Kültür ekonomisi, katma değer yarışında diğer kesimleri solladı

KREKSA Kültür ve Sanat Araştırmaları tarafından hazırlanan “Grafiklerle Türkiye’nin Kültür Ekonomisi 2022” raporuna göre, 2021’de kültür iktisadında çok önemli bir yeri olan gösteri sanatları, yarattığı yüksek katma pahayla turizm, besin, perakende çok sayıda sektörü direkt etkiliyor. Besin ve turizm gibi çok sayıda bölümün iktisada sunduğu ünite ciro içinde katma değer oranı ortalama %15 düzeyindeyken, bu oran kültür sanayisi söylediği söz edilen olduğunda %26’ya yükseliyor. Kültür iktisadında en büyük ehemmiyete sahip gösteri sanatları ise tek başına %50 katma değer hissesi sunuyor. Raporda, kültür ekonomisine yapılan yatırım ve takviyelerin, iktisadın canlandırılmasında tetikleyici bir güç oluşturacağı vurgulanıyor.

Müzik, sinema, tasarım, yayıncılık ve gösteri sanatları ile yayıncılık sanayisini bünyesinde barındıran kültür iktisadının Türkiye iktisadını besleyen en çok önemli gelir kaynakları arasında yer aldığını belirten KREKSA Kültür ve Sanat Araştırmaları Kurucusu ve Sahibi Dr. Funda Lena, “Kültür iktisadının bel kemiğini oluşturan gösteri sanatları, yarattığı katma bedelle diğer alanlardan çok daha büyük bir potansiyele sahip bulunuyor. Gösteri sanatları alanına yapılan yatırımlar, yalnızca sanatı desteklemekle kalkmıyor, benzeyenzamanda ülke iktisadının kalkınmasında tetikleyici bir güç oluşturuyor” dedi.

Yalnızca gişeler değil turizm, besin, havacılık dalları de kazanıyor

Kültür iktisadının sosyal ve ekonomik açıdan büyük potansiyele sahip olmasına karşın devlet bütçesinden aldığı hissenin hayli düşük kaldığına dikkat çeken Dr. Funda Lena, mevzuya ilişkin şu değerlendirmede bulundu: “2021’de 6 milyar TL olan Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesinin genel bütçeden aldığı hisse %0,5 sınırında kaldı. Gelişmiş ülkelerde kültür alanına ayrılan devlet bütçesi en az %1 civarında. Ülkemizde bu oran 2019’da %0,6 düzeyindeyken, pandemi tesiriyle daha da geriledi. Meğer kültürel kesimler direkt ve dolaylı olarak önemli bir ekonomik değer yaratıyor. Şenlik, bienal aynıi düzenli organize edilen etkinlikler bölge ekonomilerini canlandırıyor. İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı’nın (İKSV) düzenlediği bienal ve şenlikler, Bozcaada Caz Şenliği, Kuşadası Gençlik Şenliği gibi tertipler her yıl yüz binlerce insanı ülkemizde buluşturarak turizm, ulaştırma, perakende ve besin bölümlere dinamizm getiriyor. Tiyatro ve konser salonu yeni etkinlik yerlerinin açılması, kültürel aktivitelerinin çeşitlendirilmesi turist trafiğini artırıyor. Sadece gişelerin değil, restoran, kafe, otel ve mağazaların, hatta taksi durakları gibi ulaşım noktalarının da gelirleri yükseliyor. Kapalıçarşı esnafı, James Bond sineması çekilirken elde ettiği yararları unutmuyor” değerlendirmesinde bulundu.

Yatırımlar ekonomik kalkınma seviyesini daha ileri düzeylere taşıyacak

2021’de Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 6 milyar TL’lik bütçesinin %42’sinin milli kültürü gözetici ve yaygınlaştırıcı faaliyetlere harcandığına, sanat ve kültür iktisadının bütçeden %7,5 hisse aldığına değinen KREKSA Kültür ve Sanat Araştırmaları Kurucusu ve Sahibi Dr. Funda Lena “Gelişmiş ülkeler kültür ve sanat faaliyetlerinin sahip olduğu ekonomik potansiyeli epey verimli kullanıyor. Kültürel bölümlere yönelik projelere sağlanan dayanaklar her geçen yıl artırılıyor. Türkiye’de de bu bölümlerin iktisada sağlayacağı mevcut ve potansiyel katkılar göz arkası edilmemekle birlikte, bu mevzuda gidilmesi gereken daha çok yol var. Kültürel bölümlere yönelik yapılacak yatırım ve takviyelerin, yalnız sanatın korunması ve gelişmesine değil, ekonomik kalkınmanın daha ileri düzeylere taşınmasına da hizmet edeceğine inanıyoruz” diye belirtti.