Japonya için sıkılaşma kaçınılmaz mı?

DİLAN ERDEMİR

Dünyanın dördüncü büyük ekonomisi Japonya’da mevcut Başbakan Fumio Kishida’nın Eylül’de yapılacak seçimlerde aday olmayacağını duyurmasıyla Japonya’yı bekleyen yeni dönem merak konusu oldu. Siyasi skandallarla gölgelenen üç yıllık görev mühletinin akabinde yarıştan çekilen Kishida’nın kararını, ülke ekonomisine yönelik yeni dönem beklentilerini Japonya’nın suikast sonucu hayatını kaybeden eski Başbakanı Shinzo Abe’nin Başdanışmanı Profesör Tomohiko Taniguchi ile konuştuk…

“Piyasaya göre sıkılaşma kaçınılmaz”

Tomohiko Taniguchi, Kishida’yı ekonomi siyasetleri konusunda dengeli bir duruş sergileyemediği konusunda eleştirirken, yeni hükümetin en büyük önceliğinin büyüme olması gerektiğini savundu.

Japonya Merkez Bankası (BOJ) Başkanı Kazuo Ueda’nın açıklamalarından ötürü piyasaların yakın gelecekte nakdî sıkılaştırmanın kaçınılmaz olduğuna inandığını söyleyen Taniguchi, “Ana kaygı, bu sıkılaştırmanın suratı ve faiz artışlarının kapsamıdır. Süreç çok ani olursa, pay senedi ve devlet tahvili fiyatlarında düşüşe yol açabilir, hükümetin borç geri ödeme yükünü çok önemli ölçüde artırabilir ve böylelikle olumsuz tesirleri daha da kötüleştirebilir” değerlendirmesinde bulundu.

“Yeni başkan BOJ ile anlaşma yapmalı”

Japonya Merkez Bankası’nın iletişim marifetlerini şimdi tam olarak geliştiremediğini ifade eden Taniguchi, “Yeni Başbakanın Japonya Merkez Bankası Başkanı ile gelecekteki politika amaçları konusunda bir anlaşma yapması ve bu muahedeyi açıklaması gerekiyor” dedi.

Taniguchi, Japonya iktisadının ilk önceliğinin büyüme olduğunu ve yeni hükümetin buna öncelik vermesi gerektiğini altını çizdi:

“İlk, ikinci ve üçüncü öncelik büyüme olmalı. Japonya’nın ulusal bütçesi, Türkiye’nin GSYH’sı kadar ya da daha büyük. Fakat bunun yüzde 70’i yaşlı sağlığı, ulusal borç maliyetleri ve yerel idarelere verilen hibeler sabit harcamalara ayrılmış durumda. Savunma harcamaları, bilimsel araştırmalar, kıyı güvenlik ve diğer çok önemli alanları kapsamak için geriye kalan yalnızca yüzde 30. Bir sonraki hükümet, tamamen büyümeyi teşvik etmeye odaklanmalıdır.”

“Kishida’nın ekonomi siyasetleri tutarsızdı”

Tomohiko Taniguchi, LDP liderliği için yeni adayların ortaya çıktığını ve fotoğrafın 27 Eylül’de netleşeceğini söylerken, Japonya’da ekonomi patikasının değişebileceği mesajını verdi.

“Bir sonraki başbakanın kim olacağına bağlı olarak, Japonya’nın patikası değişebilir, fakat şu an için bu durum belirsizliğini koruyor. Halk şu an için siyasi hareketliliği birer gözlemci olarak izliyor”
Kishida’nın ekonomi siyasetlerinde tutarlılık olmadığını kaydededen Taniguchi, “Büyümeye, jenerasyonlar arası adalete yahut mali istikrara konsantre olup odaklanmayacağı hiçbir zaman netleşmedi. Halbuki büyüme, diğer maksatların gerçekleştirilmesini kolaylaştırır” diye belirtti.

Kishida neden görevi bıraktı?

Tomohiko Taniguchi, Başbakan Kishida’nın görevden alınmasına neden olan bağış fonu skandalının ayrıntılarına ilişkin ise şöyle konuştu:

“Japonya siyasetinde Japonya parlamentosu Diet üyeleri küçük işletme sahibi aynıidirler. Birçok çalışanı yönetirler ve sekreterlerinin mşlarını her yıl artırmak zorundadırlar. Siyasetlerini tanıtmak amacıyla seminerler düzenlemek de fon gerektirir. Bu maliyetlerin bir kısmı vergi mükelleflerinin parasıyla karşılanabilse de, bu kâfi olmaz. Tarihi olarak Diet üyeleri, büyük ölçekli toplantılar düzenlemek maksadıyla ‘fraksiyon’ ismi verilen gruplar oluşturmuşlardır. Bir fraksiyona bağlı olanlar, bu etkinlikler için bilet satarak yerel destekçilerine bu biletleri pazarlamaya ihtimam gösterirlerdi. Satmaları gereken makul bir bilet kotası bile vardı. Bu kotayı aştıklarında, elde edilen gelir önce fraksiyon merkezine teslim edilir, lakin fazlalık ferdi üyeye geri verilirdi. Bu para akışı resmi defterlere doğru şekilde kaydedilmiş olsaydı, sorun olmayacaktı. Fakat, bilhassa büyük bir fraksiyonda, kayıtsız bir uygulamanın devam etmesine izin verildi ve bu da Siyasi Fonların Denetimi Maddesi’ni ihlal etti.”

“Olay denetim altına alınabilirdi”

“O noktada, yargı mercileri müdahale etti ve fonları yönetenler hakkında iddianame hazırlandı. İktidar partisinin lideri olan Başbakan Fumio Kishida, aynı vakitte Liberal Demokrat Parti’nin (LDP) başkanı olarak, bu gri alan fliyetlerini kesin bir şekilde kınayarak, gerekli süreçleri izleyip makul sayıda üyeyi disipline ederek kararlı bir adım atabilirdi. Bu şekilde durumu denetim altına alabilir ve daha fazla büyümesini engelleyebilirdi. Fakat, Kishida neyin yanlış olduğunu, problemin yasa dışı mı yoksa yalnızca etik dışı mı olduğunu açıkça açıklayamadı. Sonuç olarak, medya haberleri sorunu daha da büyüttü ve denetim altından çıktı.”

“Partisinin yardımını kaybeden başkanın kaçınılmaz sonu”

“Sonuç olarak, Kishida en büyük fraksiyonun üyelerini tesirli bir şekilde tasfiye etti ve onların bakan olarak görev yapma veya parti içinde çok önemli durumlar alma fırsatlarını ellerinden aldı. Tasfiye edilen bu üyeler, Kishida’nın liderliğinden hayal kırıklığına uğradılar, durumu denetim edemediler ve medyanın insafına kaldılar. Bu üyelerden kimileri, potansiyellerini engellediği için Kishida’ya karşı son derece eleştirel bir tutum takındı.

Parti içinde yıllarca muvaffakiyetleri ve zorlukları paylaşmış üyeleri tasfiye ederken, Kishida’nın disipline gönderilen üyelerle konuşması ve bir açıklama yapması kaçınılmazdı lakin Kishida, bir telefon görüşmesi bile yapmadı. Böylelikle, LDP içinde süratle onun bu kadar büyük bir Diet üyesi kümesini yönetmek için uygun olmadığı görüşünü körükledi. Japonyai, parlamenter demokrasilerde, iktidar partisinin başkanının parlamento oylamasıyla Başbakan olduğu bir sistemde, kendi partisinin yardımını kaybeden bir başkanın mukadderatı kaçınılmaz olarak mühürlenir.

Bu yıl, Eylül ayında üç yıllık LDP liderlik seçimi planlanmıştı. Parti içi yardımını kaybeden Kishida, istifasını açıklamaya karar verdi. Bu adım, LDP lideri olarak yeniden seçilemeyeceği tarafındaki öngörüsünü yansıtıyor. Parlamenter demokraside, bir önderin gerçek düşmanları, arkasında duran arka sıralardaki milletvekilleridir ve Kishida’nın durumu bu gerçeği örneklemektedir.”