Kira göçüne şirketler de katılıyor

BEGÜM NUR ALKIŞ

Kira başta olmak üzere yüksek maliyetler bundan ötürü iş ömründe da istikrarlar değişiyor.

Ekonomik belirsizliklerle dolu yeni bir yılı karşılamaya hazırlanan şirketler bu devirde stratejilerini ve maliyet kalemlerini yeniden gözden geçirmeye başladı.

Uzaktan çalışmanın arttığı son yıllarda şirketlerin bilhassa kira ve gibi masraflarını azaltmaya çalıştıklarını söyleyen KPMG Türkiye İnsan ve Değişim Yönetimi Yöneticisi Jan Erdem, “Kiraların daha ucuz olduğu ofislerin tutulması ya da ortak çalışma alanlarının kiralanması yönünde tahliller üretiliyor. Kimi şirketler, tek büyük bir merkez ofis yerine belirlediği stratejik bölgelerde küçük ofisler açarak operasyonel maliyetlerini azaltmayı hedefliyor” dedi.

Önceleri şirketlerin potansiyel çalışanı İstanbul’a taşınma imkanı bulunmuyorsa işe almayı tercih etmediğine değinen Erdem, kimi sigorta şirketlerinin pilot olarak seçtikleri departmanlarında farklı lokasyonlarda çalışanları istihdam ettiğini söyledi.

Erdem, “Şirketlerin bunu tercih etmesinin öteki bir nedeni daralan yetenek havuzunun genişletilmesi. Tabii bu durum şirket içerisindeki işleyiş, çalışma formu, ikili çalışan ilişkileri ve alışkanlıkların değişmesine de yol açacaktır” diye devam etti.

“İşletmenin İstanbul’da bulunması lüks hale geldi”

Bir işletmenin İstanbul’da binasının bulunmasının artık lüks haline geldiğine dikkat çeken İnsan Kaynakları Yöneticisi Erkan Ataman ise “Şehirdeki maliyetleri düşündüğünüzde yalnızca çalışanların kırsala gitmesi değil, işletmelerin de mevcut maliyetlerini azaltabilmek için adreslerini değiştirmesi söylediği söz edilen olabilir. İşletmelerin de il merkezinden çıkarak daha makul kira bedellerinin olduğu yerlere gitmeyi düşünecekleri bir sürece geçiyoruz” açıklamasında bulundu.

Bu durumun bir domino tesiri yaratabileceğine de dikkat çeken Ataman, “İstanbul vb. vilayetlerin kendi kırsallarına doğru genişlemesine yol açacak. İster istemez orada düşük olan arsa ve ev fiyatları da belli bir ölçüde artacaktır” dedi.

Ekonomik kurallar nedeniyle çalışan tarafında da bir göçle ile karşı karşıya olduğumuzu söyleyen Onel Stratejik İnsan Kaynakları ve Kurumsal Yönetim Danışmanlığı Kurucusu Hakan Onel ise bu göçün uzman takımlardan çok daha az ehil takımlarda yaşandığına değindi.

Yetkin takımlarda yaşanan mevcut eleman bulma badiresinin devam etmesi ve daha az uzman takımlardaki iş gücünün fazla olması bu durumun çok önemli sebeplerinden biri.

KPMG’nin 530’dan fazla şirketin iştiraki ile gerçekleştirdiği “Uzaktan Çalışmada Aktüel Trendler” başlıklı araştırmasına göre telekomünikasyon ve teknoloji bölümleri uzaktan çalışma siyasetini uygulayan kesimlerin başında geliyor. Yiyecek, içecek ve perakende dallarındaki iştirakçilerin yüzde 90’ı ise uzaktan çalışma siyaseti planladıklarını belirtiyor. Araştırmaya göre, imalat sektörü için iş yerinde daha fazla çalışmanın gerekliliği göz önüne alındığında, sonuçlar şaşırtan. Birtakım şirketler, sanal gerçeklik gözlükleri ile uzaktan makine bakımı yapılması gibi yeni teknolojiler kullanılarak işgücünün uzaktan çalışabileceğini ifade ediyor.

“En zoru çalışan bağlılığını sağlamak”

Erdem ise hususa KOBİ’ler tarafından yaklaşıyor ve beyin göçünün büyük kentler yerine küçük kasabalara akıyor oluşunun ekonomik açıdan onlara imkan yaratabileceğini söylüyor. Ayrıyeten bölge için hem demografik hem sosyal açıdan bir değişimi de tetikleyeceğini belirtiyor.

Maliyet artışlarıyla çabasının yanı sıra iş dünyasının şu sıralar bir diğer çok önemli gündem hususu ise EYT ile nitelikli işçi konusunda yaşanabilecek muhtemel kayıplar. Patronların bu bahisteki kaygıları gün geçtikçe artarken, bu periyotta çalışan bağlılığını sağlamak ve kalıcı kılmak çoğu zaman kinden daha önemli.

Secretcv.com CEO’su Okan Tütüncü uzaktan çalışma ve hibrit çalışma modellerinin devreye girmesiyle şirketlerin çalışan bağlılığı, motivasyonu ve verimliliği mevzularında zorlandıklarını söylüyor.

Verilmeyen sosyal haklar gündeme gelecek

Erkan Ataman ise mevzuya ilişkin sosyal haklara değindi.

EYT hakkı kazananların geçim ıstırabının yaratacağı tesir ile gidebileceklerini söylerken, “Operasyonunu kırsala taşıyamayan işletmeler de nitelikli işçisini kaybetmekle yüz yüze kalacak. Yapmaları gereken nitelikli çalışanı yanlarına çekmek olacak” diyor. Bu da çalışana daha önce verilmeyen sosyal hakları varsa (örn. ulaştırma, sağlık sigortası vb.) verilmesini yahut yenilerinin eklenmesini mecburî kılabilir.

Verilmesi gereken hakların bu devirde çalışan bağlılığını artırıcı bir uygulama olarak sunulması ise çalışanların beklenti ve taleplerini karşılamada yetersiz kalıyor. Bu noktada farklı uygulama ve çalışmalarla çalışan motivasyonunu ve bağlılığını artıran şirketlerin rekabette avantaj sağlaması bekleniyor.

Hakan Onel mevzuya ilişkin “Çalışanlara yönelik bir şeyler yapabilmek için şirketler tahminen de karlılıklarından fedakârlık yapmak zorunda kalacak. Patron markası, çalışan markası haline gelmeli” dedi.

Dünya genelinde çalışana özel teşvikler çıkarılıyor

Peki, hayat pahalılığının kurum ve çalışanlar üzerindeki tesiri dünya genelinde nasıl?
Jan Erdem hususa ilişkin; kimi küçük kentlerde uzaktan çalışanlar için özel teşvik paketleri çıkarıldığından söz etti.

Bu kapsamda nakit para, ortak çalışma alanı, ev bulma konusunda yardım sağlanıyor. Bu teşvikler uzaktan çalışanları, yüksek kira masrafından kurtardığı şehirde bulunan işletmelerin de sürdürülebilirliğini destekledi.

Öte yandan küçük kentlerdeki yetenek arzının genişletilmesi planlanarak hem uzaktan çalışanın hem de kırsal kentlerin kazanması amaçlanıyor.

Avrupa’daki “dijital çalışma vizeleri” ile turistlerin de yabancı bir ülkede yasal olarak çalışmasına imkan sağlandığını belirten Jan Erdem, “Ülkeler bu vizeleri hem teşebbüs kültürünü desteklemek hem de yerel ekonomilere destek olabilmek amaçladığı ile veriyor” dedi.

Bu çalışma ile ayrıyeten ülke içerisinde çalışan genç nüfusunda sayısının artırılmak istenmesi hedefleniyor.

Hırvatistan, Almanya, Norveç ve İspanya gibi birçok ülke, iş gücünü çekmek için çoklukla altı aydan bir yıla kadar bu vizeleri veriyor.