İngiltere-AB ticaret mutabakatında Kuzey İrlanda krizi

Bloomberg kaynaklarına göre İngiltere’nin Kuzey İrlanda ile arasındaki ticari taahhütleri reddeden yasa tasarısını kabul etmesi durumunda Avrupa Birliği, ada ülkesine karşı süratle ihlal prosedürlerini devreye alarak ticaret mutabakatını askıya alacak.

Birliğin idari kolu olan Avrupa Komitesi’nin atılacak adımları belirleyerek tavsiye niteliğinde sunmaktan sorumlu olduğu bu husus ile ilgili son kararın ve zamanlamanın üye ülkelerin takviyesine muhtaç olduğu belirtiliyor.

Yetkili kaynaklara dayandırılan habere göre tedbirler arasında İngiliz şirketlerin AB pazarının tamamında sahip olduğu ayrıcalıklı erişim hakkının dondurulması ve Cebelitarık’ın durumuyla ilgili görüşmelerin askıya alınması maddeler bulunuyor.

İngiltere tarafında ise Dışişleri Bakanı Liz Truss Salı günü yaptığı açıklamada AB’nin ticaret muahedesiyle ilgili yaptığı son tekliflerin işe yaramayacağını söyleyerek yeni bir anlaşma sağlanamaması durumunda tek taraflı kararlar almaya hazırlandıklarının sinyalini vermiş ve Brexit sonrası Kuzey İrlanda muahedesiyle ilgili tehditlerinin düzeyini artırmıştı.

Açıklamasında, “Çözüm bulunamaması durumunda hükümet Kuzey İrlanda’daki durumu istikrara kavuşturmak için gerekli adımları atmaktan kaçınmayacaktır” diyen Truss Avrupa Birliği ile yapılan ve aylarca süren görüşmelerin kendilerini geriye götürmekten öbür bir işe yaramadığını söyleyerek yeni evrak ve aksaklıklara karşı çıkacağını söyledi.

İngiltere Başbakanı Boris Johnson’un sözcüsü Max Blain ise Çarşamba günü gazetecilere verdiği demeçte hükümetin nasıl bir yol izleyeceği konusunda kesin bir karar vermediğini açıkladı. Sözcü Kuzey İrlanda’daki durumu “çok ciddi” olarak tanımladı ve İngiltere’nin bölge için protokole eklenen Brexit sonrası mutabakatların kesin bir tahlil olmadığı durumunu yineledi.

İngiltere uzun müddettir Kuzey İrlanda’ya yollanan malların denetim edilmemesi gerektiğini ve devam edilmesi durumunda Brexit ticaret mutabakatını oluşturan düzeneğin bir modülü olan 16. Maddeyi çalıştırmakla tehdit ediyordu. İngiltere uygulanan protokolün, bölgede uzun yıllar boyunca devam eden şiddetin sona ermesini sağlayan “Good Friday” mutabakatını riske atacağını savunuyor.

Diğer yandan Times of London gazetesi Truss’ın görüşmelere olan inancını kaybetmesi sonrası mutabakatın büyük bir kısmını tek taraflı iptal etmek amacıyla yasa tasarısını geçirmek için harekete geçtiğini bildirdi. İngiltere’den gelebilecek bu türlü bir atılımın AB’den daha şiddetli bir karşılıkla karşılaşabileceği düşünülüyor.

AB tarafından alınacak herhangi bir kararın 27 üye ülkenin yardımını alması gerektiği ve AB’nin mutabakatın tamamını iptal edebileceği ya da belli sanayileri hedef alabileceği belirtiliyor.

Avrupa Kurulu Başkan Yardımcısı Maros Sefcovic ise protokoloun uluslararası bir anlaşma olduğu ve üzerinden tekrar pazarlık etmenin mümkün olmadığı konusunda uyardı. Sefcovic’in bugün Truss ile görüşmesi bekleniyor.