İkinci Yüzyılın İktisat Kongresi | Prof. Dr. Fukuyama: Demokratik gerilemenin lideri AKP oldu

Stanford Üniversitesi’nde öğretim üyesi, siyaset bilimci Prof. Dr. Francis Fukuyama, İkinci Yüzyılın İktisat Kongresi’ne çevrimiçi katıldı. Fukuyama, demokrasinin gerilediğine dikkat çekerken, “Demokratik gerilemenin lideri AKP oldu. Burada laik cumhuriyete karşı bir tehdit ortaya çıkmaya başladı. Aslında çağdaş popülizmin bir örneği olarak karşımıza çıkıyor Erdoğan. Aslında bir diktatörlük olarak birtakım yerlerde söyleniyor. Zira çağdaş medya usulleri kullanılıyor” dedi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin evinde düzenlenen “İkinci Yüzyılın İktisat Kongresi”, üçüncü gününde “Yürüyüşe Davet” sloganıyla devam ediyor. Bilim insanları, akademisyenler, ekonomi uzmanları,n katıldığı kongrede, birçok farklı alanda Türkiye’nin meseleleri ele alınıyor.  

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki (ABD) Stanford Üniversitesi’nde öğretim üyesi, siyaset bilimci Prof. Dr. Francis Fukuyama, İkinci Yüzyılın İktisat Kongresi’ne çevrimiçi katıldı. Fukuyama, dünya ve Türkiye gündemine ve demokrasi üzerine bir konuşma yaptı. 

Fukuyama, “Öncelikle meydana gelen sarsıntıdan ötürü hayatını kaybedenlere başsağlığı dilemek istiyorum. Türkiye, umarım ki en kısa vakitte toparlanır ve bu sarsıntının kötü tesirlerini bertaraf eder” dedi. Fukuyama’nın konuşmasından öne çıkan başlıklar şöyle:

“Klasik liberaller son yıllarda söz sahibi olmaya başladılar”

“Bizler hayli büyük bir gerileme gördük küresel demokraside. Bilhassa de son 10 yılda. Tabi ki Freedom House, bir organizasyon ve küresel demokrasi üzerine araştırmalar yapıyorlar ve yıllık olarak dünya çapında özgülükle alakalı bir araştırma yaptılar. Aslında burada demokrasinin dünya çapında gerilemeye başlamasının 17’nci yılı aslında. Bir öbür çok önemli gelişme de son üç yılda meydana gelmiş küresel popülerizm. Klasik liberaller aslında son yıllarda bir nevi söz sahibi olmaya başladılar.

“2024 yılında kimin artık Başkan seçileceğine dair insanlar sonuçlarını bekliyorlar”

Aslında hiç görmeyi beklemediğim bir öteki olay da popülist Başkan Donald Trump’ın seçilmesiydi Amerika’da. Kendisi de Amerika’da liberal olarak savaş enstitülerine değer verdi, önemli bir şekilde aslında 2022 seçimlerinde de seçilmedi. Bu aslında bir tehditti. Amerika’da bunun daha bitmediğini kamuda yer alan ve halkın seçimlerini çok daha farklı bir yönde olduğunu söyledi. Gelecekteki seçimlerle alakalı aslında herkesin bunların sonuçlarını beklediğini gösterdi. 2024 yılında kimin artık Başkan seçileceğine dair insanlar sonuçlarını bekliyorlar.

“Anayasal ve bu anayasaya takip eden hükümetlerin bir uygulaması olmalı”

Liberalizm aslında giderek daha karanlığa gidiyor aynıi, son kitabımda bundan da bahsetmiştim. Liberalizmin günümüzdeki yetersizliğinden bahsediyor. Dünyanın farklı yerlerinde farklı bir şekilde yorumlanabilir. Amerika’da bir liberal, merkezde olmayandır. Avrupa ekseriyetle sol orta kesimde yer alanlardır. Benim şahsî görüşüm de aslında şu şekilde; liberalizm, daha geniş bir kapsam. Yalnızca ekonomik bir tanımla sınırlı olmaması gerekir. Tüm kesitlerin haklarını savunabilecek bir görüş olmalı. Bilhassa de anayasal ve bu anayasaya takip eden hükümetlerin bir uygulaması olmalı. Bireylerin görüşlerine değer veren devletler aracılığıyla uygulanabilir lakin.

“Aslında çağdaş popülizmin bir örneği olarak karşımıza çıkıyor Erdoğan. Aslında bir diktatörlük olarak kimi yerlerde söyleniyor”

Türkiye artık lider örneklerden biri burada popülist, milliyetçiliğin son on yıllarda yükseldiğini görüyoruz. Aslında meydana gelmiş olan şey bir trajedi. Demokratikleşmenin üçüncü dalgasına maruz kaldı 1970’lerde başlamak üzere Türkiye’ye aslında askeri bir idareden sonra demokrasiye dönmüştü. Ülke, makul bir şekilde adil seçimler gerçekleştirmeyi de başardı 2000’lerin başında. Makul bir şekilde demokratik sonuçlar da elde edildi. Lakin ondan sonra demokratik gerilemenin lideri AKP oldu. Burada laik cumhuriyete karşı bir tehdit ortaya çıkmaya başladı. Aslında çağdaş popülizmin bir örneği olarak karşımıza çıkıyor Erdoğan. Aslında bir diktatörlük olarak birtakım yerlerde söyleniyor. Zira çağdaş medya prosedürleri kullanılıyor. Burada politik tabanı somutlaştırmak için ve mevcut lideri gerekçelendirmek için. Liberal demokraside gerileme var.

“AKP’den devralınması ismine bu türlü bir talih var”

Birkaç ay sonra seçimleriniz var. Türkiye’de demokrasinin yenilenmesi, daha hoş temellere oturtulması ismine AKP’den devralınması ismine bu türlü bir baht var. Bu manada muhalefetin kazanması umudu da var haliyle. Tabi ki demokrasinin yeniden inşa edilmesi, demokrasiye yeniden geçilmesi önemli. Son yıllar içerisinde ders alınması gereken noktalar var.”