KKTC’den ABD’nin Güney Kıbrıs kararına tepki: Gerginliği artırma kıymetine alınan karar kabul edilemezdir

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin Güney Kıbrıs Rum İdaresi’ne (GKRY) yönelik silah ambargosunu tamamen kaldırma kararını kınayarak, “ABD idaresinin Ada ve bölgedeki gerginliği artırma değerine aldığı karar kabul edilemezdir.” sözlerini kullandı.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin GKRY’ye uyguladığı silah ambargosunu tamamen kaldırma kararı hakkında yazılı açıklama yaptı.

ABD’nin, GKRY’ye on yıllardır uyguladığı silah satış kısıtlamasını 2020’de kısmen kaldırdığı hatırlatılan açıklamada, ABD’nin 2021’de aynı kararı yinelediği ve son olarak 16 Eylül 2022’de alınan yeni bir kararla GKRY’ye uygulanan silah ambargosunu tamamen kaldırdığını açıkladığı kaydedildi.

Açıklamada, “ABD idaresinin Ada ve bölgedeki gerginliği artırma değerine aldığı bu karar kabul edilemezdir. Rum tarafına her cins silah satışını serbest bırakma kararı, Rum tarafının son periyotta kaygı verici boyutlara ulaşan silahlanma ve askeri faaliyetlerinin ABD yönetimi tarafından desteklendiğini açıkça göstermektedir. Rum tarafının Fransa ile saldırı helikopterleri satış muahedesi imzaladığı, füze sistemi, radar sistemleri ile askeri gereç temin etmeye yönelik gayretlerini arttırdığı bu periyotta, ABD’nin Rum tarafına silah satışını serbest bıraktığını açıklaması kaygı vericidir.” sözleri yer aldı.

“Türkiye’nin aktif ve fiili garantisinin devamının hiçbir şartta tartışılması bile söylediği söz edilen olamaz”

ABD’nin, bir taraftan Rum tarafını silahlandırmaya karar verirken, diğer yandan Ada’daki iki taraf arasında bir mutabakata varılmasını ve bölgede istikrarın sağlanmasını desteklediğini iddia eden samimiyetine inanmanın güç olduğu kaydedilen açıklamada, ABD’nin Rum tarafına satacağı silahların ve askeri teçhizatın gayesinin kim olduğunun açık olduğu belirtildi.

Açıklamada, “Bu nedenle, bölgedeki ve Ada’daki yasal hak ve çıkarlarımızı korumak için Garanti Muahedesi ile temin edilen ana vatan Türkiye’nin aktif ve fiili garantisinin devamının hiçbir şartta tartışılması bile söylediği söz edilen olamaz ve bu koşullarda çoğu zaman kinden daha hayati olduğu ortadadır. ABD dahil üçüncü tüm taraflardan GKRY’nin kışkırtıcı siyasetlerine destek vermekten vazgeçmeleri ve Ada’daki iki devletin hâkim eşitlik ve eşit uluslararası statüleri tabanında sürdürülebilir bir muahedeye varmalarına yardımcı olmalarını beklediğimizi bu vesileyle bir kere daha vurgulamakta yarar vardır.” denildi.

Dışişleri Bakanlığı’ndan tepki

Dışişleri Bakanlığı, “ABD’nin GKRY’ye yönelik silah ambargosunu kaldırma istikametindeki 2020 Eylül ayında aldığı kararın kapsamını genişletmesini şiddetle kınıyoruz. KKTC makamlarının söylediği söz edilen karara ilişkin tepkisini tümüyle destekliyoruz” açıklamasını yaptı.

Ne olmuştu?

ABD Dışişleri Sözcüsü Ned Price, ABD’nin GKRY’ye uyguladığı silah ambargosunu bir yıllığına kaldırdıklarına ilişkin yazılı açıklama yapmış, şu sözleri kullanmıştı:

“Dışişleri Bakanı Antony Blinken, 2023 mali yılında yeniden ihracat ve savunma gereçlerinin transferlerinin onaylanmasına izin vermek için Kıbrıs Cumhuriyeti’nin (GKRY) ilgili mevzuat kapsamında gerekli şartları yerine getirdiğini tespit etmiş ve Kongre’ye bildiri etmiştir. Şartlara uygunluk yıllık olarak bedellendiriliyor. Bu tespit ve belgelendirmenin bir sonucu olarak, Bakan, 2023 mali yılında Kıbrıs Cumhuriyeti (GKRY) için savunma ticareti kısıtlamalarını kaldırdı.”

Sözcü, Washington’un uluslararası silah ticareti düzenlemelerinin, 1 Ekim 2022’den itibaren geçerli olmak üzere yeni politikayı yansıtacak şekilde değiştirileceğini kaydetti. 2019 Doğu Akdeniz Güvenlik ve Enerji Paydaşlığı Yasası ve 2020 Mali Yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası kapsamında ABD’nin savunma ürünlerinin Rum idaresine ihracat kısıtlaması iki şarta bağlanmıştı.

Bu iki yasaya göre, ABD Başkan, GKRY’nin kara para aklama ile mücadelede düzenlemeler yapması ve bunu denetleme konusundaki ıslahatları uygulama gayretlerinde ABD ile iş birliği yaptığını Kongreye raporladığı ve Rum Kısmı’nın, Rus savaş gemilerinin yakıt ikmali ve hizmet için limanlarına girişini engellemek için gerekli adımları attığını ve atmaya sürdüğünü yılda bir defa bildirdiği takdirde ilgili ambargolar yıllık olarak kaldırılıyor.

Dışişleri Bakanlığı GKRY’nin durumunun söylediği söz edilen kanunlara uygunluğunu yıllık olarak gözden geçirip Kongre’ye bildiriyor.

Eski ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo da aynı bir karar almıştı.