İngiltere basını: ‘Maliye Bakanı’nın eşi 20 milyon sterlin vergiden kaçınmış olabilir’

İngiltere Maliye Bakanı Rishi Sunak’ın eşi Akshata Murty’nin “kendi vatanında ikamet etmeyen kişi” (non dom) statüsü sayesinde, yurtdışı gelirlerinin vergisini İngiltere’de ödemek zorunda olmadığının ortaya çıkması, İngiliz basınında tartışılıyor. Akshata Murty hala Hindistan vatandaşı ve İngiltere’de “non domicile” yani “kendi vatanında ikamet etmeyen kişi” statüsünde bulunuyor. Bu statü için yılda 30 bin sterlin ödemek zorunda. Moda dizayncısı olan Murty’nin, Hindistan’da milyarder babasının kurduğu yazılım şirketi Infosys’de de payları var, ve İngiltere’deki bu statüsü sayesinde yasal olarak bu gelirlerin vergisini İngiltere’ye ödemek yükümlülüğünde değil. Murty’nin sözcüsü Maliye Bakanı’nın eşinin İngiltere’de ödemek zorunda olduğu tüm vergileri ödediğini, yurt dışında elde ettiği gelirlerin vergilerini de diğer ülkelerde ödediğini açıkladı. Fakat muhalefetteki Personel Partisi süreç hakkında “tam şeffaflık” davetleri yapıyor. Haber ilk olarak Independent sitesinde, sigorta primi artışının devreye girdiği gün yayımlanmıştı. Çift 2009 yılında evlenmişti.

Guardian: 7,5 yılda 20 milyon sterlin vergi tasarrufu yapmış olabilir
Guardian gazetesi Murty’nin bu statü sayesinde yaptığı vergi tasarrufunun 20 milyon sterlini bulmuş olabileceğini yazdı. Murty’nin, babasının şirketindeki paylarından yıllık 11,5 milyon kâr elde ettiğini belirten gazete, Personel Partisi lideri Keir Starmer’in “O sorumluluklarından kaçarken, Maliye Bakanı olan kocasının artan hayat pahalılığı yanında vergileri artırmasının nefes kesici bir ikiyüzlülük olduğu” sözlerine yer veriyor. Gazetenin yaptığı hesaplamaya göre, Murty Infosys şirketindeki payları üzerinden geçen 7,5 yılda yaklaşık 54,5 milyon sterlin kâr elde etti. Gazeteye göre Murty bu süreçte “non dom” statüsü sayesinde İngiltere’de yaklaşık 20 milyon sterlin vergi ödemekten kaçınmış oldu. Liberal Demokratlar da olay üzerine milletvekillerinin bu statüden faydalanmasını yasaklayan kuralın, vekil eşleri için de geçerli olması gerektiğini savunan açıklamalar yaptı.

Sunak ise vergiden kaçınma ve ikiyüzlülük suçlamalarını reddetti ve “Beni vurmak için eşimi lekelemeye çalışmak dehşetli. Ben bu ülkeyi ne kadar çok seviyorsam, o da kendi ülkesini o kadar seviyor” dedi. Gazetenin dikkat çektiği bir diğer nokta ise bu statünün bir tercih olup olmadığı. Murty’nin sözcüsü Hindistan vatandaşı olduğu için vergi statüsünün otomatik olarak bu şekilde olduğunu savunuyor. Fakat Guardian’ın konuştuğu Sheffield Üniversitesi’nden Prof Richard Muprhy “İkametgahın bir insanın vatandaşlık durumuyla ilgisi yok. Öteki bir deyişle Murty tarafından yapılan açıklama doğru değil” dedi.

Times: Sunak ifşanın kendisine yönelik saldırı olduğunu düşünüyor
Times gazetesi ise olayın siyasi arka planını öne çıkarıyor ve Sunak’ın, eşi üzerinden kendisine yapılan siyasi bir saldırı olduğunu düşündüğünü yazıyor. Gazete “Sunak bir siyasi atağın kurbanı olduğuna ve sigorta primlerini artırdığı gün yapılan bu ifşanın koordineli olduğuna inanıyor” diyor. Haberde, Sunak’ın tarafında olanların bu ifşanın bir suç sayılabileceğini düşündükleri, lakin Sunak yahut Murty’nin olayla ilgili olarak polise başvurmadığını aktarıyor. Times’ın verdiği bilgiye göre de Murty’nin Infosys’te 690 milyon sterlinlik payı bulunuyor ve geçen yıl bu paylar üzerinden 11.6 milyon sterlin yarar elde etti. Gazete ayrıyeten Sunak’ın hükümette çok az sayıda bireye, eşinin vergi statüsüyle ilgili bilgi vermiş olduğuna, Bakan’ın danışmanları ve hatta Başbakan Boris Johnson’ın da durumdan haberdar olmadığına vurgu yapıyor.

Bilgileri kim sızdırdı?
Murty’ye ait bilgileri kimin sızdırdığı da tartışma konusu. Times, son vakitlerde Johnson ile Sunak arasında kimi siyasi uyuşmazlıklar olduğunu hatırlatarak, kimi milletvekillerinin, bilgilerin Başbakanlık ofisi tarafından sızdırılmış olabileceğini düşündüğünü aktarıyor. Fakat iki taraf da bu argümana itiraz ediyor. Gazeteye göre bir diğer mümkünlük ise, durumun bir yetkili tarafından Emekçi Partisi’ne ihbar edilmiş olması. Times ismini vermediği bir bakanın, “Bu sürdürülebilir değil” diyerek Sunak’ın istifa etmesi gerektiğini söylediğini aktarıyor.

Telegraph’a konuşan kaynak Başbakanlık’tan sızdırıldığını iddia etti
Telegraph da Sunak’ın “bir lekeleme kampanyasının kurbanı” olduğu sözlerine manşette yer veriyor. Gazete, İngiltere’de artan hayat pahalılığı nedeniyle Sunak’ın kamuoyu dayanağının de düşüşte olduğunu hatırlatıyor. Telegraph, kendilerine bilgi veren ve ismi açıklanmayan bir kaynağın “Hepsi Başbakanlık Ofisi’nden geliyor” dediğini aktarıyor.

Independent: Sunak üzerindeki baskı artıyor
Haberi ortaya çıkaran Independent, Sunak ve eşinin vergi statülerini açıklığa kavuşturmaları için üzerlerindeki baskının giderek arttığını yazıyor. Gazetenin konuştuğu vergi hukukçuları, Murty’nin vergi statüsünün Hindistan vatandaşlığı nedeniyle “otomatik” olmadığını, bu statünün kendi seçimi olduğunu vurguluyor. Independent, Personel Partisi’nin Sunak’a 12 soruluk bir önerge gönderdiğini, eşinin vergiden kaçınmasından kendisinin de yarar elde edip etmediğini yanıtlamasını istediğini aktarıyor.