Kadın cinayetleri neden durdurulamıyor?

Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmesinin akabinde bayan cinayetlerinde dikkat çeken bir artış yaşanıyor. İktidarın bayana şiddette cezaları arttırması da tahlil olmadı. Bayan Cinayetlerini Durduracağız Platformu’na göre geçen yıl 280 kadın, erkekler tarafından öldürüldü. Fakat, Ekim 2022 itibariyle öldürülen bayan sayısı geçen yılı yakaladı ve yıl sonunda sayının 300’ü aşmasından telaş ediliyor. Bayan Cinayetlerini Durduracağız Platformu Genel Sekreteri Fidan Ataselim ve Türkiye Bayan Dernekleri Federasyonu Başkanı Canan Güllü, İstanbul Sözleşmesi’nden çıkılmasının bayan cinayetlerini arttırdığını ifade ederek, “siyasi irade”yi suçladı.

Türkiye’de neredeyse her gün bir bayan erkekler tarafından öldürülüyor. Son günlerde cinayet haberleri peş peşe geldi. 19 Kasım’da İstanbul’un Büyükçekmece ilçesinde 73 yaşındaki Hüseyin Karabulut, 49 yaşındaki eşi Nurten Karabulut’u öldürdü. Yeniden aynı gün Ankara’da 37 yaşındaki Yaşar Çeri, uzaklaştırma kararına karşın zorla evine girdiği boşanma sürecindekieşi Zülfi Çeri’yi, Manisa’da ise Ali Alkan, kendisinden boşanan eşi Hülya Alkan’ı öldürdü. Gaziantep’te ise iki gün önce eski polis Mehmet Bozan Yavuz, kendisinden boşanmak isteyen 42 yaşındaki eşi Derya Yavuz’u silahla başından vurarak katletti.

2022’nin ilk 10 ayında 280 bayan öldürüldü

Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun verilerine göre geçen yıl 280 bayan cinayeti işlendi. Bu yılın ilk 10 ayındaki datalar ise bayan cinayeti sayısında 2021’i şimdiden yakaladı. Ekim 2022′ itibariyle öldürülen bayan sayısı 280 oldu.

Yalnızca geçen ekim ayında 34 bayan öldürüldü. Platforma göre 26 bayan ise şüpheli bir şekilde öldü. İzmir’de uzaklaştırma kararını 4 kere etmesine rağmen tutuklanmayan Kaffar Yeğin tarafından 22 Ekim’de öldürülen Hülya Şellavcı cinayeti sadece bunlardan biri oldu. Yeniden İzmir’de boşanmak istediği eşini şikâyet etmesine rağmen korunmayan Ezgi Zerkin, 28 Temmuz’da 112’yi aradığı sırada katil zanlısı Deniz Özarslan tarafından öldürüldü. Özarslan, aradan geçen vakte rağmen yakalanamadı. 

Failler evli olduğu erkekler

Öldürülen 34 bayandan 2’si ekonomik, 11’i boşanmak istemesi ya da barışmayı reddetmesi “bahanesiyle” öldürüldü. Bayanlardan 18’nin failini evli olduğu erkeklerin oluşturması dikkat çekti. Bayanların 20’si evinde, 7’si sokakta, 2’si işyerinde katledildi. 20 cinayette kullanılan araç ise silah olurken, 9 cinayet kesici aletlerle işlendi. 

Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’na göre ise 2022 yılında öldürülen bayanların yüzde 7’sinin failleri hakkında uzaklaştırma kararı varken cinayetler işlendi. Yılsonunda işlenen bayan cinayeti sayısının 300’ü geçmesinden tasa ediliyor.

Kadın cinayetleri Türkiye’de neden artıyor?

DW Türkçe’ye konuşan Bayan Cinayetlerini Durduracağız Platformu Genel Sekreteri Fidan Ataselim, İstanbul Sözleşmesi’nden hukuksuz bir şekilde imzanın çekilmesinin cinayetleri arttırdığı görüşünde. İktidarın bir yandan Ceza Kanunu’nda değişiklik yaparak cezaları arttırdığına işaret eden Ataselim, diğer yandan bayanların nafaka hakkını tartışmaya açtığını, İstanbul Sözleşmesi’nden imzasını çektiğini kaydetti. Ataselim, bunların “siyasi iradenin sakatlanması” manası taşıdığının altını çizdi.

Ataselim, uzaklaştırma kararlarının uygulanmaması ve zorlama hapis kararlarının alınmamasının bayan cinayetlerini arttırdığını ifade ederek, tehdit altındaki bayanlara ise kâfi seviyede yakın muhafaza verilmediğini kaydetti.

Ateselim, “En sıklıkla verilen müdafaa kararı 155’i arayın. 155’i arayamıyorsunuz… 112’yi arıyorsunuz, oradan 112’den sıhhatle ilgili mi aradınız, adli bir durumla ilgili mi aradınız diye soruluyor. Ortada konunun anlaşılmasında size ilgili ünitelerin size yönlendirilmesine kadar dakikalar geçiyor. Ezgi Zerkin’in annesi çok çarpıcı bir şey söyledi. ’24 saniye bana müzik dinlettiler.’ O irtibat sırasında 24 saniyede Deniz Özarslan, Ezgi’yi vurdu ve 24 saniye içinde kaçtı. Katil hala yakalanamadı” dedi.

Fidan Ataselim: 6284 faal şekilde uygulanmıyor

Fidan Ateselim, İstanbul Sözleşmesi’nden çıkılmasının akabinde 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Bayana Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun aktif şekilde uygulanmadığını ifade ederek, “Hakim ve savcılar ile karakollardaki polis memurları, 6284’ü uygulamaktan erindiklerini görüyoruz. Yani İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmesi kararı, maalesef ki bütün bayan haklarının uygulanması yönünde bir mani oluşturdu” sözünü kullandı.

“Etkin bir siyasi iradeye ihtiyaç var” diyen Ataselim, şu değerlendirmede bulundu:

“Bu siyasi irade, şu anki siyasi iktidarda yok, görmüyoruz. Bir yandan bayanların kazanılmış haklarını tartışma konusu edip, diğer yandan aktif bir şekilde bayanların faal eşit şekilde yaşamasını savunuyoruz demek koca bir çelişki. Ve bu çelişkiyi toplum artık görüyor durumda. O yüzden bayan cinayetleri önlenebilir ölümlerdir. Önlenmesi için de faal siyasi irade de devletin tüm makamlarının, mevkilerinin, üzerlerine düşen sorumluluğu yerine getirmesi gerekir.”

Canan Güllü: İktidar cinayetlere ortak oldu

Türkiye Bayan Dernekleri Federasyonu ise geçen yıl 348 bayanın öldürüldüğünü tespit ederken, bu yılın ilk 10 ayında ise cinayete kurban giden bayan sayısını 319 olarak verdi. Türkiye Bayan Dernekleri Federasyonu Genel Başkanı Canan Güllü, iktidarı bayan cinayetlerini önleyecek siyasetler ortaya koymamakla suçlayarak, “Yani bakarsanız düzenekleri işletmeyen iktidar nedeniyle bayanlar katlediliyor. Ve biz Türkiye Bayan Dernekleri Federasyonu olarak diyoruz ki yalnızca katilin elinde kan yok. Bu manasıyla bu katliamları önleyecek iradeyi, yani İstanbul Mukavelesi’ni yürürlükten çekerek de bu cinayetlere ortak olan bir iktidar var” dedi.

Canan Güllü, iktidarın bir taraftan Meclis’te erken yaş evliliklerini, yani tecavüzcüsüyle evlendirme önergesi verdiğini, diğer taraftan infaz affını gündeme getirdiğini anımsattı. Tüm bunlar devam ederken yargıdaki zihinsel dönüşümüne katkı sunacak eğitimler verilmediği belirten Güllü, kollukta bu sürece dâhil olabilecek çalışanların bu zihinsel dönüşümünün yapılmadığını kaydetti. Güllü, Aile Bakanlığı’nın ise “aileyi kutsallaştırarak bayanı ikinci plana iten bir politika” izlediğini, kâfi sığınma evi açma benzeri işleri takip etmediğini söyledi.

Cezalar artırıldı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, devlete bayanları ve çocuklara müdafaa yükümlülüğü veren İstanbul Sözleşmesi’ni 20 Mart 2021 tarihinde feshetmiş, Danıştay 10. Dairesi ise bu karara açılan davayı reddetmişti. İktidar, buna karşılık TBMM Genel Şurası’nda kabul edilen kanunla bayana karşı şiddette cezaları arttırmıştı. Sanıkların “iyi hal indirimi” almasının şartları sonlandırılırken, ısrarlı takip suçu ilk defa TCK’de suç olarak tanımlandı.

Kadın cinayetlerinde daha önce verilen müebbet hapis cezası ağırlaştırılmış müebbette çıkarılmıştı. Bayana şiddet, katalog suçlar arasında eklenerek buna benzer olaylarda tutuklama kararı verilmesinin öne açılmıştı. Şiddet mağduru bayanlara barolar tarafından bedelsiz avukat atanması da yeni kanunla getirildi.

Ancak tüm bunlar, bayan cinayetlerinin önüne geçemedi.

Alican Uludağ