İstanbul Finans Merkezi Kanunu Meclis’ten geçti

Kanuna göre, Türkiye Cumhuriyeti’nin finansal rekabet gücünü uluslararası alanda artırmak, finansal piyasalarla ürün ve hizmetlerin gelişmesine ve derinleşmesine katkıda bulunmak, uluslararası finans ve sermaye piyasalarına entegrasyonu güçlendirmek ve bu sayede İstanbul Finans Merkezinin (İFM) önde gelen global finans merkezlerinden biri olması amaçlanıyor.

İFM’nin alanı, yönetilmesine ve işletilmesine dair kararlar, İFM’de gerçekleştirilen faaliyetler ve bu faaliyetlere dair teşvik, indirim, istisna ve muafiyetler de düzenleniyor.

Finansal faaliyetlere ilişkin tarifte ilgili kanunlara atıf yapılarak; bankacılık, sermaye piyasaları, sigortacılık, finansal kiralama, faktoring ve piyasalar altında yer alan menkul değerler, türev araçlar, ödeme sistemleri, elektronik para ve gibi faaliyet, hizmet ve süreçlerin İFM’de finansal faaliyet olarak gerçekleştirilebileceği belirtiliyor. ​​​​​​​Yönetici şirket, “kanun kapsamında verilen görev ve yetkileri kullanmak üzere Türkiye Varlık Fonu tarafından kurulan ve özel hukuk kararlarına tabi olarak faaliyet gösteren anonim şirket” şeklinde tanımlanıyor.

Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi tarafından katılımcı evrakı verilecek

İFM’de tüm altyapı ve üstyapının işletilmesi, yönetilmesi, bağımsız kısımların ve alanların kiralanması ile kamuya ait olan ve imar planında belirlenen işlevler doğrultusunda ilgili kurumlara tahsis edilmiş alanlar hariç olmak üzere genel hizmetlere ayrılmış yol, meydan, yeşil alan, park vei yerlere dair her türlü yönetim faaliyeti 20 yıl müddetle yönetici şirket tarafından gerçekleştirilecek.

Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında kat malikleri kurulu, ada temsilciler kurulu ve toplu yapı temsilciler heyetine ait yetkiler İFM’de bulunan taşınmazlar açısından 20 yıl mühletle yönetici şirket tarafından kullanılacak.

Ofis alanında faaliyet göstermek üzere iştirakçilere Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi tarafından katılımcı evrakı verilecek. Katılımcı dokümanı verilmesine, katılımcı dokümanı muafiyet şartlarına, katılımcı evrakının askıya alınması ve iptaline ilişkin konular dahil katılımcı evrakına dair yol ve asıllar uygulama yönetmeliğinde düzenlenecek.

“Tek durak büro”

Katılımcıların faaliyetlerine ilişkin izin, ruhsat, lisans ve gibi onay müracaatları ile bunların çalışanlarına ve bu çalışanların bakmakla yükümlü olduğu bireylere ilişkin izin ve onay müracaatlarının yapılabilmesi ve bu müracaat süreçlerinin hızlandırılması emeliyle, kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili ünitelerinin görev alacağı “tek durak büro” oluşturulacak.

Tek durak ofiste, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı temsilcileri ile bu bakanlıklarca gerekli görülmesi halinde bunların bağlı, ilgili, alakalı kuruluşları ya da bu bakanlıkların kontrolünde olan kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcileri ve ilgili ilçe belediyesi temsilcileri yer alacak.

İFM’de gerçekleştirilecek iş ve süreçlerin tek elden takibini yapmak ve tek durak ofiste yer alan kamu kurum ve kuruluşları arasındaki uyumu sağlamak amacıyla tek durak ofis, ilgili mevzuat kararları gizli kalmak kaydıyla Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi tarafından sevk ve yönetim edilecek. İhtiyaç duyulması halinde farklı bakanlık, kamu kurum ve kuruluşları da tek durak ofise dahil edilebilecek. Tek durak ofisin işleyişine dair yöntem ve asıllar uygulama yönetmeliğinde düzenlenecek.

Katılımcı evrakı alarak finansal faaliyet gösteren kuruluşların yurt dışında yerleşik şahıslara sundukları finansal hizmetler, hizmetten sonuncu olarak yurt dışında faydalanılması şartıyla finansal hizmet ihracatı olarak değerlendirilecek.

Finansal kuruluşların kendi nam ve hesabına gerçekleştirdikleri türev süreçleri, portföylerine varlık alma ya da portföylerinden varlık satma süreçleriyle yurt içinde yerleşik şahısların tasarruflarını yurt dışına çıkaran faaliyetleri, hizmetleri ve süreçleri finansal hizmet ihracatı olarak değerlendirilmeyecek.

Katılımcı dokümanı almış finansal kuruluşlar tarafından İFM’de gerçekleştirilen finansal hizmet ihracatı niteliğindeki faaliyetler kapsamında elde edilen yararların yüzde 75’i Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde, Kurumlar Vergisi beyannamesi üzerinde ayrıyeten gösterilmek koşuluyla, kurum karından indirilecek. Süreçler ile bu süreçler nedeniyle lehe alınan paralar Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi’nden; faaliyetlere ilişkin süreçler her türlü harçtan, bu süreçlere ilişkin düzenlenen kağıtlar Damga Vergisi’nden istisna tutulacak.

Katılımcı evrakı almış finansal kuruluşların İFM’de istihdam ettikleri çalışana ödenen aylık fiyatın gerçek safi bedelinin; yurt dışında en az 5 yıllık mesleksel deneyime sahip şahıslarda yüzde 60’ı, yurt dışında en az 10 yıllık mesleksel deneyime sahip şahıslarda ise yüzde 80’i Gelir Vergisi’nden istisna olacak. Bu kapsamda belirtilen istisna, İFM’de çalışmaya başlamadan evvelki son 3 yılda Türkiye’de çalışmamış olan işçinin ücret gelirlerine uygulanacak.

İFM’de yer alan taşınmazların kiralanmasına dair süreçler her türlü harçtan ve bu süreçlere ilişkin düzenlenen kağıtlar Damga Vergisi’nden istisna olacak. En az 3 ülkede etkin olarak faaliyet gösteren iştirakçilerin bölgesel hazine ve finansal yönetim merkezleri hakkında da bu madde kararları uygulanacak.

Hesap ve defterleri Türkçe tutma zaruriliği olmayacak

Katılımcıların tutmak zorunda oldukları defterler ile düzenleyecekleri dokümanların yabancı para ünitesiyle tutulabilmesi ve düzenlenebilmesine ilişkin Vergi Yol Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu kararlarına bağlı olmaksızın düzenleme yapmaya Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkili olacak.

Katılımcılar, kendi aralarında ve İFM’de yürüttükleri faaliyetler kapsamında düzenlenen her nevi muamele, sözleşme, muhabere, hesap ve defterlerini Türkçe tutmaya mecbur olmayacak.

Katılımcılar kendi aralarında İFM’de yürüttükleri faaliyetler kapsamında, faaliyetlerinin tabi olduğu mevzuata aykırı olmaması kaydıyla, özel hukuka tabi olarak yaptıkları her nevi işlem ve mukavelelerde serbestçe hukuk seçimi yapabilecek.

En az 3 ülkede faal olarak faaliyet gösteren iştirakçilerin bölgesel hazine ve finansal yönetim merkezleri hakkında da bu kararlar uygulanacak.

Yabancı işçi istihdamı

İFM’de faaliyet gösterecek katılımcılar ile en az 3 ülkede etkin olarak faaliyet gösteren iştirakçilerin bölgesel hazine ve finansal yönetim merkezleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca düzenlenen çalışma müsaadesiyle yabancı asıllı işçi çalıştırabilecek. Bu kapsamda yapılacak çalışma müsaadesi müracaatları istisnai olarak değerlendirilecek.

İFM’de bulunan taşınmazlar, sadece projesinde ve yönetim planında belirlenen emeller doğrultusunda kullanılabilecek. İFM’de her cins ve ölçekteki, mekansal plan, parselasyon planı, arsa ve arazi düzenlemesi, jeolojik ve jeoteknik etüt, mikro bölgeleme, harita ve kentsel tasarım projeleri yapmaya, yaptırmaya ve onaylamaya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkili olacak.

İFM yönetim planı ve işletme projesi, yönetici şirket tarafından hazırlanarak resen tescil ettirilecek.

Katılımcı dokümanının herhangi bir sebeple iptal edilmesi durumunda, iştirakçilerin İFM’de faaliyette bulunmak üzere yaptıkları kira mukavelesi de zaten sona erecek. Kira mukavelesi tapuya şerh edilmişse yönetici şirketin talebiyle şerh terkin edilecek.

Kanunun uygulanmasına ilişkin tarz ve asıllar ile diğer konular Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan uygulama yönetmeliğinde düzenlenecek.

Kurumlar Vergisi ve harçlara ilişkin muafiyet

İFM’nin faaliyete geçtiği ilk devirde, taşınmaları teşvik etmek ve İFM’yi global ölçekte rekabetçi kılmak maksadıyla katılımcı dokümanı almış finansal faaliyet gösteren kuruluşlar tarafından İFM’de gerçekleştirilen finansal hizmet ihracatı niteliğindeki faaliyetlerden 2022-2031 yılları arasında elde edilen yararlar için Kurumlar Vergisi indirim oranı yüzde 100 olarak uygulanacak.

Katılımcı dokümanı almış finansal kuruluşların İFM’de bulunan merkez ve şubelerinden alınması gereken finansal faaliyet harçları, kanunun yürürlük tarihinden itibaren 5 yıl müddetle alınmayacak.

TBMM Başkanvekili Nimetullah Erdoğmuş, teklifin kabul edilmesinin akabinde birleşime ara verdi. Erdoğmuş, aradan sonra komitenin yerinde olmaması nedeniyle birleşimi yarın saat 14.00’te toplanmak üzere kapattı.