İmamoğlu: Zelzelenin kendisi baht ama binaların yıkılması, insanların ölmesi değil

İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu, FOX TV’de İlker Karagöz’ün sunduğu Çalar Saat programında zelzele gündemine yönelik açıklamalar yaptı. “Depremin doğal afet olduğunu hepimiz biliyoruz” diyen İmamoğlu, “Deprem, bir baht. Yani mukadderatın içerisinde olduğu net olan, bir gün karşımıza çıkacak olan bir süreç. Tabiatın bir kuralı. Yalnızca Türkiye’ye has bir durum da değil. Dünyanın birçok coğrafyasında, insan tarihi boyunca var olan ve bundan sonra da var olacak bir gerçek. ama yazgı olmayan bir şey var: O da binaların yıkılması, insanların ölmesi… Bu yazgı değil. Her şeyi oluruna bırakıp, ‘Kaderimiz’ deyip, yalnızca baht üzerinden yorum yapan insanların bu toplumu, insanlığı çaresizliğe, ümitsizliğe sevk etmelerini şiddetle kınıyorum. Kaldı ki, inancımızı da o denli bir kısır söyleme hapsetmeye çalışanları da kınıyorum” diye konuştu.

İmamoğlu, “Bu bahiste buluşamayacağımız, el sıkışamayacağımız, sarılamayacağımız, oturup anlaşamayacağımız, altına birlikte imza atamayacağımız hiçbir yönetici olmaz. Bu işin tarafı yok. Bu işin hükümeti, muhalefeti yok. Bu işin belediyesi ya da AFAD’ı yok. Ya da bu işin bürokratı, seçilmişi yok. Hepimizmasadayız. Ne demek el sıkmamak? Ne demek selam vermemek?” tabirlerini kullandı.

Deprem bölgesindeki büyük yıkımı, 5 gün boyunca yerinde gözlemlediklerini kaydeden İmamoğlu, “Peki ne yaptık biz buraları yönetirken? Kim yönetti? Hükümet kimlerdi? Belediyeler kim? Bizler nasıl imaller yaptık? Bu türlü bakmayacak mıyız sürece? Bu türlü bakmayacağız. Efendim akşamdan sabaha, ‘Biz, 1 yılda bina yapacağız. Yani tekrar nereye döneceğiz? ‘Kaç metrekare alacaksın? Nasıl bina yapacağız? Nerede yapacağız? Kaç kat olacak’ vesaire. Bırakın bu beton kafalılığı. Bu beton anlayışı” sözlerini kaydetti.

İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, FOX TV’de İlker Karagöz’ün sunduğu “Çalar Saat” programının canlı yayın konuğu oldu. İmamoğlu, Karagöz’ün Kahramanmaraş merkezli iki büyük zelzeleyle sarsılan bölgedeki izlenimleri, yaşananlar, tartışmalar ve mümkün İstanbul sarsıntısıyla ilgili sorularını yanıtladı. İmamoğlu’nun Karagöz’ün sorularına verdiği cevaplar özetle şöyle oldu:

“‘Hayata nasıl katkı sunabiliriz’ diye yola çıktık”

“Depremin ikinci günü oradaydık. Bölgeyi, Genel Liderimiz Kemal Kılıçdaroğlu ve belediye liderlerimizle bir arada tümden dolaştık diyebilirim. Bu coğrafyada vatandaşlarımızla bir ortada olmak, onların sıkıntılarını dinlemek, badirelerini hissetmek değerliydi. İnsanların umutları vardı. Can kurtarma gayreti içerisinde olan bütün arama-kurtarma takımlarına minnet hislerimi iletmek istiyorum. Cansiperane bir efor gösterdiler. Olabildiğince, kurtarabildikleri kadar insan kurtardılar enkaz altından.diğer yanıyla da ne yazık ki haber alamadığımız ve hayatını yitiren on binlerce de vatandaşımız söz konusu. İster istemez insan çok etkileniyor. Ben de çok etkilendim. Her giden etkilendi oraya. Orada konakladık. O bölgede akşam geçirdik, gündüz kalktık. ‘Hayata nasıl katkı sunabiliriz’ diye tekrar yola çıktık. Sokakta yürüdük, caddede yürüdük insanlarımızın arasında. Tabii ilk akla gelen, ‘Hayat ne zaman olağana dönecek? Bu coğrafyada ne yapmalıyız? Tekrar hayatı nasıl kurmalıyız? Nasıl organize etmeliyiz? Bu sorumlulukla etrafa baktık, vatandaşlarımızla buluştuk. Elbette biz de dönem dönem o ortamın verdiği hisle, ‘Acaba başarabilecek miyiz? Yapabilecek miyiz’ sorusunu sorarak aslında bu söylediğim sorgulamaları yaptık.”

“Toplumun her katmanının aslında bize sorup, sorguladığı bizim de düşünmemizi ve bir sefer daha çok önemli düşünmemizi sağlayan çok derin ilişkiler yaşadık”

“Çoğu zaman biz çocuklara soru soramadık. ‘Biri mi yok sanki yanında’ yahut ‘Etrafında birini mi arıyor’ tasasıyla çocuklarla o acısını hissettirecek soruları biz soramadık. Bizim boğazlarımız düğümlendi ve yalnızca tahminen sarıldıköyle enteresan çocuklar karşımıza çıktı ki. Şanlıurfa’da bir çocuk karşıma dikildi ve şunu şöyle biliyor musunuz? ‘Başkanım’ dedi ‘Biz konutumuza ne zaman gideceğiz. ‘Ne zaman gideceğiz’ sorusuna tabii yanıt vermeyiz. ‘Evinize bakıyoruz, işte sağlam mı değil mi’ dedim. ‘E pekala ne zaman karşılık alacağız’ dedi. Bu türlü bir kalabalığın içerisinde o kadar cesurca, 5-6 yaşındaki çocuğun çok kritik bir sorusu vardı. Aslında zelzelenin ortaya koyduğu görüntünün net özeti bir soru biliyor musunuz? Bir çocuğun, o çocuk aklıyla anlamlandıramadığı, karşılık aradığı soru, aslında sarsıntının bize yaşattığı, bize yaşattığı acıların karşılığının bulunması gereken soru. Çokça ‘Okulumuza ne zaman gideceğiz’ diyen çocuklar, ‘Arkadaşlarımızla ne zaman buluşacağız’ diyen çocuklar… Yani ömrün aslında zorlukları o kadar çok fazla önünüze diziliyor ki, döndüklerinde bir bakacaklar ki etrafındaki birçok yakını, birçok arkadaşı sıradaki, sınıftaki arkadaşı, sokakta oyun oynadığı bir arkadaşı yok, gitmiş, hayatını kaybetmiş. Bu travmalarla, bu ruhsal problemlerle boğuşacak bir kitleyle bir ortada olduk. Yalnızca çocuklar değil; bayanlar, anneler, deva bulmaya çalışan anneler, eşlerini kaybetmiş, yaşama tutunmaya çalışan kadınlar… Yeniden bütün ailenin vazifesini üstüne almış, acılarına karşın sorumluluk hissiyle ‘Ne yapabilirim, ne yapmalıyız’ hissiyle deva arayan babalar… Yani toplumun her katmanının aslında bize sorup, sorguladığı bizim de düşünmemizi ve bir sefer daha çok önemli düşünmemizi sağlayan çok derin ilişkiler yaşadık.”

“Kader olmayan bir şey var: binaların yıkılması, insanların ölmesi”

“Depremin doğal afet olduğunu hepimiz biliyoruz. Yani sarsıntı var. Yani zelzele bir baht. Yani mukadderatın içerisinde olduğu net olan, bir gün karşımıza çıkacak olan bir süreç. Tabiatın bir kuralı. Yalnızca Türkiye’ye has bir durum da değil. Dünyanın birçok coğrafyasında, insan tarihi boyunca var olan ve bundan sonra da var olacak bir gerçek.kader olmayan bir şey var: O da binaların yıkılması, insanların ölmesi… Bu yazgı değil. Yani buraya bu yaklaşımla bakamayız. Ve bu bizim inancımıza da aykırı. Önlemin, insan tarafından alınmak zorunda olduğu nettir. Bundan Ötürü bazen her şeyi oluruna bırakıp ‘Kaderimiz’ deyip, yalnızca mukadderat üzerinden yorum yapan insanların bu toplumu, insanlığı çaresizliğe, ümitsizliğe sevk etmelerini şiddetle kınıyorum. Kaldı ki, inancımızı da o denli bir kısır söyleme hapsetmeye çalışanları da kınıyorum. Akıl ve bilim, bizim inancımızın bize gösterdiği ilk seyahattir. Çok hassas bir husustur. ‘Oku’ diyerek insanları eğitime, bilime, akla yönlendiren bir bakış açısını unutarak yorum yapanların, milletimize verdiği ve verebileceği zararın haddi hesabı yoktur. Bundan Ötürü bu yazgı değildir. Burada, sarsıntı bölgesinde yaşadığını bilen yöneticileriz bizler. Ya da İstanbul’da yahut Türkiye’nin diğer yerlerinde fay çizgilerinin nereden geçtiğini, tarih boyunca hangi dönemlerde nasıl şiddetli sarsıntılar olduğu, bilim insanları tarafından mütemadiyen önümüze koyulan bir gerçek. Bundan Ötürü burada, bu yıkımın nedeni bizleriz. ‘Bizleriz’ derken, bunun içinde yöneticiler var. Bunun içinde teknik insanlar var. Bunun içerisinde o sektörü ilgilendiren, inşaat kesiminden tutun da birçok paydaşı, birçok basamağı var. İmalatını yapan insanlar var; eğitimli mi, değil mi? Bu sürece nasıl baktığımız önemli.”

Gölcük ve Düzce sarsıntılarını hatırlattı

“İstanbul’un 17 Ağustos 1999’da, zelzelesi yaşadığı tarihten sonra, bütün Türkiye’de daha derin hissedilmeye ve yaşatılmaya ve yaşanmaya başlamıştır. Ağustosta yaşadığımız Gölcük sarsıntısı, derhal akabinde birkaç ay sonra yaşadığımız ve İstanbul’da hissedilen Düzce zelzelesi. Her iki zelzele, İstanbul’daki milyonlarca insanımız tarafından yaşandığında ve bütün Türkiye’de daha fazla gündem olduğu andan itibaren daha derin hissedilmişti. O zaman hepimiz bunu yaşadık, hissettik ve o an itibariyle zelzele yönetmeliğini konuşmaya başladık, fay çizgisini konuşmaya başladık, tabanı konuşmaya başladık, binaların imal kalitelerini konuşmaya başladık. Ve bütün gündem, ‘Buna dönük nasıl devalar, nasıl kurallar konulmalı’yla oluşturuldu kontrol sisteminden tutun bina yönetmeliklerinin devreye alınmasına varıncaya kadar. Ne yazık ki biz, kendimize bina yapmadık, ev yapmadık, iş yeri yapmadık; kendimize tabut yaptık. Bakın bu kadar net. Bu telaffuzdan vazgeçmeyeceğim. Zira görüntüler, çok hüzün verici.”

“‘Sorumlular bizleriz’ diyorum; demek zorundayız”

Şili örneğini verdi

“Dünyanın her yerinde zelzele oluyor.işte Haiti’de sarsıntı oluyor ve 200 binin üzerinde insan ölüyor 7,8 büyüklüğündeki zelzelede. ama mesela Şili örneğini çıkartın dedim arkadaşlarıma. Bakın Şili örneğinde şöyle bir çizelge var burada. Bu çizelgede 8 ve üzeri büyüklüğündeki zelzelelerle boğuşan bir ülkeden bahsediyoruz. 20 milyona yakın nüfusu var. Sekiz ve üzeri, hatta 1969’da 9,5 zelzelesi var burada. Şiddeti görebiliyor musunuz? Bakın 8,8 şiddetinde sarsıntı oluyor 2010’da. Ne kadar sürüyor biliyor musunuz İlker Beyefendi? 3 dakikayı aşıyor; 3 dakika 30 saniye civarında bir zelzele, bir bölgeyi aşırı şiddetle sallıyor. ama ne oluyor biliyor musunuz 8,8 şiddetinde? 500’e yakın insan öldü. Büyük çoğunluğu da tsunamiden ölen insanlar…  Bazen şu cümleyi kullanıyoruz ya: Asrın felaketi. Bakın o denli dersek olmaz. Bakın bu ders çıkarma üslubu değil. Yarınlara çok ihtimamlı davranma üslubu değil. ‘Asrın felaketi’ diye bir tarif yapar, süreci öteki bir yere koyarsanız, koyarsak, buradan tahlil çıkmaz. Biz artık bunu bırakmalıyız. Sarsıntı gerçeğiyle, zelzeleyle yaşamayı öğrenmeliyiz. Zelzeleyle yaşamanın asla vazgeçilmeyecek basamakları var. Bakın Japonya’dan bahsetmiyorum. Japonya, gelişmiş bir ülke ve dünyanın en çok önemli iki üç iktisadından biri. Kişi başı gelir, ne yazık ki bizim neredeyse 6-7 katımız düzeyine ulaşmış bir ülkeden bahsediyoruz. ama oradan bahsetmiyorum. Şili’den bahsediyorum. Yani gelişmekte olan, bizim bir ülke.

“Bu işin hükümeti, muhalefeti yok”

“Burası bir zelzele ülkesi. ‘Sallanabilirsiniz.fakat sakın binadan kaçmayı denemeyin, önlemli bir şekilde, kendinizi esirgeyici tarzlara uyun,fakat binayı terk etmeyin. Zira binalarımız sağlam.’ Şu Anda bu duruma gelmek var. Bir de yalnızca işte, ‘Asrın felaketi. Dünyanın her yerinde oluyor’ ve insanlarımız ölüyor. Bu türlü bir şey kabul edilemez artık. Biz, 21’nci yüzyıldayız. 13 milyonun üzerinde, mültecilerle bir arada tahminen on beş milyona yakın insanın etkilendiği bu coğrafyada can kayıplarımızı, mal kayıplarımızı, tarihsel-manevi kayıplarımızı bu cümlelerle söylediğiniz zaman, bu yönetici sorumluluğa girmez. Bakın ben, bütün acıların, bütün yanılgıların İçerisinde olarak diyorum ki: ‘Bizler’. Bu ‘bizim kavramı’ şu: Yönetici. Bugün benim, yarın bir diğeri, dün diğeriydi. Biz yöneticilerin sorumluluk duygusu, diğer bir boyutta olmalı. Biz konuşurken, asla vazgeçmeyeceğimiz prensipleri, asla vazgeçmeyeceğimiz boyutlarıyla ortaya koyacağımız kuralları tek tek sıralamalı ve bunların savunucuları olmalıyız. Ve bu bahiste buluşamayacağımız, el sıkışamayacağımız, sarılamayacağımız, oturup anlaşamayacağımız, altına birlikte imza atamayacağımız hiçbir yönetici olmaz. Bu işin tarafı yok. Bu işin hükümeti, muhalefeti yok. Bu işin belediyesi ya da AFAD’ı yok. Ya da bu işin bürokratı, seçilmişi yok. Hepimiz aynı masadayız. Ne demek el sıkmamak? Ne demek selam vermemek? Dünya örneklerine baktığımızda o denli biz ‘asrın felaketi’ diyemeyiz.şunu diyebiliriz: ‘Asrın ihmali var mı bu işte’ diye oturup hesap vermeliyiz hep bir arada. Oturup konuşmalıyız; ‘asrın ihmallerini’ yapmış mıyız?”

“Hep birlikte konuşmayı başaralım”

“Bugün gördüğümüz yıkımlarda, neredeyse kentlerin yüzde 60’ı gitmiş. Birtakım kentlerde yüzde 70-80’i kullanılamaz halde yıkılmış yahut yıkılmak zorunda. E pekala ne yaptık biz buraları yönetirken? Kim yönetti? Hükümet kimlerdi? Belediyeler kim? Bizler nasıl imaller yaptık? Bu türlü bakmayacak mıyız sürece? Bu türlü bakmayacağız. Efendim akşamdan sabaha, ‘Biz, 1 yılda bina yapacağız. Yani tekrar nereye döneceğiz? ‘Kaç metrekare alacaksın? Nasıl bina yapacağız? Nerede yapacağız? Kaç kat olacak vesaire. Bırakın bu beton kafalılığı. Bu beton anlayışı. Beton yapmak! O denli bir şey değil. Bahsettiğimiz şey, sosyolojik bir ihtiyacı karşılayan, 100 boyunca -büyük bir kırılma anından bahsediyorum-  şehircilik, hayat, insan bir ortada olma, sağlam kentler, insanlara umut veren bir süreç tarifi… Yani siz, binlerce yıllık Hatay’ı, orada yaşayan ve ‘Ben binlerce yıldır burada yaşayan bir Hataylıyım. Bana bina ver’ mi diyor Hataylı; demiyor. Adıyaman mı o denli mi diyor? Hayır demiyor. Kahramanmaraşlı o denli mi diyor? Hayır demiyor.  ‘Bana’ diyor güçlü bir il ver. ‘Geçmişle, maneviyatıyla bağ kuran, geleceğe umutla bakan bir Hatay sun bana. O denli bir Hatay olsun ki, dünya bu Hatay’ı konuşsun. ‘Bir yılda bütün binaları yapar veririm!’ Bunu bir kimse beklemiyor sizden şu anda. Hala noktada duruyoruz. Hala bu türlü bir noktada duramayız. ‘Yerel halkla konuşacağız’ diyelim. ‘Bütün paydaşlarla oturup, bir ortada çalışacağız’ diyelim. Bakın o koltukta bugün siz varsınız. Tahminen birkaç ay sonra yoksunuz. Bundan Ötürü oturalım, hep birlikte biz konuşmayı başaralım. ‘Arkadaşlarımla ne zaman konuşacağım, oynayacağım’ diyen çocuklarla biz öbür bir hayali, öteki bir geleceği konuşalım.”