İran daha süratli uranyum zenginleştiren yeni jenerasyon IR6 santrifüjlerini kullandığını duyurdu

İran, uranyum zenginleştirme sürecini hızlandırmak için yeni jenerasyon IR6 santrifüjlerini kullanmaya başladığına dair Uluslararası Atom Gücü Ajansı (UAEA) raporunu doğruladı.

Devlet televizyonuna konuşan İran Atom Gücü Kurumu Sözcüsü Behruz Kemalvendi, uluslararası medyada yayımlanan UAEA raporunu değerlendirdi.

Raporu doğrulayan Kemalvendi, “IR6 santrifüj makinelerinin yeni zincirine gaz enjekte edilmesine dair bilgiyi iki hafta önce UAEA’ya bildirmiştik lakin bu durum uluslararası medya tarafından makul maksatlar doğrultusunda abartılarak yansıtıldı.” dedi.

Kemalvendi, “İki hafta önce Fordo’da kurulan ve gaz verilen yeni santrifüj makineleri zincirinden yüzde 20 zenginleştirilmiş uranyum elde edildi. Bu mevzuda da Ajansı bilgilendirdik.” sözlerini kullandı.

İran’ın daha süratli uranyum zenginleştirme imkanı sağlayan IR6 santrifüjlerini devreye sokma adımı, nükleer muahedenin canlandırılmasına ilişkin müzakerelerde muahedeye varma ihtimalinin azalmasının akabinde geldi.

İran ile nükleer anlaşma ve müzakere süreci

İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu’nun 5 daimi üyesi (İngiltere, ABD, Çin, Fransa, Rusya) ve Almanya arasında 2015’te yaptırımların kaldırılması karşılığında Tahran’ın nükleer faaliyetlerinin kontrol altına alındığı Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak isimlendirilen nükleer anlaşma imzalanmıştı.

Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın 2018’de ülkesini tek taraflı olarak muahededen çekmesinin akabinde Washington İran’a yönelik yaptırımları yeniden uygulamıştı. Bunun üzerine Tahran yönetimi de 2019 itibarıyla nükleer mutabakattaki taahhütlerini kademeli olarak askıya almıştı.

KOEP’in yeniden yürürlüğe konulması için Nisan 2021’de Avusturya’nın başşehri Viyana’da başlayan görüşmeler, İran ile ABD arasında tahlile kavuşamayan problemler nedeniyle 11 Mart’ta askıya alınmıştı.

Bu süreçte UAEA İran’da 3 noktada uranyum kesimleri bulunduğuna dair bir rapor yayımlamıştı. Nükleer mutabakatın Avrupalı tarafları İngiltere, Fransa ve Almanya ile ABD, UAEA Yönetim Konseyine “İran’ın nükleer programıyla ilgili endişelerinin” yer aldığı bir karar taslağı sunmuş ve karar 8 Haziran’da kabul edilmişti.

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Siyasetleri Yüksek Temsilcisi Josep Borrell’in 25 Haziran’daki Tahran ziyaretinde, ABD ile İran arasında AB aracılığıyla yapılan dolaylı görüşmelerin Doha’da sürdürülmesine karar verilmişti. 29 Haziran’da yapılan görüşmelerde de ilerleme sağlanamadığı açıklanmıştı.

Reuters haber ajansı dün UAEA’nın bir raporuna dayandırarak yayımladığı haberde, İran’ın Fordo’daki uranyum zenginleştirme tesisinde daha süratli uranyum zenginleştirme imkanı sağlayan yeni jenerasyon IR6 santrifüjlerini kullanmaya başladığını bildirmişti.