Karamollaoğlu’nun ‘üçüncü ittifak’ açıklaması ne manaya geliyor, Millet İttifakı’nda istikrarları değiştirir mi?

Seçimlerin Haziran 2023’te yapılması halinde uygulanacak olan yeni seçim yasası değişikliğiyle, ittifaka katılan siyasi partilerin çıkaracağı milletvekili sayısının, seçim etraflarından aldıkları oy oranına göre hesaplanacak olması, muhalefet partilerinde yeni formül arayışlarını gündeme getirdi. Muhalefet, yeni seçim yasasının, oy oranı düşük partilerin milletvekili çıkarmasını zorlaştıran unsurunu Anayasa Mahkemesi’ne taşımadı, lakin sahada bu zahmeti aşacak yolları tartışmaya başladı. Yeni düzenlemeye karşı ilk öneriyi getiren lider ise Saadet Partisi Genel Başkanı Temel Karamollaoğlu oldu ve “üçüncü ittifak” teklifini ilk defa kamuoyuna açıkladı.

Karamollaoğlu, Karar TV’de katıldığı programda, 2018 seçimlerinde uygulanan sistemde, ittifaka katılan partilerin çıkaracağı milletvekili sayısının, ittifak oylarının, her bir partinin oyuna bölünmesi ile hesaplandığını, fakat şu anda her partinin kendi oy oranına göre çıkaracağını anımsatıp, yeni yol aramak gerektiğini vurguladı. Karamollaoğlu, “Bunu kamuoyuna ilk defa söylüyorum” diyerek, şu öneriyi getirdi:

“Şu anda koşullar değişti. Seçim kanunu ile birlikte görüşlerimiz de değişti. 6’lı masa aslında muhalefetin diyalog ortamını oluşturuyor. Vilayetle de her noktada birlikte hareket etme mecburiyeti yok. Zati bu durum da çıkan kanunla ortadan kalkmış oldu. 6’lı masanın olması, sıkıntıların birlikte yürütülmesine imkan veriyor. Bunun yararlı olacağını düşünüyorum.fakat üçüncü ittifak, yeni seçim kanunundan ötürü olabilir. Tek tek de girilirse, 3 partinin aldıkları oyu birlikte oldukları takdirde üst üste koysanız daha büyük çoğunluk elde edersiniz. Milletvekili çıkarma ihtimali artar. Ya Da bu türlü bir ortam oluştuğu takdirde bu bir yeni iştirake vesile olabilir.”

Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem mutabakatını hazırlayan 6 siyasi partinin işbirliğinin ilerleyen süreçte “seçim ittifakına” dönüşme ihtimalinin yüksek görüldüğü bir noktada Karamollaoğlu’nun bu önerisi “Millet İttifakı”ndaki istikrarları nasıl etkileyeceği tartışmasını de beraberinde getirdi.

Saadet Partili Kaya: Siyasi ittifak arayışı değil

BBC Türkçe’ye konuşan Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kaya, Karamollaoğlu’nun Millet İttifakı dışında bir üçüncü ittifaktan söz etmediğini, ittifak içinde kalarak, iki yahut üç partinin daha fazla milletvekili çıkarmak için tek listeden seçime girmeyi önerdiğini ifade etti.

Kamuoyunda “ittifak içinde ittifak” diye nitelendirilen bir sistemi tarif eden Kaya, kamuoyunda bu formüllerin de tartışıldığına dikkat çekti. Kaya, önerdikleri formülün, ittifak içinde yer alan diğer partilerin aleyhine bir durum doğurmayacağını, bilakis oy oranı daha düşük olan siyasi partilerin tek parti listesinden seçime girmesiyle daha fazla milletvekili çıkarmanın mümkün olabileceği görüşünde. Teklifin bir “siyasi ittifak arayışı” olmadığını belirten Kaya şu görüşleri dile getirdi:

“Bu, seçim yasasının getirdiği avantajları kullanmak, dezavantajlarını ortadan kaldıracak formül arayışıdır. Yani bir siyasal ittifak arayışı değildir. Bunu yalnızca biz konuşmuyoruz, bu kamuoyunda konuşuluyor, Ak Parti içinde de bu konuşuluyor, AK Parti ile MHP’nin birlikte seçime girme ihtimali, birtakım yerlerde AK Parti, birtakım yerlerde MHP’nin seçime girmemesi gibi formüller konuşuluyor.

• Seçim Yasası: İttifak düzenlemesi neden getirildi, muhalefet aleyhine sonuç doğurur mu?

Getty Images

“Ne avantaj getirir? Milletvekili seçimi için söylüyorum, oylar birlikte sayıldığında, üç parti yüzde 5’er oy alsa yüzde 15’e tekabül etmiyor, başka ayrı milletvekili çıkaramıyor, ama birlikte girerse milletvekili çıkarabiliyorsunuz. Yerel seçimlerde bu biraz uygulandı, birtakım yerlerde CHP ve İYİ Parti başka ayrı aday gösterdi, kritik yerlerde tek adaya oy verdi.”

Kaya, Karamollaoğlu’nun teklifinin yalnızca parlamento seçimine dönük olduğuna dikkat çekerek, güçlendirilmiş parlamenter sistem mutabakatına varan 6 partinin ortak cumhurbaşkanı adayı çıkarması konusunda kararlı olduklarını vurguladı.

Karamollaoğlu’nun AKP’den kopma eğilimindeki yüzde 15’lik seçmen kitlesinin oyunu alma hesabına da dikkat çeken Kaya, “Kamuoyu araştırmalarında bu oran yüzde 25 civarına kadar çıkıyor. Bu, oyum boşa sarfiyat telaşı olan seçmene güçlü bir alternatif oluşturur. Lakin cumhurbaşkanlığı seçiminde sadece o seçmenin oyunu almak için yalnızca o seçmen kitlesine hitap eden bir aday göstermek de doğru değil” dedi.

DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Şahin: Gaza gelmeyiz

DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı İdris Şahin ise Karamollaoğlu’nun açıklamasının çok yeni olduğunu belirtirken, parti olarak öncelikli amaçlarının, cumhurbaşkanlığı hükümet sistemini değiştirmek olduğunu söyledi. 6 siyasi partinin geçiş sürecini sağlam bir tabana oturtması halinde ittifakları, adayı konuşmaya başlayacağına işaret eden Şahin, ittifak formüllerinin de 6’lı masanın vereceği karara göre şekilleneceğini vurguladı:

“Önce bu demokrasi alanını düzeltmek, onarmak lazım, ondan sonra çıkıp rekabet etmek lazım. Biz güçlendirilmiş parlamenter sistem masasını, rekabet öncesi işbirliği protokolü olarak görüyoruz. Önceliğimiz güçlendirilmiş parlamenter sistemi gerçekleştirecek ortak cumhurbaşkanı adayını birlikte belirlemek, ondan sonra masadan çıkacak karara göre ittifak yapısı tek başına mı başka farklı mı gireceksiniz yoksa güçlendirilmiş parlamenter sistemi savunanlar farklı farklı bloklar halinde mi seçime girecek buna da bu masa karar versin.”

Şahin, ittifakın formuyla ilgili 6’lı masanın kararlarına uyacaklarını fakat, tek şartlarının da ilk defa seçime girecekleri için “kendi parti amblemleri ve adıyla” seçime girmek olduğunu vurguladı. Şahin, Karamollaoğlu’nun bu öneriyi neden getirmiş olabileceğine ilişkin ise şu görüşleri dile getirdi:

“Hep iktidarın gündem değiştirecek hali yok, Temel Beyefendi 40 yıllık kurt bir siyasetçi. Sanki iktidarın içine bir kor düşürebilir miyiz? Onların da en çok korktuğu bu. Zira, ister istemez AK Parti seçmeninde, ‘siz CHP’nin yörüngesinde mi hareket edeceksiniz, başka ittifak olsanız gümbür gümbür gelseniz’ diye söyleyenler, düşünenler var. Bu türlü gaz veren çok ama biz DEVA Partisi olarak bu gazlara gelmeyecek kadar deneyim sahibiyiz.”

‘Muhafazakar seçmeni dar sokaktan çıkarmak için çalışma yapıyoruz’

Gelecek Partisi Genel Başkan Yardımcısı Nedim Yamalı ise şimdi ittifakların biçimine ilişkin verilmiş bir karar olmadığını lakin Saadet Partisi ile işbirliğine kapalı bir tavırları olmadığını söyledi.

“Bizim parlamenter sistemle ilgili güçlü bir işbirliğimiz var ve 6’lı masanın ortak cumhurbaşkanı adayı çıkarması konusunda karar birliği aşağı üst var. Tabii seçimlere ittifak içinde mi girilecek, bu mevzuda bir kararımız yok. Tabii 6’lı masadaki 6 önderin başırılı bir beraberliği var.

“Nihayetinde bu uğraşlar da aylık toplantılarda konuşulacak. 6’lı masa toplantıları devam edecek, işbirliği süreci kesinlikle devam edecek, biz de önümüzü görmek ve kendi yol haritamızı çizmek için simülasyonlar yapıyoruz. AK Parti kendini alternatifsiz görerek, muhafazakar seçmeni bir dar bir alana sokmaya çalışıyor. Muhafazakar seçmenin girdiği bu dar sokaktan nasıl çıkacağı konusunda elbette, Gelecek Partisi olarak kendi çalışmamızı yapıyoruz.”

• Seçim Yasası: Baraj yüzde 7’ye indi, seçim heyetlerinde kıdemli hakimin görev almasına son verildi
• Mansur Yavaş: Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı, cumhurbaşkanı adaylığı tartışması için ‘Siyasetin içinde değilim’ dedi