Kavcıoğlu: Faiz indirimiyle birlikte kur ve faiz oranlarında bir istikrar oturdu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Şahap Kavcıoğlu, “Döviz kuru spekülasyonlarıyla oluşan bu çarpık yapıyı liralaşma stratejisiyle sona erdiriyoruz. Güçlü bir yapı kuruyoruz. Bundan Ötürü Türkiye’de döviz kuruna bağlı olarak oluşacak spekülatif yapıları inşallah sona erdiriyoruz.” dedi.

TRT Haber’in canlı yayınına konuk olan TCMB Başkanı Kavcıoğlu, gündeme ilişkin soruları yanıtladı.

Enflasyondaki düşüşün nasıl sağlanacağına yönelik soru üzerine Kavcıoğlu, enflasyonun Türkiye’nin de dünyanın da en çok önemli meselelerinin başında geldiğini belirtti.

Kavcıoğlu, bugüne bakıldığında enflasyonu yükselten tüm sebeplerin geride kaldığını düşündüğünü belirterek şunları kaydetti:

“Zor bir periyottu, zor bir dönemi geride bıraktık. Bu süreç içerisinde enflasyon gerilemeye başladı, bu gerileme yalnızca uzun müddettir kullandığımız baz tesirinden değil, aldığımız önlemler, uyguladığımız siyasetlerin tesiriyle de baz tesiri dışında da enflasyondaki gerilemeyi hep bir arada göreceğiz. Bizim bu süreç içerisinde uyguladığımız siyasetlerde Merkez Bankasının, uluslararası kuruluşların da bu süreçte bilhassa üzerinde durduğu bizim Bütünleşik Siyaset Çerçevemiz bu noktaya ve bu noktadan sonra da dediğimiz oranlara ve sürdürülebilir kalıcı fiyat istikrarını sağlayacağımız noktaya götüren bir siyaset çerçevesi oluşturduk. Liralaşma stratejisi dediğimiz bu Bütünleşik Siyaset Çerçevemiz içerisinde uyguladığımız faiz, makro ihtiyati önlemler, kur siyaseti, likidite ve rezerv siyaseti bilhassa son dönemde… Bunların hepsi bu Bütünleşik Siyaset Çerçevesi içerisinde uyguladığımız siyasetler ve enflasyonun da bundan sonraki periyotta gerilemesinde çok önemli bir ivme sağlayacak.”

Liralaşma stratejisini çok çok önemli bir merkeze oturttuklarını vurgulayan Şahap Kavcıoğlu, “Çünkü Türkiye geçmiş devirde ne zaman ülkenin ilerlemeye dair bir gündemi olduğunda, döviz kuru spekülasyonlarıyla oluşan bu çarpık yapıyı liralaşma stratejisiyle sona erdiriyoruz. Güçlü bir yapı kuruyoruz. Bundan Ötürü Türkiye’de döviz kuruna bağlı olarak oluşacak spekülatif yapıları inşallah sona erdiriyoruz.” diye konuştu.

Kavcıoğlu, bir sonraki devirde, bundan sonra uyguladıkları bu siyasetlerle, faizle, makro ihtiyati önlemlerle, arz talep istikrarı ve finansal maliyetlere de sağlayacakları çok önemli indirimler yahut düşüşlerle kalıcı kalkınmayı, büyümeyi ötelemeden sürdürülebilir ve kalıcı fiyat istikrarını sağlamış olacaklarını söyledi.

“(Enflasyon) Yıl sonunu çok daha iyi bir noktada kapatacağız”

Enflasyon sayılarının açıklanmasından bu yana “baz tesiriyle gerileme oldu” yorumlarına ilişkin soru üzerine Kavcıoğlu, “Baz tesirinin çok büyük tesiri var tabii. Biliyorsunuz geçen yılki spekülatif kur ataklarından sonra bilhassa kur ataklarından sonra fiyatlarda bir maliyet oluştu. Kasım ayında nispetenaralık ayında 13,5’lere varan, ocak ayında 11,8’e varan ve devamında yeniden mayıs ayına kadar kurun ve şubattan sonra da savaşın tesiriyle oluşan bir yüksek enflasyon. Bu sene tabii tarihî ortalamaya baktığımız zaman fiyat hareketlerinin çok hareketli olduğu devirler de dahil tarihi ortalamadaki enflasyon oranlarımız bu oranların çok çok altında.” karşılığını verdi.

Kavcıoğlu, tarihî ortalamanın ay ay değiştiğini, aralık ayında 0,80-1,20 tarihi ortalamanın bulunduğunu anlatarak enflasyon bunun biraz üzerinde de gelse 2023 sonu ve 2024’teki maksatlara ulaşabilecek noktada olunduğunu, bunun baz tesirinin de katkısıyla gerçekleşeceğini dile getirdi.

“Beklediğimiz tarihi ortalama ya da tarihi ortalamanın biraz üzerinde aralık ayını daha olumlu, daha iyi bekliyoruz. Yıl sonunu çok daha iyi bir noktada kapatacağız ve ocak sonrası şubatta hem baz tesiri hem de vurguladığımız, biraz önce bahsettiğim yani enflasyonu yükselten tüm etkenlerin geride kaldığını söylerken bunun bilhassa Türkiye’de tarihi olarak enflasyonun artmasında içeride, dış etkenleri bıraktığımız zaman bilhassa kur artışları çok öne çıkıyor. İkincisi fiyat artışları tabii buna bağlı olarak. Zira kurdaki bir yüzde 10 artış, fiyatlarda yüzde 2 bir artış benzeri bu türlü korelasyonlar var.

Dolayısıyla kur artışı piyasada da bu türlü algılandığı için ondan sonra fiyat davranış bozuklukları dediğimiz önden yüklemeli fiyatlar gibi enflasyonun denetimin dışına çıkması söylediği söz edilen ki geçtiğimiz yılda yaşadığımız ama öncesinde de küreselde enflasyonun da bir sorun haline geldiğini göz gerisi edemeyiz. Yani bizim ben göreve başladıktan sonra temmuz, ağustos aylarında, mesela Temmuz Enflasyon Raporu’nda da ifade etmiştim. 10 yıllık zamların çok çok üzerinde aylık fiyat artışları başlamıştı. O zaman ne kur atağı vardı ne bir şey, o globalden. Salgın, birikmiş taleplerin oluşmaya başlaması, arz şokları, tedarik zincirlerindeki külfetler, yani uluslararası sıkıntılar da fiyatlar üzerinde tesirli olmaya başlayınca dünya ile birlikte bizde de ister istemez bozulma oldu.”

“Temmuzdan sonra bilhassa finansman maliyetlerinde çok çok önemli bir düşüş var”

TCMB Başkanı Kavcıoğlu, Bütünleşik Siyaset Çerçevesi’nin dünyada da konuşulduğuna dikkati çekerek “Yani şu an faiz artırımı, faiz indirimi noktasında da bizim bilhassa bu süreci makro ihtiyati önlemlerle bir noktaya getirmiş olmamız, faiz indirimleri ile bir arada kurun stabil bir şekilde bir istikrarda ki bu yaklaşık 1-2 aylık bir süreç değil, haziran-temmuzdan beri bu türlü çok stabil bir şekilde, hem kur hem faiz oranlarında hem de fiyatlarda bir istikrara oturdu. Bunun altyapısını da oluşturduğumuz için bunun bu şekilde gideceğini çok rahatlıkla söyleyebilirim.” değerlendirmesini yaptı.

Kur beklentisinde değişiklik olup olmadığına yönelik soru üzerine Kavcıoğlu, “Bizim kurda yıl sonu amacımız yok. Anketleri kastediyorsunuz. Merkez Bankası olarak bizim bir kur maksadımız yok.” karşılığını verdi.

Kavcıoğlu, aldıkları önlemlerin sonuçlarını görmeye başladıklarını anlatarak “Temmuzdan sonra bilhassa finansman maliyetlerinde çok çok önemli bir düşüş var. Bizim faiz indirimlerinin tesirini görmeye başladık.” sözlerini kullandı.

Üretim yapan firmaların finansman maliyetlerinde 15 puana yakın bir indirimin söylediği söz edilen olduğunu vurgulayan Kavcıoğlu, şunları kaydetti:

“Bunu yansıtan var, yansıtmayan var ama artık bunu önemli şekilde bekliyoruz. Zira çok önemli bir finansman maliyeti düşüşü var. 15 puan, 20 puan, KOBİ’lerde bu 20-25 puana kadar çıkıyor ve kredi meblağında da önemli bir artış var. Bundan Ötürü baz tesiri dışında beklentimizin biri bu. İkincisi liralaşma stratejimiz ile bir arada oluşturduğumuz biraz önce saydığım arz-talep istikrarı fiyat istikrarını kalıcı ve daima sağlayacak makro ihtiyati önlemlerimiz, likidite ve rezerv idaremiz bunların hepsinin, bu süreci kalıcı olarak devam etmesini sağlayacak.”

“(Gıda enflasyonu) Düşüşü bekliyoruz, onun da bu aydan sonra yansıyacağını düşünüyoruz”

Kavcıoğlu, kasım ayı enflasyonunun yüzde 2,88’inin yaklaşık yüzde 1,5’inin besinden geldiğine işaret ederek “Piyasada tartışmaları da biliyorsunuz. Burada baktığımız zaman uyguladığımız siyasetlerin sonucunu görmeye başlıyoruz. Enerji dünyada hala dertli ve nereye gideceğini kestiremiyoruz ama Türkiye’de hem sübvansiyonlar hem de Cumhurbaşkanımızın uyguladığı politikalar… Besinde da bunun yansımasını bekliyoruz. Enerji bizim denetimimizde olmamasına karşın Türkiye bu ay itibarıyla hem fiyatlarda aşağı gelme noktasında hem de kullanım manasında hiçbir zaman arz meşakkati yaşamadı. Ödeme noktasında da hiçbir sıkıntı yaşamadık. Bu da rezervlerimizin gücünü gösteriyor.” dedi.

Gıda aynıi birtakım kalemlerde gündemde tartışılan mevzuların olduğunu belirten Kavcıoğlu, “Merkez Bankası Para Siyaseti ve birtakım diğer bu konuştuğumuz ihtiyati önlemler, arz-talep istikrarı, faiz, zira orada da faiz maliyeti 15-20 puan kadar geri geldi, 6-7 aydır. Bundan Ötürü orada da aynı düşüşü bekliyoruz. Onun da bu aydan sonra yansıyacağını düşünüyoruz.” diye konuştu.

“Gıdada da bir düşüş trendi mi öngörüyorsunuz?” biçimindeki soru üzerine Kavcıoğlu, “Tabii. Bu maliyetlerin hepsi orada da yansıyacak. Bizim faiz indirimi siyasetimizi dünyadan eleştiriyorlar ama şu an ne kadar haklı bir noktaya geldiğimiz görülüyor inşallah ve gitgide de görülecek.” değerlendirmesinde bulundu.

“Bütün yabancı sermayeye açığız lakin artık kurallarını biz koyuyoruz”

Türkiye’nin 2018’den sonra önemli bir değişim yaşadığını, global salgın ile çok çok önemli yapısal değişimler yaptığını belirten Kavcıoğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

“2020’nin sonunda tekrar faiz artırım döngüsüne girdiğimizde çok değişik bir örnektir, 15 milyar dolar civarında para geldi. Gelen parayı da denetim etme bahtınız çok yok. Bana geldiğinde devlete gitmiş mi, TCMB’ye girmiş mi? Hayır. Bankalar alıyor, bireyler alıyor, bundan ötürü sizin denetiminiz dışında bir para. Onun için sıcak paranın geliş biçimini siz belirleyecek güçteyseniz bu önemli. Biz bütün paralara açığız. Yani portföye, bütün yabancı sermayeye açığız lakin artık kurallarını biz koyuyoruz.”

Kavcıoğlu, “Finansmana kolay erişim ve ucuz finansman bahislerinin hangisinde sıkıntı yaşıyorsunuz?” halindeki soruya karşılık, hiçbirisinde sıkıntı yaşamadıklarını vurguladı.

Türkiye Ekonomi Modelinin yatırım, istihdam, üretim ve ihracat için ortaya konulduğunu anlatan Kavcıoğlu, “Hatırlarsanız ben temmuz enflasyon raporunda, 2021’de şimdi faiz indirimlerine başlamamışken, ‘yeni ekonomik modelimizde artık faiz artırarak değil kalıcı ve sürdürülebilir fiyat istikrarını sağlayabilmemiz için cari fazla verecek bir ekonomiyi sağlamamız gerekiyor’ demiştim. O günlerde de cari fazla vererek geldik.” diye konuştu.

Kavcıoğlu, Türkiye’nin kafasını biraz kaldırıp da önünü görmeye başladığında döviz kuru hareketlerinin ve yapısal çarpıklığın Türkiye’ye hep mahzur olduğunu kaydederek, “Aslında 2018’de başlayan, bizim de bunun üzerine koyarak devam ettirdiğimiz bu Türkiye Ekonomi Modeli, kendi sermayesini ve kendi kaynağını da yaratan sisteme döndü.” açıklamasında bulundu.

“Tüm faiz oranları artık birbirine yakınsamış durumda”

TCMB Başkanı Kavcıoğlu, 2016’dan 2022’nin başına kadar 1,2 trilyon lira kredi kullandırıldığını ifade ederek, “2022’nin 10. ayının sonu itibarıyla 1,5 trilyon lira kredi kullandırmışız. Yani 2016’dan 2022’ye kadar kullandırdığımız krediden daha fazla krediyi kullandırmışız. Bu çok önemli.” sözünü kullandı.

Kredi maliyetlerinde yaşanan düşüşlere işaret eden Kavcıoğlu, şu bilgileri verdi:

“Tüm faiz oranları; devletin borçlanma faizi, Hazinenin borçlanma faizi, piyasa faizi ve siyaset faizi artık birbirine yakınsamış durumda. Türkiye’de faiz indirimine gittikten sonra bizim yeni liralaşma strateji içerisinde siyaset setimizi biraz önce söyledim. Bütünleşik siyaset çerçevesi içerisinde bunu esasen biz deklare ettik. Bu yılki Para Siyaseti Kurulu metninde bunların hepsinin ayrıntılı yol haritasını açıklayacağız. Yani, ‘faiz inmedi, bunu bu türlü yapalım, faiz insin’ şeklinde değil. Bu aslında baştan beri dünyanın bütün ülkelerinin uyguladığı bir şey. Japonya’ya, İngiltere’ye, Amerika’ya, Almanya’ya bakın. Dünyanın hangi ülkesine bakarsanız onların da bu makroihtiyati önlemlerle bu siyasetleri uyguladığını görürsünüz. Bizim eksikliğimiz buydu.”

Kavcıoğlu, makroihtiyari önlemleri vatandaşın ve piyasanın lehine aldıklarını, bu kararları almamaları halinde sürecin kendilerini öteki yerlere götürebileceğini belirtti.

“KOBİ’lere, yatırım yapacaklara ve ihracatçılara kredide hiçbir önlem yok”

Şahap Kavcıoğlu, kredilerin nereye gittiğine dair bir soru üzerine, faizleri indirerek, üretimi artıracak ve cari fazlayı sağlayacak siyasetleri uygulayacaklarını, bu bahiste odunlarının olmadığını söyledi.

Kredilerin doğru yere gitmesi için zaman zaman kelamlı yönlendirmeler, bazen de makroihtiyati önlemler aldıklarını anlatan Kavcıoğlu, bankalarla bu alanda sık sık görüşmeler yaptıklarını bildirdi.

Kavcıoğlu, kredilerin çok da doğru yerlere gitmediğini tespit ettiklerini kaydederek, “Ondan sonra haziran ve temmuz ayında makroihtiyati önlemleri uygulamaya başladık. Buradaki emel kredileri kısmak değil, kredilerin selektif olarak maksatlı kredi noktasında uygulanması. İstediğimiz yere, maksatlı bir şekilde… Zira ben faizi düşürmüşüm. Düşük faizle alınan ve dövize, stoka giden bir paranın ülke ekonomisine o kadar da bir katkısı olmadığını esasen yaşadık. Dövize gittiğinde daha da sıkıntı yaşadık.” diye konuştu.

Ucuz bulunan paranın daha fazla stoka gitmesinin zaman zaman sıkıntı yaşatabileceğinden söz eden Kavcıoğlu, şimdi yurt dışında ham madde ve ara malı fiyatları ile navlun fiyatlarında düşüş yaşandığını bildirdi.

Kavcıoğlu, düşüşlerin bu nedenle gecikmeli olarak fiyatlara yansıdığını kaydederek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Normalde bunların derhal fiyatlara yansıması lazımsiz yüksek maliyetlerle stok yaptığınızda, üretim yerine dövizde kalayım, döviz artacak şeklinde eski alışkanlıklarla hareket ettiğinizde fiyata yansıması gecikti. Şu Anda biz ne yaptık? Makroihtiyati önlemlerle, finansmana ihtiyacı olmayan firmaların düşük faizli kredilerden yararlanma bahtını zayıflattık. Bankalara makul limitler koyduk. ‘Kendi müşterini kendin seç, ona göre bu kredileri ver’… Diğer taraftan KOBİ’lere hiçbir kısıtlama yok. Hiçbir ihtiyati önlem yok. Bütün bankalar için geçerli. Yatırım kredilerinde hiçbir kısıtlama yok. Yatırım yapacak kim olursa olsun. Esasen Merkez Bankasının Sayın Cumhurbaşkanımızın açıkladığı düşük faizli, şu an 7’ye kadar faiz geliyor, 2 yıl ödemesiz 10 yıl. İthal ikamesi, ihracat ve teknolojik yatırımlara tartı veriyoruz. İhracatçılara da hiçbir kısıtlama yok makroihtiyati önlemlerde.”

“Maliyetler daha da aşağıya gelecek”

TCMB Başkanı Kavcıoğlu, şimdi büyük firmaların birçoklarının tahvil ihraç ederek finansman sağlamaya başladığını ifade ederek, şu sözleri kullandı:

“Doğru hal bu. Dünyada da bütün firmalar, bilhassa büyük firmalar sermaye piyasasını kullanarak kendilerine daha uzun vadeli ve daha ucuz finansman sağlarlar. Yurt içinden, yurt dışından… Şu an Türkiye’de liste bayağı uzun. Geçen yeniden yatırım yapan bir firmamız 200 milyon avro yurt dışından tahvil ihraç ederek para getirdi. Bundan Ötürü amaçladığımız şeyleri takip ediyoruz, uyguluyoruz. Uygulanmasını da takip ederek yönlendiriyoruz. Doğrusu bu. Süreç içerisinde bunun müddeti de vadesi de artacak. Maliyetler daha da aşağıya gelecek. Faiz indirimlerimiz ve makroihtiyati önlemlerle birlikte şimdi siyaset faizi çok iyi bir noktada olduğu için bu firmaların bazen bizim bir tık üzerimizde sermaye piyasası yoluyla borçlanması söz konusu.”

“Merkez Bankasının rezervlerini çeşitlendirdik”

Şahap Kavcıoğlu, 2021-2022’de arz, enerji ve tedarik zinciri şokları yaşandığını ifade ederek bugün talep dışında bir enflasyon baskısı olduğunu, dünyada artık faiz artırımlarının bu işi çok da çözemeyeceğinin konuşulduğunu söyledi.

Dolar endeksinin güçlenmesinin, dünyadaki finansal problemlerin sonucu olduğunu anlatan Kavcıoğlu, “Ülkelerin hepsinin kura müdahale ettiğini biz biliyoruz. Meblağ açıklamıyorlar. Bilançolarından yaklaşık olarak yorum yapılıyor. Kimileri daha sonra açıklıyor, farklı bilanço yapıları var merkez bankalarının… Biz faiz indirimine başladığımızda 90’larda olan dolar endeksi 115’lere kadar çıktı.. Avro/dolar paritesi 1’in altına, neredeyse 2002’deki başlangıç noktasına geldi. Bu gelişmeleri göz arkası ederek ‘Yok akşam alıyorsunuz, satıyorsunuz’ falan… Dünyanın ne yaptığına bakın. Dünyada 2022’nin başından bu yana rezervi artan tek merkez bankası TCMB’dir.” değerlendirmesinde bulundu.

Şahap Kavcıoğlu, rezervlerini, bütünleşik bir siyaset çerçevesi uygulamaları sayesinde güçlendirdiklerini vurgulayarak “Merkez Bankasının rezervlerini çeşitlendirdik. Bugün TCMB artık her gün rezerve katkı yapan, çeşitli kaynaklardan rezerv oluşturan bir merkez bankası haline geldi.” tabirlerini kullandı.

“Bugün TCMB, sahip olduğu altın rezervi ile dünyada ilk 5’e giriyor”

TCMB Başkanı Kavcıoğlu, altın rezervlerini de güçlendirdiklerini ifade ederek yıl sonu için toplam altın rezervleri açısından 800 tonun hedeflendiğini, şimdi yaklaşık 770 ton altın rezervi içerisinde Merkez Bankasının kendi mülkü olan altının hissesinin arttığını bildirdi.

Yaklaşık 150 ton altının Merkez Bankası sahipliğine geçtiğini aktaran Kavcıoğlu, “Bugün TCMB, sahip olduğu altın rezervi ile dünyada ilk 5’e giriyor. Bundan Ötürü TCMB’nin gücünü konuşurken bunların hepsini göz önüne almak lazım. Biz, doğru olanı yapıyoruz.” dedi.

Kavcıoğlu, “Gece yarısı yasa dışı döviz alım-satım savlarını nasıl karşılıyorsunuz?” sorusunun yöneltilmesi üzerine de “Yasa dışı süreçten kastını bilmiyoruz. Bunlar çok kulağa beğenilen gelen tabirler değil. 3 tane banka birbiri ile alıp-satarken nasıl oluyor bilmiyoruz. Bu bir teknik. Geçen sunum yaptılar, TCMB’de çalışan arkadaşlarımız oradaydı. Onlara sorsalardı, en azından nasıl olduğunu, bu türlü bir şey varsa nasıl yapıldığını öğrenirlerdi.. Bu ortada bu da bir suç değil. Kura müdahale etmek de bir suç değil. Türkiye’de daha önce döviz alım-satım ihaleleri ile müdahaleler yapılıyordu. Bunun çok sonuç vermediği yıllar içinde görülünce 2017’de farklı işte Hazine üzerinden, onların arka kapı dediği ki; arka kapı niçin oluyor? Sürecin çeşidi belli…” diye konuştu.

“İhtiyaç olursa dövize müdahale yapılır”

Şahap Kavcıoğlu, kamu bankaları üzerinden dövize müdahale tezlerine da cevap verdi.

Piyasada, kamu ile yerli ve yabancı birçok özel banka bulunduğunu belirten Kavcıoğlu, şöyle devam etti:

“Döviz alım-satım ihalelerinin serbest olarak sonuç vermemesinin nedeni; alan banka pozisyonda tutuyor. ‘Siz niçin aldınız, niçin konumunuzda tutuyorsunuz?’ diyemezsiniz. Sattığınız paranın piyasaya girmesi lazım ki; kurun üzerinde bir tesiri olsun. Kamu bankası olduğu zaman, kamu bankasına o parayı sattırıyorsunuzfakat özel bir bankaya bu parayı, piyasaya müdahale benzeri olur, sattıramazsınız. O gün yapılan şey bu. Bir de kamu bankası aslında Hazine’nin casusu. Hazine’nin süreçlerini yapan banka. Bundan Ötürü siz bir işlem yapacaksanız, kendi casusunuz olan, işlerinizi yapacak banka üzerinden yaparsınız. Gidip diğer bir banka üzerinden yapmazsınız. Müdahaleler olur mu? Gerektiği zaman olur. Bu yıl en küçük merkez bankası bile 20-30 milyar dolarlık müdahale yapmış. TCMB de kendi içerisinde, kendi formülleri, uygulamaları, döviz rezervlerinin durumuna göre ihtiyaç olursa müdahale yapar.”

Kavcıoğlu, TCMB’nin bugün itibarıyla rezervlerinin 125 milyar dolar olduğunu bildirdi.

TCMB Başkanı Kavcıoğlu, Türkiye’nin yurt dışındaki muhabir bankalarda tuttuğu altın rezervlerinin TCMB kasasına getirildiğinin hatırlatılması üzerine, şunları söyledi:

“Bu Türkiye Ekonomi Modeli’nin başlangıcıdır. Berat Bey’in o devirde… Yalnızca oradaki altınların getirilmesi değil. Cevherden altın alınması, altının banka içerisinde farklı şekilde alınması, prosedürleri falan hep o vakitte. Biz şu anda övünerek anlatıyoruzfakat o vakitten kurulan bir yapı ve rezervin ne kadar çok önemli olduğu o günlerde başlıyor. Biz 2001’de, 2000 krizinde 1.775 liraya kadar çıktı dolar hatırlarsınız. Ondan sonra dolar çok aşağılara geldi. 5-6 sene 1.100-1.200 civarında gitti. 75 milyar dolar civarında, kabahatse o zaman da bu suçlar işlenmiş tabii. Ben geçen eski Başkan Durmuş Yılmaz’a da söyledim plan bütçe komitesinde. Bunlar hep olur. Merkez bankaları bu siyasetleri hep uygular. O devirde 75 milyar değil de 750 milyar dolar yapsaydınız Merkez Bankasının bugün 250 milyarın üzerine rezervi olurdu. Yalnızca yaptıklarınız değil, yapmadıklarınızdan da sorumlusunuz.”

Kur Korumalı Mevduat

Kavcıoğlu, Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasının tesirleri üzerine de değerlendirmelerde bulunarak “Kur korumalı mevduat uygulamasının Merkez Bankasına bir yükü yok. Bunun altını çizerek söyleyeyim. İsmi kur müdafaa ama biz döviz satın alıyoruz. Hazine’yle bizim sürecimiz farklı, karıştırıyorlar.” dedi.

Bugün borçlanmaların yüzde 25-30’lardan yüzde 9,5’lere kadar gerilediğini, bunun KKM uygulamasının bir sonucu olduğunu anlatan Kavcıoğlu, bu açıdan bakıldığında Hazine’nin de bu işten çok karlı olduğunu ifade etti.

Kavcıoğlu, KKM uygulamasının sürdürülebilir olmadığını, süreç içerisinde sona ereceğini vurgulayarak “Döviz rezervleriniz güçlü olduğu sürece sürdürülmesinde de bir sakınca yok benceçoğu zaman endeksli eserler çok da cazip ve uzun periyotlu tercih nedeni değildir. Periyoduna, sürecine göre ne zaman kullanıldığına göre farklı olabilir. Şu an için çok avantajlı ve bizim uyguladığımız siyasetlere çok destekleyici bir enstrüman. Misyonu tamamladı mı? Çok keskin bir ifade. Mesela çıkışlar başladı. Biz oradaki çıkışı enflasyondaki düşüşü hissettiği zaman vatandaş göreceğiz.” diye konuştu.

“Türkiye’de hiçbir dönem mevduatlar 6 ay olmamıştır”

TCMB Başkanı Kavcıoğlu, Merkez Bankasının kar amaçladığı gütmediğini vurgulayarak “Merkez Bankasının maksadı; likiditeyi ve nakdî transfer sistemini iyi bir şekilde yönetmek, buna hizmet edecek bütün enstrümanları en iyi şekilde kullanmak.” sözlerini kullandı.

Rezervlerin artması ve transfer düzeneğinin çalışması için Merkez Bankasının bazen maliyete de katlanabileceğinden söz eden Kavcıoğlu, bunda hiçbir beis olmadığını söyledi.

Kavcıoğlu, KKM’nin piyasayı olumlu etkileyen bir işlem olduğunu yineleyerek konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Merkez Bankasına rezerv alıyorsunuz. Bu kadar para da piyasaya çıkmamış oluyor. Bundan Ötürü bunun avantajı çok fazla. Birincisi ben rezerv yapıyorum. İkincisi vatandaş parasının değerini koruyor. Üçüncüsü de bankalar en ucuz maliyetle kaynak yaratıyoruz. Biz neden faizleri düşürdük? Bankalar buna neden fazla direnç göstermedi? Siyaset faizi artı 3 puan dedik. Yüzde 12 ile mevduat yapıyorsun. İlk dönemi hatırlayın yüzde 17 faizle 6 ay mevduat yapıyordun. Türkiye’de hiçbir dönem mevduatlar 6 ay olmamıştır. 35-45 ortasıdır gün olarak ve daha yüksek faizle… Zira ortadaki farkı da Hazine yükleniyor. Ben rezerv yaptığımız için maliyet dedikleri yahut orada piyasaya verdiğim paradan ötürü daha ucuz bir kaynak elde ediyor. Bundan Ötürü bankalar yüzde 17 ile 1,5 trilyon toplam mevduat içerisinde uzun vadeli bir kaynak elde ediyor. Yani kur korumalı sisteme yalnızca bir tarafından bakmak doğru değil. Bu paranın hepsi piyasaya giriyor. Ya kağıt alacak yahut kredi verecek. Parayı o denli yahut bu türlü kullanacak.

“Merkez Bankasının rezervleri bugün hiç olmadığı kadar daha güçlü bir durumda”

Kavcıoğlu, Merkez Bankasının çok teknik ve bir ülkenin kalbi olduğuna işaret ederek, “Merkez Bankasını o denli her hususta oraya çekmenin bir manası yok. Kimseye bir şey sağlanmıyor. Bizim yaptığımız şey bu ülkeye değer katmak, ülkenin parasını güçlendirmek. Liralaşma stratejimiz bunun temeli. ‘Bu niçin yapılmadı, niçin eksik yapıldı?’ Niçin eleştirmediklerini anlamakta sıkıntı çekiyorum. Dolarizasyonu o denli bir noktaya getirmişler ki şu anda munzam karşılıklarda TL’ye TL, dövize döviz getiriyorsun. TL’yi o kadar önemsizleştirmişler ki TL munzama bile ‘bana dolar getir’ demiş. Şu Anda siz Merkez Bankası olarak TL’ye değer vermezseniz, doğrudur sokaktaki vatandaş da vermez, banka da vermez, oburu da vermez.” diye konuştu.

Rezerv kanallarını çeşitlendirdiklerini belirten Kavcıoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Diyorlar ‘eksi swap rezervi şu kadar’ diye. Sen bunu esasen farklı şekilde yapıyordun, bunu yazarken utanman lazım. Şu Anda bunları çıkıp konuşmuyoruzburada imkan verdiğiniz için… Merkez Bankasının rezervleri bugün hiç olmadığı kadar daha güçlü bir durumda. Yıllarca bu rezerv kaynaklarını kullanmamış, Merkez Bankasına rezerv yapmamış arkadaşların çıkıp bugün kapı kapı dolaşıyorlar swap mutabakatı falan çok ayıp. Yani dikkate almıyoruzhani vatandaşlarımız duyuyorsa bu çok anlamsız, hiçbir manası yok karşılığı da yok. Biz bugün Merkez Bankası olarak rezerv kaynaklarımızı çeşitlendiriyoruz, çeşitlendirmeye devam ediyoruz. Global bir Merkez Bankası haline geliyoruz. Artık diğer ülkelerin deposunu, altının tuttuğu emniyetli bir Merkez Bankası haline geldik. Birçok ülkeyle görüşüyoruz. Depo da yapıyorlar, altınlarını da getirmek istiyorlar. İstanbul Finans Merkezi ile Cumhurbaşkanımız inşallah yılın ilk aylarında açılışını yapacak.”

Şahap Kavcıoğlu, Merkez Bankasının ünitelerinin büyük kısmının İstanbul’da olduğunu, yıl sonu, yılbaşı yeni binada olunacağını söyledi.

Türkiye’nin global bir güç olarak dünyaya açılan pencere olduğunu aktaran Kavcıoğlu, “Türkiye’nin bugün 4 saat diyorlar, ama 4 saatten daha yakın, 2 saatte bile Türkiye’nin ulaşabileceği sermaye çok daha fazla ve onlar farkında değil Türkiye buna ulaşmış durumda. O ülkeler paralarını da yatırımlarını da Türkiye’ye getiriyor. 10-20 sene önce tekrar 2 saat ara değil miydi? Niçin 1 lira yatırımları yoktu. Türkiye bunu aşmış durumda. Türkiye kendi coğrafyası içerisinde şu an kural koyan güç, kural belirleyen güç. Finans olarak da o denli. İstanbul Finans Merkezi’nin yapılmasının altında yatan çok önemli sebep o. Şayet finansta da global bir güç değilseniz başaramazsınız.” diye konuştu.

“Şu ana kadar 500’ün üzerinde firma yatırım kredisi kullandı”

TCMB Başkanı Kavcıoğlu, TL’ye prestij kazandırma stratejisinde gelinen noktaya ilişkin bir soru üzerine, bu mevzuda aldıkları kararlardan ve geçmişte uygulanan yanlış siyasetlerden bahsetti.

Türkiye’nin geçmişte aldığı kararlarla bilhassa TCMB kanalıyla fevkalade bir dolarizasyona sokulduğunu dile getiren Kavcıoğlu, banka bilançolarındaki döviz oranlarının çok yüksek olduğunu, geldiklerinde bu anlayışı yıktıklarını söyledi.

Kavcıoğlu, Liralaşma stratejilerinde rastgele değil kuralları koyarak ilerlediklerini, rezerv azalmasını göze aldıklarını kaydederek, “TL’ye güveni artıracağız’ dedik. Bu yol taşlı, zor, engebeli. Yaşadığımız şeyler de oldu. Reeskont kredilerinde hala şikayetler oluyor, ‘kullanamıyoruz’ aynıisinden. Geçenlerde bir iş insanı ile konuşmamızda diyor ki, ‘Kimse döviz çeki kullanmıyor artık’. Burası siyasetlerimizin geldiği bir nokta.” tabirini kullandı..

Dolarizasyonun kırıldığını anlatan Kavcıoğlu, TCMB kaynaklı 2 yıl ödemesiz, 10 yıl vadeli, yüzde 7’ye kadar düşen faiz oranlarıyla TL kredisi verdiklerini, bunun Liralaşmaya büyük katkı sağladığını vurguladı.

“Siz hatırlıyor musunuz yüzde 9 sabit faizle 10 yıl vadeli TL kredi yatırımlarda? Ben 30 yıllık bankacıyım hatırlamıyorum.” diyen Kavcıoğlu, bu kredilerin kullanılıp kullanılmadığına yönelik soruya karşılık şu yanıtı verdi:

“Sayın Cumhurbaşkanımız geçen hafta açıkladı. Yüklü kamu ve kalkınma bankaları üzerinden yerinde kullandırıyoruz. Şu ana kadar 500’ün üzerinde firma yatırım kredisi kullandı. Hani diyorlar ya yandaşlara kredi falan… Daha da enteresanını söyleyeyim. Bu kredilerle şu an 62 ilde yatırım yapıldı. 81 ile yaydığımızda gayemize ulaşacağız. Liralaşma ve üretim maliyetlerini düşürme noktasında ne kadar çok önemli olduğunu süreç içerisinde daha iyi göreceğiz.”

Kavcıoğlu, reeskont kredisinin ihracatçı için avantajlarından ve Liralaşma stratejisine sunduğu katkılardan bahsetti.

“Net hata-noksanın birçok sebebi varsöylendiği hali ile alakası yok”

Şahap Kavcıoğlu, ödemeler istikrarı içindeki net hata-noksan konusuna değinilmesi ve “kaynağı meçhul döviz girişi var” halindeki tenkitlerin hatırlatılması üzerine, şu açıklamalar yaptı:

“Bu işleri bilmemeleri mümkün değil. Bu işler içerisinde çalışmış arkadaşlar var. Siyaseten bu şekilde yaparak zor durumda da kalıyorlar. Danışmanları noktasında sıkıntı olduğunu düşünüyorum. G20 ülkelerinin net hata-noksanı bakın burada. (2022’nin ilk 6 ayında) Bizim 13,8 milyar dolar net hata-noksan olduğumuz devirde ABD 159,3 milyar dolar, Almanya 88 milyar dolar, İngiltere 68,8 milyar dolar… Bu türlü gidiyor. Bankacılık kurallarının çok sıkı olduğu üç ülkeyi karşılaştırmak için gösterdim. Net hata-noksanın o denli anlatıldığı gibi kara para, esrar, eroinden falan kaynaklanması bunlar bir ülkeyi yönetmeye aday ya da siyaset yapmayı düşünen insanların kullanacağı sözler değil. Bu tablo yeni bir tablo da değil. Geçen yıl bizim ilk net hata-noksanın arttığı periyotta 10,5 milyar dolar civarında. Şu an ne kadar biliyor musunuz 2021’i? 1,3 milyar dolar. Ne oldu nereye uçtu? Net hata-noksan nereden kaynaklanıyor oradan bakmak lazım.”

“Türkiye’ye kaynağı belgisiz döviz girişi olmaz”

TCMB Başkanı Kavcıoğlu, “Türkiye’ye kaynağı bilinmeyen döviz girişi var mı?” sorusuna karşılık, “Türkiye’ye kaynağı bilinmeyen döviz girişi olmaz. Turizmin çok ağır yaşandığı bir ülkeyiz. Hem kendi vatandaşımızlarımızın gelip harcama yaptığı bir ülkeyiz. Her vatandaşımız 500 avro harcasa bunun karşılığı kayıtlı değil. 10 bin avro ile de gelebilir. Net hata-noksanın birçok sebebi varfakat bu söylendiği formu ile alakası yok.” diye konuştu.

Kavcıoğlu, dünyada Rus ve Ukraynalı turistlerin geldiği tek ülkenin Türkiye olduğunu, Rusların neredeyse hiçbir ülkeye gitmediğini kaydederek, şunları anlattı:

“Bu insanlar kartla harcıyordu. Siz kartı yasakladığınızda nasıl harcayacaklar paralarını? Nakit harcayacak. Bunu anket tarzıyla izleyebilirsiniz. Yalnızca bizim turizmde anket adabıyla yapılan turizm seyahat gelirlerini düzenlemeden 5 milyar dolara yakın bir düzenleme oldu. Bunu bile farklı şekilde eleştiriyorlar. Bu yeni değil, her devirde yapılan bir şey. “

Kavcıoğlu, kısa vadeli borçlarla ilgili geçen yıl yaptıkları düzenlemeyi anımsatarak, kısa vadeli borçlarla ilgili sayılarda yaşanan farklılıkların nedenlerini anlattı.