İHD: 2021’de Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da 101 bayan şiddet sonucu yahut şüpheli şekilde hayatını kaybetti

İHD Diyarbakır Şubesi Bayan Komitesi Başkan Yardımcısı Ezgi Sıla Demir ve Yönetim Kurulu Üyesi Derya Yıldırım’ın açıkladığı rapor, İHD’ye yapılan müracaatlar ve basın taraması yoluyla tespit edilen ihlaller üzerinden hazırlandı.

Rapora göre geçen yıl bayanların hayat hakkının yanı sıra, kişi güvenliği ve özgürlüğü hakları da ihlal edildi. Raporda, işkence yasağının ihlal edildiği, hapishanelerde de hak ihlali yaşandığı aktarıldı.

2021’de artış yaşanan bir öbür kategori ise ekonomik ve sosyal haklar oldu.

Bayanların bu istikamette yaptığı müracaatlarında maddi yardım talebi ve işsizlik başı çekerken, besin yardımı ve türel destek talepleri de artarak devam etti.

Rapora göre 2021’de Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde 42 bayan aile içi ya da toplumsal alanda yaşanan şiddet sonucu hayatını kaybetti, 59 bayan ise kuşkulu bir şekilde ömrünü yitirdi. Kuşkulu ölümlerin 21’inin intihar olarak açıklandığı belirtildi.

‘Adli Tıp Kurumu raporları hak ihlaline hizmet ediyor’

İHD raporda sağlık hakkına yönelik devam eden ihlallerine de değindi ve eski HDP milletvekili Aysel Tuğluk’un yaşadığı sağlık sıkıntılarına dikkat çekerek Adli Tıp Kurumu raporlarının tahliyelere mani bir yapıya büründüğünü ve hak ihlaline hizmet ettiğini öne sürdü.

Kişi özgürlüğü ve güvenliğine yönelik yaşanan ihlallerde de artış olduğunu belirten İHD, 2021 yılında çoğu faal siyaset yürüten sendika, sivil toplum aktivisti 141 bayanın gözaltına alındığını bilgisine de yer verdi:

“Özellikle bölgemizde Kürt bayanlarına yönelik yargı tacizi gün geçtikçe artmaktadır.

“8 Mart ve 25 Kasım aksiyonlarına katılmak, bayan ve LGBTİ+ alanındaki çalışmaları, siyasi alandaki çalışmaları, basına verilen röportajlar ve demeçleri, bayan derneklerinde üye ya da yönetici olmak, ifade özgürlüğü ve örgütlenme hakkı kapsamında ele alınması gereken faaliyetleri münasebet gösterilerek birçok dernek, meslek odası, sendika üyesi/yöneticisi bayan ev baskınları ve gözaltılar yaşanmaktadır.”

‘32 bayan aktivist ve siyasetçiye 205 yıldan fazla ceza verildi’

2021 yılı içerisinde bölgede aralarında üniversite öğrencileri ve siyasetçilerin da bulunduğu 53 bayana anadilde savunma hakkı da dahil olmak üzere politik saiklerle soruşturma ve davalar açıldığı, 32 bayan aktivist ve siyasetçiye 205 yıldan fazla ceza verildiği belirtildi.

Toplumsal cinsiyet ile ilgili yapılmak istenen demokratik ve barışçıl gösteri, eylem ve aktiflerin 21’ne müdahale edildiğini belirten İHD, Şanlıurfa’da 406 gündür adalet nöbeti tutan Şenyaşar ailesinin nöbet aksiyonunun 6 kere yasaklandığına, Emine Şenyaşar’ın darp edilerek hakkında soruşturma başlatıldığına dikkat çekti.

‘Suçlar cezasızlık zırhıyla taçlandırılıyor’

Bölgede bilhassa kolluk kuvvetlerinin dahil olduğu cürümlerin cezasızlık zırhıyla taçlandırıldığını, cezasızlığın faili cesaretlendirdiğini savunan İHD şu örneklere yer verdi:

”Gülistan Doku’nun hala akıbetinin bilinmiyor olması, Helin Hasret Şen’i öldüren failin hala sorumluluğunu icra ediyor olması, Musa Orhan’ın tutuklanmaması, zırhlı araçlarla hala insanların ömür haklarının elinden alınmış olması bu siyasetlerin tezahürüdür.”

Raporda, medyanın ve toplumun bayana yönelik şiddeti olumlayan ayrımcı, cinsiyetçi ve aşağılayıcı bir lisanın kullanılmasının önüne geçilmesi gerektiği belirtti.

Tekliflerini de yedi başlıkta sıralayan İHD Bayan Kurulu, bayanın hayat hakkının önüne geçen her türlü eşitsizlik, adaletsizlik ve engelin ortadan kaldırılması için tüm siyasi aktörlerin sorumluluk alması gerektiğini vurguladı.

Komisyon ayrıyeten devletin bayana yönelik şiddetle çabayı prensip olarak belirlemesini, bayan alanında çalışan derneklerin üye ve yöneticilerine yönelik “yargı tacizinin” sona ermesini, bayan cinayetlerine yönelik acil eylem planı oluşturmasını istedi.