“İzmir İktisat Kongresi’nin uluslararası plandaki yükü çok önemli”

Boğaziçi Üniversitesi Emeritüs Prof. Dr. Zafer Toprak, Bloomberg HT’ye İzmir İktisat Kongresi’nin ekonomi tarihindeki kıymetini anlattı.

Türkiye İktisat Kongresi’nin 100. yılında yaptığı değerlendirmesinde Toprak ” 1923 tahminen de mecazi manada en uzun yıl. Bilhassa 3 tane kırılma noktası var. Bunlardan bir tanesi 17 Şubat tarihinde başlayan ve 4 Mart’ta biten Türkiye İktisat Kongresi. İkincisi 24 Temmuz’da Lozan’ı imzalamamız. Üçüncüsü de 29 Ekim’de Cumhuriyet’in ilanı. Bu üçlü sac ayağı aslında Cumhuriyet’i inşa eden olaylar dizimi diyebiliriz” tabirini kullandı..

Toprak “İzmir İktisat Kongresi aslında çok kritik bir evrede gündeme geldi. Lozan’daki görüşmelerin kesintiye uğradığı bir evre bu” dedi.

İktisat Kongresi’nin siyasi istikameti ve uluslararası plandaki tartısı çok önemli

Kapitülasyonların her türlü sonlandırmaya karşı başkaldırıyı simgelediğini söyleyen Toprak “Mustafa Kemal’in en büyük derdi da bu kongrede kapitülasyonlardı. Konuşmasında da çok detaylı bir şekilde kapitülasyonların ne olduğunu, neden kaldırılması gerektiğini anlattı. Burada Mustafa Kemal’in masanın öbür tarafındaki ülkelere karşı kapitülasyon konusunda açıkça ödün verilmeyeceği mesajını tüm dünya kamuoyuna iletme eforu içerisinde olduğunu görüyoruz. İzmir İktisat Kongresi’nin siyasi istikameti ve uluslararası plandaki tartısı bence çok daha önemli” sözlerini kullandı.

Bu kongrenin Türkiye’nin gelmiş geçmiş en kapsamlı kongresi olduğunun altını çizen Toprak “Bu kongreye 1135 kişinin iştirak etti ve Anadolu’nun dört bir yanından gelen temsilcilerle toplanan bir kongre. Hedeflerden bir tanesi de Türkiye iktisadını entegre edebilmek. Osmanlı iktisadının yapısı daha çok liman kentler üzerine kurulu, dışa dönük bir yapıya sahip. Meğer Başkent olarak addettiğimiz Ankara ile birlikte içi entegre etme gayreti içinde olacağız. O nedenle de demiryolu siyasetine farklı bir kıymet vereceğiz.

Türkiye bayan hareketinin de bir kırılma noktası

Osmanlı’nın bir evvelki meclis yapısı bir ölçüde Türkiye’nin sıkıntılarına tahlil getirmemiş durumda. Bu kongre vakitte çok farklı meslek kümelerini da bir araya getirme telaşı içinde ve kongrede tüccar, çiftçi, endüstrici ve emekçi grubu olmak üzere 4 farklı meslek grubu temsil ediliyor. Bu 4 meslek grubu içinden benim açımdan en stratejik olan personel grubu. Türkiye’de sosyal siyasetlere yönelik açılımların da ilk programı bu kongrede gündeme geliyor. Bu kongre vakitte Türkiye’de ilk defa geniş ölçekte bayanların ve erkeklerin birlikte yerde toplanarak yaptıkları bir kongre. Yaklaşık 500 bayan iştirak ediyor. Türkiye bayan hareketinin de çok önemli manada bir kırılma noktasıdır diyebiliriz” sözlerini kullandı.

1920’ler Türkiye’de mali bağımsızlıklar için çok önemli adımların atıldığı bir evre

Toprak “Türkiye güya 20’li yıllarda liberal bir iktisat siyaseti sürdürmüş, daha sonra da 30’larda devletçiliğe geçmişti gibi bir algı var. Bu bence doğru bir algı değil. 1920’ler aslında Türkiye’de mali bağımsızlıklar doğrultusunda çok önemli adımların atıldığı bir evre. Türkiye bu tarihlerde doğrulabilmek için resesyonist bir politikayı ön plana çıkardı diyebiliriz” dedi.