İmamoğlu, Oksijen’e yazdı: Türkiye için yeni bir siyaset

Ekrem İmamoğlu*

Mayıs 2023 seçimlerine giderken Türkiye’mizde esaslı bir değişim isteği vardı. Bu arzu yalnızca 21 yıldır ülkemizi yöneten, yorgun düşmüş iktidarın değişmesine yönelik değildi. Son 10 yılda kutuplaşmadan, başımızı döndüren siyasal çalkantılardan, iktisadi krizlerden, hayat pahalılığından ve adaletsizlikten bıkmış halkımız, Cumhuriyetimiz ikinci yüzyılına girerken yeni bir başlangıç yapmak istiyordu.

Seçimlerden önce toplumdaki farklı katmanların güçlü değişim beklentisi birçok araştırmaya husus olmuştu. Ben de halkla iç içe olan bir belediye başkanı olarak vatandaşlarımızın değişim dileğine sahada tanıklık ediyordum. Seçim sürecinde gençler, yaşlılar, bayanlar, işçiler, işsizler, esnaf ve sanatkârlar, iş insanları toplumun her bölümü yeni bir yola çıkma isteğini farklı hallerde dile getiriyordu. Kimisi sözleriyle, kimisi gözleriyle, kimisi haykırarak, kimisi utangaç bir şekilde iyi hazırlanmış, dengeli, samimi, topluma güven veren bir değişim-dönüşüm projesine ihtiyaç duyduğunu ifade ediyordu.

Türkiye’nin yeni bir gelecek tahayyülüne ihtiyacı var. Bu hayali geçmişimizin güçlü tecrübelerinin ışığında kuracağız. Cumhuriyetin kurucu bedellerini yeniden yorumlayıp hevesle ve yürekle Türkiye’nin yeni seyahatini inşa edeceğiz. Bu seyahatte hayallerimizi ön kabullerle, önyargılarla sınırlamayacağız. Yenilikleri keşfeden bir Türkiye oluşturacağız. Özgürce, hep birlikte hayal edip geleceğimizi tasarlayacağız. İkinci yüzyılımızda yeni seyahate çıkmak için sabırsızlanıyorum
Ne var ki, muhalefet olarak bu değişim talebini ileriye taşıyamadık. Toplumun yenilenme, değişim ve dönüşüm isteğinin gerisinde kaldık. Milletimizi yorgun, ferini kaybetmiş, köhneköhneleştikçe daha da baskıcı hale gelen bu iktidara teslim ettik.

Önümüzdeki periyotta kusurlarımızdan dersler çıkarıp milletimizin değişim dileğini hayata geçirecek bir siyaset inşa etmek zorundayız. Bunun için yeni yaklaşımlar, yeni bir lisan, yeni takımlar, yeni bir örgütlenme, kısaca yeni bir siyaset gerekiyor. Lakin tazelenmiş, bahadır ve dönüştürücü bir siyasetle bu karanlık tünelden çıkıp Cumhuriyetimizin kuruluş amaçladığı olan medeniyet sıçramasını gerçekleştirebiliriz.

2019’daki somut mesajı almıştık

Türkiye, cumhuriyetin kuruluşunda Mustafa Kemal Atatürk liderliğinde esaslı bir dönüşüm yapma iradesini göstermişti. Bugün de içinden geçtiğimiz bu karanlık dönemi geride bırakmak için cesaretli bir dönüşüm iradesi gerekiyor. Kâfi ki kendimize güvenelim. Kâfi ki milletimizle birlikte önemli, akılcı ve yürekli bir gelecek tasarımı oluşturalım. 2019 yerel seçimlerinde milletimiz bize “haydi değişimi başlatın” mesajını somut olarak verdi. Biz bu mesajı aldık. Toplumla hareket ettik. Muhalefet olarak Türkiye’nin en büyük metropollerinde yerel iktidarı kazandık. Önümüzdeki mahalli seçimleri tekrar kazanabiliriz, kazanmalıyız, kazanacağız. Tüm vatandaşlarımızı yaşadıkları bıkkınlık ve hayal kırıklığını bir kenara bırakıp geleceği beraberce kurmak için yeni bir yola çıkmaya davet ediyorum.

Bu yazıda öncelikle Türkiye ve dünyanın içinden geçtiği bu öngörülmesi zor dönem hakkında kimi tespitlerimi paylaşmak istiyorum. Karşımızda birçok risk ve zorluk var.bu dönem bir o kadar yeni imkanları ve fırsatları da önümüze seriyor.

Zorluklarla başlayalım.

Yeni periyottaki zorluk ve fırsatlar

Geleneksel siyasal kurumlar yeni gereksinimlere karşılık veremiyor. Türkiye dahil birçok ülkede siyasal rejimler kabuk değiştirirken kozmik demokratik kıymetleri tehdit eden otoriter anlayışlar güçleniyor.
İki sene boyunca milyonlarca insanın ömrünü yitirmesine yol açan global Covid 19 salgını yalnızca hayatı durdurmakla kalmadı, farklı gelir ve yaş kümelerini eşitsiz biçimde vurdu. Pandemi 20’nci yüzyılın sonundan itibaren ihmal edilmiş güçlü sosyal siyasetlerin kıymetini tüm çıplaklığı ile gözler önüne serdi.

Türkiye dahil birçok ülkede siyasal rejimler kabuk değiştirirken kozmik demokratik kıymetleri tehdit eden otoriter anlayışlar güçleniyor

Dünyayı sarmalayan global ısınma ve çevre krizi insanlığın daha büyük felaketlere hamile olduğunu yüzümüze haykırıyor. İstanbul gibi merkez kentlerin plansızca şişmesi, susuzluk tehlikesi, tarım ve orman alanlarının yok olması iklim krizi ile iç içe gidiyor. Buna rağmen ülke idareleri iklim krizi karşısında tesirli iştirakler geliştiremiyor.

Engellenemeyen sistemsiz göç dalgaları toplumların istikrarlarını bozuyor. Denetimsiz göçe karşı etkininsani tedbirler alınamıyor.

2008’den beri dünya ekonomisindeki çalkantılar bitmedi.fakat daha kıymetlisi, sosyal adaleti umursamayan ekonomi siyasetlerinin sonucu artan gelir eşitsizliği Türkiye dahil birçok ülkede ağır borçlanmaya, derin yoksulluğa, evsizliğe, yetersiz beslenmeye yol açıyor.

Zor kaidelere karşın aydınlık gelecek

Rusya’nın Ukrayna işgali ile başlayan savaş, aslında Soğuk Savaş sonrası yaşadığımız jeopolitik fırtınanın yalnızca bir evresi. Çin ve ABD rekabeti arasında, Türkiye’nin üyesi olduğu Batı ittifakı şimdi kendini yeni koşullara doğru uyarlamakta ve dünyaya kozmik bir teklif sunmakta yeteriz kalıyor.

Bugün dünya tarihinin en büyük teknolojik sıçramasına şahit oluyoruz. Dijital teknoloji yapay zeka evresine geldi. Teknolojideki ilerleme, insanlığın faydasına kullanıldığı takdirde, hayatın uygunlaşması için ihtilal niteliğinde imkanları önümüze seriyor.

Sosyal medya bireylerin bilgiye ulaşımını kolaylaştırıyor. Toplumun siyasete katılmasına, farklı kümelerin birbiriyle yeni ilişkiler kurmasına yol açıyor. Toplumlardaki eski ayrışmalar ve kabullerin ortadan kalkması için yeni imkanlar beliriyor. Sonları aşan yeni birliktelikler, yeni ortaklaşmalar ortaya çıkıyor.

Bugün Türkiye üstte ifade ettiğim zorlukların en bariz şekilde yaşandığıfakat bir o kadar da imkan ve imkanın tüm zenginliğiyle önümüze serildiği ülkelerin başında geliyor. Türkiye’nin genç insan kaynağı, doğal ve kültürel zenginlikleri, tarihi deneyimi, yenilik karşısındaki heyecanı, jeopolitik kıymeti ve en kıymetlisi gereğinde kendini dönüştürebilme yetenek ve iradesi en büyük sermayemiz.

Buradan hareketle yazıma tüm zor koşullara karşın aydınlık bir geleceği kurmak için gereken yeni siyasetin ana sınırları hakkında kimi fikirlerimi paylaşarak devam etmek istiyorum.

Kalkınma mahalli aktörlerle olur

Dünyanın en çok önemli kentlerinden birinin belediye başkanı olarak beni en çok heyecanlandıran günümüzde yerel yaklaşımlara, yerel tahlillere, yerel arayışlara, yerel iştirake duyulan gereksinimdir. Üstte sıraladığım zorluklar karşısında tahlillerin çok önemli bir kısmının toplumun hayat alanını oluşturan yerelden başlayacağına; yerelden ulusala, ulusaldan globale doğru yavuz ve yaratıcı tahlillerle hayat bulacağına inanıyorum.

Çevre krizine karşı doğayı, yoksulluğa karşı kamucu siyasetleri, kutuplaşma yerine toplumsal kucaklaşmayı, tüm zenginliğiyle kültürel ve tarihi mirasa ayrım gözetmeksizin sahip çıkmayı toplumla aktif bir iletişim içinde yerel siyasetle yürütmeyi öneriyorum. Burada bilhassa önümüzdeki İstanbul zelzelesi ile mücadelenin altını çizmek istiyorum. Bu mücadele planlama aklının rehberliğinde yerel ve merkezi idarenin iş birliği içinde yürütülmeli. Sarsıntıya karşı strateji İstanbul’u İstanbullularla yeniden kuran bir sürece dönüşmeli. 6 Şubat Kahramanmaraş sarsıntılarının akabinde bizi bekleyen ikinci bir felaket fakat ortak akıl ve bilimin ışığında yerelde şekillenecek kararlı bir yol haritasıyla aşılabilir.

Kuşkusuz kalkınma problemi milletimizin tüm sosyal ve maddi sermayesinin harekete geçirildiği bir ulusal stratejiyle ele alınmalıdır. Ayağı yere basmayan, kuvvetini yerelden almayan bir kalkınma başarısızlığa mahkumdur. Bu sebeple kalkınma yerel şartların ışığında mahalli aktörlerle planlanarak yürütülmelidir.

Siyaseti ve kalkınmayı yerelden kuralım

Dünyadaki hakim ekonomik modellerin değiştiği bir zamandayız. Bu çerçevede ülkemizde sürdürülebilir büyümenin temelini inşa edecek bir değişime ihtiyaç olduğu aşikardır. İktisadi ve jeopolitik gerçekler karşısında, inançlı ve sürdürülebilir bir ekonomi yaratmak için yerelde güçlü temelleri olan yaklaşımları ve toplumda gitgide derinleşen gelir eşitsizliğine kalıcı tahliller üreten tesirli sosyal siyasetleri vakit kaybetmeden hayata geçirmeliyiz. Geçmiş periyotların hesabını yoksulluğa terk edilen ve sesi bastırılan halkımıza kesen anlayışı reddediyorum. Yolumuzu hep birlikte çalışıp, üretip, sosyal adalet ışığında, kaybedenleri ve ezilenleri önceleyen paylaşımcı bir anlayışla çizmeliyiz.

Belediye başkanlığım sürecinde “İstanbul Senin” şiarı temel yaklaşımım oldu. İstanbulluların kentlerinin ortak sahibi olduklarının altını çizen bu bakış açısı, İstanbullu hemşerilerimi, belediye ve belediye meclisiyle birlikte, kentin idaresiyle bütünleştirdi. Bu katılım anlayışımız sayesinde İstanbul’un en çok önemli kamusal alanı olan Taksim Meydanı’nı vatandaşlarımızın etkin iştirakiyle yeniden tasarladık. Önümüzdeki devirde yerel demokrasinin, süratli ve faal iletişim ağlarıyla farklı formatlarda hayatın birçok alanında güçlendirilmesi gerekmektedir. Güçlenen yerel idareler ve yerel demokrasi yönetimi toplumu bütünleştirir, sıkıntıların keşfinden tahliline süreçleri kısaltır, maliyetleri düşürür. Yerel meselelerin yerel paydaşların iştirakiyle tahlili toplumların zorluklarla baş etme kapasitesini artırır.

Yeni siyasal örgütlenme mimarisi öneriyorum

Şunu ifade etmeliyim ki, yerel siyaset ulusal siyasetin altında, hiyerarşide ikinci sınıf bir siyaset alanı değildir. Tam bilakis ulusal ve yerel öncelikler arasında sağlıklı bir diyalog ve etkileşim olmalıdır. Ulusal strateji yerelden beslenmelidir. Daha kıymetlisi merkezi yönetim vatandaşların iradesi ile seçilen yerel idarelere müdahale edip onlar üzerinde vesayet kuramamalıdır. Merkezi iktidar yerel iktidarı temsil eden belediye başkanlarını siyasi münasebetlerle görevden alamamalı, kayyumlar atayamamalıdır.
İkinci olarak yeni bir siyasal örgütlenme mimarisi öneriyorum. Siyasal partilerin günümüzdeki örgütlenme modelinin Türkiye’nin gereksinimlerine yanıt vermediği ortadadır. Siyasi Partiler Kanunu üzerine yıllardır ağır tartışmalar olurfakat maalesef parti seçkinleri örgütlenme modelini değiştirmez. Bugün partiler topluma kapalı, önderin şahsi tercihlerinin ve etraflarındaki dar çevrelerin tesirli olduğu, dışlayıcı yapılara dönüşmüşlerdir. Siyasal partiler küçülmektedir. Başta gençler ve bayanlar, tüm toplumun partilere olan ilgisi günden güne azalmaktadır.

Partiler topluma kapalı, önderin şahsi tercihlerinin ve etrafındaki dar çevrelerin tesirli olduğu, dışlayıcı yapılara dönüştü ve küçülüyorlar

Diğer yandan elbet siyasi partilerin içinde bulunduğu durum, yalnızca parti seçkinlerinin ve örgütlerin yetersizliğiyle açıklanamaz. Türkiye’deki mevcut rejimin kendini devam ettirmek için kurguladığı kutuplaşma, partileri esir almış durumdadır. Partiler muhayyel sosyolojilere ve kimlik siyasetine sıkışmışlardır. Bir yandan Siyasi Partiler Kanunu’nun demokratikleştirilmesi, diğer yandan da parti içi demokrasi kanallarının açılmasıyla kimlik siyasetinin aşılması bir zorunluluktur. Böylelikle dehşet iklimi sonucu vatandaşlarımızın iktidar partilerinin dışındaki partilere üye olmaları bir cüret konusu olmaktan çıkacak, siyaset gerçek yerine oturacaktır.

Yeni ve demokratik bir siyasi hayatın inşası bir defa daha Türkiye’nin kurucu partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi’nin kendini esaslı bir şekilde yenileyerek önümüzdeki periyodun gereksinimlerine yanıt vermesiyle mümkündür. CHP’nin, kuruluş prensipleri ışığında emeği önceleyerek toplumun gerek örgütlü gerek örgütsüz kesitleriyle güçlü bağlar kurduğu yeni bir teşkilat mimarisini oluşturacak tarihi birikimi, ideolojik donanımı ve insan kaynağı mevcuttur. Buna yürekten inanıyorum.

Diğer yandan unutmayalım ki siyaset, partilerle sınırlı bir alan değildir. Siyaset toplum hayatının her aşamasında vardır. Bilhassa sosyal demokrat belediyeciliği temsil eden yerel yöneticilerin başarısı da toplumun farklı kısımlarıyla ağır, kalıcı, karşılıklı inanca dayalı, yatay ilişkiler kurmalarıyla mümkündür. 2019 yerel seçimlerinde inşa ettiğimiz İstanbul İttifakı tam da parti siyasetinin ötesinde bir birliktelik modeliydi. Başta gençler ve bayanlar, İstanbul İttifakı’nın paydaşları olarak birlikte yürüdük, önceliklerimizi ve tercihlerimizi birlikte tartışıp birlikte belirledik. Önümüzdeki devirde yerelde şekillenen partiler ötesi birliktelikleri ulusal seviyeye taşımamız, yerel İttifakları Türkiye İttifakına dönüştürmemiz gerekmektedir.

Toplumla güven bağlantısı içinde güçlü bir liderlik

İçinde yaşadığımız zor şartlar birlikte mücadele, ortak akıl ve katılım kadar güçlü liderliği de zarurî kılıyor. Güçlü liderlik kararlılık, tutarlılık, samimiyet, toplumla duygudaşlık kurma mahareti, toplumun sıkıntısını kaygı edinme hassasiyeti, toplumdaki farklı fikirleri bir bütünlük içinde sentezleme kabiliyeti, toplumsal meseleler ve farklı durumlara yönelik yüksek hassaslık gerektirir. vakitte demokratik lider hesap veren, şeffaf, toplum tarafından izlenebilen, denetlenebilen bir kişi olmalıdır. Demokratik lider partisinin unsurlarına bağlı olur ama partizanlık yapmaz. Demokratik önderin ülkesine, belediyesine yahut liderliğini yaptığı partiye kendi mülkü olarak bakma hakkı yoktur. Demokratik lider toplumla imzaladığı sözleşme uyarınca ona verilen yetkiyi belli bir süre kullanır, ona verilen misyonu yerine getiremediğinde ve toplumsal beklentilerin altındakaldığında görevi bırakmayı bilir.

Burada bilhassa hamasetin altını çizmek istiyorum. Gözü pek demokrasi için cesaretli liderlik gerekmektedir. Türkiye’nin toplumsal barışını hakkıyla tesis etmemizi engelleyen, yüzyılı aşan büyük sorunları vardır. Ülkemizin farklı seviyelerde idaresine talip olan siyasal önderlerin öncelikle kendini dışlanmış hisseden vatandaşlarımızın ve toplum kısımlarının problemlerini çözmek için cüretle hareket etmeleri bugün bir zorunluluktur. Demokratik liderlik başta Kürt ve Alevi sorunu olmak üzere ülkenin açık yaralarını uygunlaştırmak için gerekli yeri titizlikle inşa eder. Risk almaktan kaçınmaz. Ülkemizin birlikteliğini güçlendirecek tahliller için mert ve kararlı bir irade ortaya koyar. Bu irade Türkiye’nin esaslı dönüşümü için kaçınılmaz bir yükümlülüktür.

Cesur demokrasi için gözü pek liderlik gerekir. Demokratik liderlik başta Kürt ve Alevi sorunu olmak üzere yaraları düzgünleştirmek için gerekli yeri inşa eder. Demokratik liderliğizamanda İstanbul ve Türkiye’nin bölgesel ve global liderliği olarak yorumluyorum. Atatürk’ün “Yurtta sulh cihanda sulh” unsuru tam da bu liderlik için bize ışık tutuyor. Güçlü Türkiye’nin liderliği geçmişimizin büyük tecrübelerinden, coğrafyamızın ve tarihimizin bize armağan ettiği geniş jeopolitik imkanlardan hareketle, global ve bölgesel barışa, demokrasiye, ilerlemeye, eşitliğe hizmet eden, temeline insanı koyan bir liderlik olmalıdır. Tam da bu vizyonla 2021 yılında inşa ettiğimiz B40 – Balkan Kentleri Ağı Zirvesi, ülkemizin diplomasisinin krizde olduğu, Türkiye’mizin adeta dünyadan soyutlandığı bir ortamda, Balkan kentlerinin İstanbul öncülüğünde ve demokrasi tabanında bir araya geldiği çok başarılı bir diplomatik liderlik atağıydı.

Yeni bir Türkiye tahayyülüne doğru

Yazıma son verirken fikirlerimi siz vatandaşlarımla paylaşmanın heyecanını tekrar vurgulamak istiyorum. Bugün Türkiye’nin yeni bir gelecek tahayyülüne ihtiyacı var. Elbet yeni bir Türkiye hayalini önümüzdeki mani ve fırsatları akla yatkın değerlendirip geçmişimizin varlıklı tecrübelerinin ışığında kuracağız.

Cumhuriyetin kurucu kıymetlerini ciddiyetle idrak edeceğiz. Onları günümüzün kurallarında, toplumsal mutabakatla yeniden yorumlayıp hevesle ve hamasetle Türkiye’nin yeni seyahatini inşa edeceğiz. Bu seyahatte hayallerimizi ön kabullerle, ön yargılarla sınırlamayacağız. Yenilikleri keşfeden kaşif bir Türkiye oluşturacağız. Özgürce, hep bir arada hayal edip geleceğimizi tasarlayacağız.

Genç yoldaşım Berkay’ın, “Her şey çok hoş olacak” tabirini siyasal hayatımın kalbine yerleştirdiğimde bunu kolay bir slogan olarak değerlendirmedim. Bu ifade benim için milletimizin, tüm katmanlarıyla, dayanışma ve birlik içinde, aydınlığa doğru kendini dönüştürme iradesini temsil ediyordu. Bu söz seçimlerin hukuksuz bir şekilde iptal edildiği, güçlü bir tarihi derinliği olan demokrasimizin ayaklar altına alındığı bir anda söylenmişti. Bu tabirin o anda ortaya çıkması bana 100 yıl önce cumhuriyetimizin kuruluşuna giden zorlu yolda duyulan heyecanı hissettirdi. Bugün de heyecanı taşımaya devam ediyorum. Türkiye’yi yeniden hayal etmek, ikinci yüzyılımızda yeni bir seyahate çıkmak için sabırsızlanıyorum. Bu seyahatte bütünlükçü ve katılımcı bir şekilde yürüttüğümüz çalışmaların ışığında ortaya çıkan prensip ve yaklaşımları yakın vakitte siz yurttaşlarımla paylaşmaya devam edeceğim.

Her şey çok hoş olacak!

Ekrem İmamoğlu’nun bu yazısı Oksijen gazetesinden alındı.