Irak’ta yolsuzluk operasyonları genişliyor: Gözaltı dalgası Erbil’e uzandı, hükümetten “Bu sadece başlangıç” mesajı

Irak’ta son yılların en büyük yolsuzluk operasyonu ikinci gününde de hız kesmeden devam ediyor. Başbakan Ali Falih Zeydi’nin talimatıyla yürütülen soruşturmada, haklarında tutuklama kararı bulunan 3 milletvekili ile 5 kamu görevlisi ve koruma Erbil’de gözaltına alındıktan sonra Irak güvenlik güçlerine teslim edildi.

Bağdat yönetimi operasyonların ülke genelinde süreceğini açıklarken, Birleşmiş Milletler (UNDP), ABD ve Avrupa’dan da yolsuzlukla mücadele sürecine destek mesajları geldi. Hükümet ise operasyonların yalnızca “ilk aşama” olduğunu vurgulayarak yeni gözaltıların sinyalini verdi. El konulan paralar için özel hesap açılacağı belirtilirken hükümet operasyonun kalıcı hale geleceğini açıkladı; yurt dışındaki milyarlarca dolarlık kamu varlığı için de geri alma süreci başlatılıyor.

Bağdat’a teslim edildiler

Irak Federal Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu kaynaklarına göre, yolsuzluk suçlarına karışanlar arasında Irak Kürt yönetimi bölgesinde önemli bürokrat ve siyasi isimler de bulunuyor. Bu kapsamda Bağdat yönetimi tarafından istenen isimler Irak Kürdistan Bölgesi Asayiş ve Terörle Mücadele güçlerince gözaltına alındı. Yakalanan 8 kişi, Erbil-Kerkük arasındaki Pirdê (Altunköprü) kontrol noktasında Irak güvenlik güçlerine teslim edildi. Teslim edilenler arasında milletvekilleri Ziyad Tarık Cenabi, Muhammed Cemil Meyyahi ve Eşvak Salim Hasan Cuburi‘nin yanı sıra Ala Settar Mahmud, Seyf Talib, Ali Casım, Osman Abud Cenabi ve Ali Selah Cenabi gibi isimler de yer aldı. Operasyon sırasında şüphelilerin üzerinde yaklaşık 10 milyon Irak dinarı nakit para ile 15 tabanca ve M4 tipi silah ele geçirildiği bildirildi.

Gözaltındakiler Erbil’de yaşıyordu

Erbil Valiliği kaynakları, gözaltına alınan isimlerin kente sonradan kaçmadığını, uzun süredir aileleriyle birlikte Erbil’de yaşadıklarını açıkladı. Yetkililer, iki milletvekilinin İspen köyünde, bir milletvekilinin ise Gencan City’de ikamet ettiğini, diğer kamu görevlilerinin de Erbil’in farklı bölgelerinde yaşadığını belirtti.

İlk dalgada 47 kişi gözaltına alındı

28 Haziran’da başlatılan operasyonun ilk aşamasında aralarında milletvekilleri, siyasi parti yöneticileri, eski bakan yardımcıları ve tanınmış iş insanlarının da bulunduğu en az 47 kişi gözaltına alındı. Soruşturma kapsamında bazı milletvekillerinin dokunulmazlıkları kaldırılırken, yeni gözaltı kararlarının hazırlanmakta olduğu ifade ediliyor. Kaynaklara göre operasyon, geçen ay tutuklanan eski Petrol Bakan Yardımcısı Adnan Cumeyli’nin verdiği ifadelerin ardından hız kazandı. Cumeyli’nin soruşturma makamlarına yaklaşık 128 kişinin adını verdiği belirtiliyor.

“Yaklaşık bin kişi hakkında dosya bulunuyor”

Iraklı siyasetçiler ve uzmanlar soruşturmanın henüz başlangıç aşamasında olduğu görüşünde. Erbil merkezli Rûdaw TV’ye konuşan uzmanlara göre yaklaşık 952 ila bin üst düzey yetkili hakkında çeşitli yolsuzluk dosyaları bulunuyor. Bazı değerlendirmelerde operasyonların önce alt kademelerden başlatıldığı, daha sonra üst düzey siyasi isimlere uzanmasının planlandığı ifade edildi.

Irak eski Maliye Bakan Yardımcısı Fazıl Nebi, operasyonların uzun süredir planlandığını savunurken, eski Maliye Komisyonu Üyesi Sami Atruşi ise ABD’nin Irak yönetimine yaklaşık bin kişilik bir liste sunduğunu ve soruşturmaların uluslararası mali istihbarat desteğiyle yürütüldüğünü öne sürdü. Bu iddialar ise resmi makamlar tarafından doğrulanmış değil.

BM: Kayıp kamu varlıkları 450 milyar dolara ulaşabilir

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Irak Temsilcisi Titon Mitra da operasyonlara destek verdi. Mitra, Irak’ta kamu kaynaklarının yaklaşık yüzde 20’sinin yolsuzluk nedeniyle kaybedildiğini belirterek, ülkeden kaçırılan ya da geri alınamayan kamu varlıklarının toplam değerinin 150 ila 450 milyar dolar arasında olabileceğini söyledi. UNDP, hükümet, yargı ve güvenlik kurumlarının yolsuzluk dosyalarını etkin biçimde sonuçlandırma çabalarını desteklediğini açıkladı.

Siyasi partilerden operasyonlara destek

Irak Meclisi Dürüstlük Komisyonu üyeleri ile çok sayıda siyasi isim operasyonlara destek açıklaması yaptı. Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi, soruşturmaların kararlılıkla sürdürülmesi gerektiğini belirtirken, eski Başbakan Nuri Maliki de “Şafak Operasyonu” olarak adlandırılan süreci desteklediğini açıkladı.

Meclis Dürüstlük Komisyonu Üyesi Şakir Mahmud Temimi ise kamu malını usulsüz kullanan hiç kimsenin dokunulmazlığa sahip olmaması gerektiğini söyledi.

Başbakan Zeydi: Hiç kimse dokunulmaz değil

Bakanlar Kurulu toplantısında konuşan Başbakan Ali Falih Zeydi, operasyonların yalnızca ilk aşama olduğunu vurguladı. Zeydi, “Yolsuzluk yapanların devlet kurumlarında kalarak halkın kaynaklarını yağmalamasına izin vermeyeceğiz. Hiç kimse dokunulmaz değildir” dedi. Başbakan ayrıca tüm denetim kurumlarına bakanlıklardaki yolsuzluk dosyalarının doğrudan hükümete iletilmesi talimatını verdi. Kabine toplantısında ayrıca yabancı petrol şirketlerinden yüzde 35 gelir vergisi alınması, elektrik yatırımlarının artırılması ve 1 milyon konut arsasını kapsayan yeni sosyal konut programı da onaylandı.

Operasyonlar sürecek

Irak hükümeti, yürütülen soruşturmaların sadece ilk aşama olduğunu belirterek, devlet kurumlarındaki yolsuzluk ağlarına yönelik operasyonların ülke genelinde devam edeceğini açıkladı. Güvenlik kaynakları ise Kerkük başta olmak üzere yeni operasyonlar için hazırlıkların sürdüğünü ve önümüzdeki günlerde yeni gözaltı kararlarının uygulanmasının beklendiğini bildirdi.

El konulan paralar için özel hesap açılıyor

Hükümet operasyonun kalıcı hale geleceğini açıkladı; yurt dışındaki milyarlarca dolarlık kamu varlığı için de geri alma süreci başlatılıyor. Irak’ta tarihi yolsuzluk operasyonu sürerken hükümet, soruşturmanın yalnızca gözaltılarla sınırlı kalmayacağını gösteren yeni adımlar attı. Başbakan Ali Falih Zeydi, yolsuzluk şüphelilerinden ele geçirilen paraların yatırılacağı özel bir devlet hesabı açılması talimatını verirken, Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu ise yurt dışında el konulan büyük miktardaki kamu varlıklarının geri alınması için yeni bir yasal düzenleme hazırladıklarını duyurdu.

Yurt dışındaki paralara da el konuldu

Irak Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu Kurtarma Dairesi Genel Müdürü Abbas Mutab, komisyonun dijital takip yöntemleri sayesinde yolsuzluk şüphelilerinin yurt dışındaki önemli miktardaki mal varlığına el konulduğunu açıkladı. Mutab, Adalet Bakanlığı ile koordinasyon içinde bu varlıkların Irak’a kazandırılması için uluslararası hukuk süreçlerinin yürütüldüğünü belirterek, fonların geri alınmasını düzenleyecek kapsamlı yasa tasarısının kısa süre içinde parlamentoya sunulacağını söyledi. Yetkililer, bu yıl içerisinde kamu varlıklarının geri alınması konusunda önemli ilerlemeler sağlandığını, önümüzdeki günlerde yeni sonuçların açıklanacağını ifade etti.

Ele geçirilen paralar için özel devlet hesabı

Başbakanlık Sözcüsü El-Abudi de operasyon kapsamında el konulan paraların Maliye Bakanlığı bünyesinde oluşturulacak özel bir hesapta toplanacağını açıkladı. El-Abudi, “Şafak Operasyonu durmayacak” diyerek soruşturmaların yeni isimlere uzanacağını belirtirken, gözaltındaki şüphelilerin ifadelerinin yeni kişi ve mali ağlara ulaşıldığını gösterdiğini söyledi. Hükümetin kamu kaynaklarının korunmasını anayasal bir sorumluluk olarak gördüğünü ifade eden El-Abudi, yolsuzlukla mücadelenin önceki dönemlerden farklı biçimde sürdürüleceğini vurguladı.

Başbakan: Kamu parasını iade edenlerle uzlaşma mümkün

Başbakan Ali Falih Zeydi ise verdiği kapsamlı röportajda yolsuzlukla mücadelenin artık geri dönüşü olmayan bir devlet politikası haline geldiğini söyledi. “Yolsuzluk bugün Irak devletinin varlığını tehdit ediyor” diyen Zeydi, kamu kaynaklarını iade etmeyi kabul eden kişilerle hukuki çerçevede uzlaşma sağlanabileceğini, ancak devlet kaynaklarını geri vermeyi reddedenlere karşı farklı yöntemler uygulanacağını ifade etti. Zeydi ayrıca görev süresi sonunda yeniden aday olmayacağını, siyasi parti kurmayacağını ve kamu görevinden hiçbir kişisel çıkar sağlamayacağını söyledi.

Avrupa Birliği’nden reform sürecine destek

Operasyonların sürdüğü günlerde Avrupa Birliği ülkelerinin Bağdat büyükelçileri de Başbakan Zeydi ile bir araya geldi. Görüşmede hükümetin yolsuzlukla mücadele, ekonomik reformlar ve devlet otoritesini güçlendirme politikaları ele alınırken, Avrupa Birliği temsilcileri reform programlarına destek verdiklerini ve Irak ile ekonomik ortaklıklarını geliştirmeye hazır olduklarını bildirdi. Başbakan Zeydi de hiçbir kişinin Irak halkının kaynaklarını istismar etmesine izin vermeyeceklerini belirterek, önceki dönemlerde yağmalandığı öne sürülen kamu kaynaklarının geri kazanılması için çalışmaların süreceğini kaydetti.

Devlet medyasından “Şafak Operasyonu”na destek

Irak Medya Ağı Mütevelli Heyeti de hükümetin yürüttüğü “Şafak Operasyonu”na destek açıklaması yayımladı. Açıklamada operasyonun hukukun üstünlüğünü güçlendirdiği, kamu kaynaklarının korunmasına katkı sunduğu ve vatandaşların devlet kurumlarına olan güvenini artırmayı hedeflediği belirtildi. Mütevelli Heyeti ayrıca Irak medyasına, yolsuzlukla mücadele sürecine ilişkin yayınların sürdürülmesi ve toplumda şeffaflık ile hesap verebilirlik kültürünün güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

Washington sonrası Türkiye, İran ve Suudi Arabistan turu

Başbakan Zeydi, dış politika gündemine ilişkin açıklamalarında ise Washington ziyaretinin ardından Türkiye, İran ve Suudi Arabistan’a resmi ziyaretler gerçekleştireceğini duyurdu. Irak’ın hiçbir dış müdahaleyi kabul etmeyeceğini belirten Zeydi, ülkesinin hem bölgesel iş birliğini geliştirmeyi hem de ekonomik reform sürecini uluslararası yatırımlarla desteklemeyi hedeflediğini söyledi.

KDP’den yolsuzluk operasyonlarına destek

KDP Politbüro Üyesi Hoşyar Zebari, Kürdistan Bölgesi’nin suçluların, kamu malını çalanların ve yolsuzluk yapanların sığınağı olmayacağını söyledi. Erbil’in, Bağdat’ın yürüttüğü yolsuzluk soruşturmaları kapsamında hakkında işlem başlatılan kişilere koruma sağlamayacağını vurgulayan Zebari, hukuki süreçlere destek mesajı verdi.

Öte yandan Kürdistan Demokrat Partisi’de (KDP) de Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin başlattığı yolsuzlukla mücadele operasyonlarına tam destek açıkladı. Parti, operasyonların yalnızca Bağdat’la sınırlı kalmaması, tüm vilayetlere yayılması ve yolsuzluğa karışan herkes hakkında ayrım gözetilmeksizin yasal işlem yapılması çağrısında bulundu.