dahil bütün seçenekler bedellendiriliyor. Parti kulislerinden yansıyan bilgilere göre, partinin ilk seçeneği HDP listeleri ile seçime girmek. Fakat aday listelerinin teslim edilmesinden sonra, partinin kapatılması kararı verilmesi muhtemelliğine karşı, “yedek parti” listelerinden seçim planlanıyor.

Bu kapsamda “seçime girme yeterliliği” olan partilerden biri tercih edilecek. Seçime 6 partiyle birlikte “Emek ve Özgürlük İttifakı” altında girecek olan HDP, adaylarını seçime girme yeterliliği taşıyan Türkiye Emekçi Partisi (TİP) ve Emek Partisi (EMEP) listelerinden gösterebilir.

HDP’nin tercihi Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi

Ancak partinin kapatılması halinde HDP’nin ilk tercihi, adaylarını, seçime girme yeterliliği taşıdığı belirtilen Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi listelerinden göstermek. Lakin Yüksek Seçim Kurulu, şimdi seçime girme yeterliliği taşıyan partileri ilan etmedi ve HDP’lilerin seçime girmesini engellemek için Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi’ne mani çıkarılabileceği kaygısı taşıyorlar.

Böyle bir durumda TİP ya da EMEP seçeneğinin gündeme geleceği ifade ediliyor. Sol ve sosyalist tabana hitap eden iki partinin, HDP’nin muhafazakar seçmeninin oyunu alıp almayacağı tasası da dile getiriliyor.

HDP kaynakları, parti hakkında kapatma kararı verilmesi durumunda, karşılarına birçok engelin çıkabileceğini, hatta seçime girme yeterliliği olan siyasi partilere bile vize verilmeyebileceğine dikkat çekerek, “Bizim B ve C planlarımız hazır. Şayet öbür pürüzlerle seçime girme hakkımız engellenirse, iktidara kaybettirmek için seçmenimizi seçime giren bir partiye yönlendiririz, seçmeni seçeneksiz bırakmayız” görüşünü dile getiriyorlar.

HDP, Hazine yardımı alabilecek

Öte yandan AYM, HDP’nin kelamlı savunma tarihini 11 Nisan’a ertelemesinin akabinde Hazine yardımı hesaplarına süreksiz bloke konulması talebi ve buna partinin yaptığı itirazı da karara bağladı.

Mahkeme, 7’ye karşı 8 oyla HDP hesaplarına süreksiz bloke konulması kararını kaldırdı.

AYM, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın talebi üzerine 5 Ocak’ta HDP hesaplarına süreksiz bloke koymuştu.

Karar nedeniyle HDP, 10 Ocak’ta siyasi partilere yapılan Hazine yardımından hissesine düşen yaklaşık 180 milyon lirayı alamamıştı.

AYM’nin blokajı kaldırmasıyla birlikte bu miktar partiye iade edilecek.

“Kapatma davasının işareti değil”

Oluç, “Savunmamızı yaptık. AYM, Yargıtay Cumhurşyet Başsavcısından gelen bloke talebinin hukuka uygun olmadığı kanaatine varmış anlaşılan savunmamızdan sonra. Hukuk açısından baktığımızda doğru bir karar” dedi.

Karara itiraz yolunun kapalı olduğuna da dikkat çeken Oluç, bu kararın kapatma davası için bir gösterge olmayacağını ifade etti:

“Bu kararı kapatma davasının bir işareti olarak okumak doğru olmaz. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı daha önce esasen iki defa önlem konsun diye müracaatta bulunmuştu, AYM iki kere reddetti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının görüşlerini kâfi bulmamıştı. Üçüncü müracaatında da kâfi olmadığı sonucuna varmış olmalı ki bu türlü bir karar aldı. AYM’nin savunmamızı dikkate alması önemli.”

Mahkeme süreci nasıl işleyecek?

AYM heyeti, 11 Nisan’da, parti yetkililerinin kelamlı savunmasını dinleyecek. Bu sürecin akabinde raportör raporu beklenecek. Raporun AYM üyelerine dağıtılmasının akabinde Başkan Zühtü Arslan, toplantı için bir gün belirleyecek.

AYM üyeleri belirlenen günde bir araya gelerek kapatma istemini asıldan görüşmeye başlayacak. Heyetin, karar verene kadar görüşmeleri aralıksız sürdürmesi bekleniyor.

Parti kapatma kararı üçte iki çoğunlukla alınabiliyor

Kapatma davasını 15 şahıstan oluşan Anayasa Mahkemesi heyeti karara bağlayacak.

Anayasa’nın 69. hususunda sayılan hallerden ötürü partinin kapatılmasına ya da dava konusu fiillerin yüküne göre devlet yardımından kısmen yahut tamamen mahrum bırakılmasına, toplantıya katılan üyelerin 3’te 2 oy çokluğuyla, yani 15 üyenin 10’unun oyuyla karar verilebiliyor.

Bu durumda karar, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ile ilgili siyasi partiye bildirim edilecek ve Resmi Gazete’de yayımlanacak.

Anayasa Mahkemesi’nin, siyasi yasak istenen partililerin beyan ve aksiyonlarıyla partinin kapatılmasına neden olduğunu belirlemesi halinde bu bireyler, kesin kararın Resmi Gazete’de gerekçeli olarak yayımlanmasından başlayarak 5 yıl mühletle bir öbür partinin kurucusu, üyesi, yöneticisi ve deneticisi olamayacak.

Ancak karar giymedikleri sürece, bağımsız milletvekili olmalarının önünde mahzur bulunmuyor.