Küresel ticarette durgunluk beklentisi

Dünya Ticaret Örgütü (WTO) birkaç hafta önce mal ticaretinin 2023’te yüzde 1,7 büyüyeceğini belirtmişti lakin bu tahmin şimdiden biraz optimist görünüyor.

Oxford Economics Cuma günü, global mal ticaretinin bu yıl yüzde 0,6 küçüleceğini tahmin ederken, bu sayı Aralık’taki yüzde 0,2’lik düşüş görünümünde gerilemeye işaret ediyor.

Küresel gerileme devirlerinde ticaretin genel olarak GSYİH’den daha fazla düştüğünü belirten Oxford Başekonomisti Adam Slater, hem daha karanlık hem de daha optimist bir görünüm için birkaç neden sıraladı:

Oxford olumsuz faktörleri olarak araba, havacılık ve yarı iletkenler gibi hala pandemi devrindeki aksaklıklarla boğuşan alanlarda sektörel zayıflık; başta sermaye varlıkları olmak üzere global talebi azaltan merkez bankalarının faizleri artırması; yakın sonlardan ticarete değer vererek Çin’den uzaklaşan Batı’nın bunu yapmaya devam etmesinin olası olması ve orta vadede ticaret üzerinde sorun oluşturabilecek daha düşük direkt yabancı yatırım olarak sıraladı.

Kurum olumlu tarafta ise enerji fiyatlarında zirve düzeylerinin görüldüğünü, navlun maliyetlerinin pandemi öncesi düzeylere geri döndüğünü ve hizmet ticaretinin güçlü bir şekilde toparlandığını kaydetti.

ING ekonomisti Rico Luman ise mal ticaretinde bu yıl yüzde 1, gelecek yıl ise yüzde 2 büyüme öngörüyor. Luman, Bert Colijn ile birlikte yazdığı 20 Nisan’da yayınlanan bir raporda, ticaretin geçen yılın Eylül ayından bu yana yüzde 5’ten fazla düştüğüne dikkat çekti.

Ukrayna savaşının etkileri

Ticaret büyümesi için yapılan varsayımlar arasındaki farklar, gelişmiş ekonomilerdeki muhtemel durgunluklar, ABD ile Çin arasındaki derinleşen bölünmeler ve Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı gibi faktörlerin neden olduğu artan belirsizlikleri yansıtıyor.

Bloomberg’den Alberto Nardelli ve Ewa Krukowska’nın geçtiği habere göre, Avrupa Birliği, Avrupa Kurulu tarafından hazırlanan yeni bir yaptırım paketinin bir kesimi olarak, Rusya üzerinden transit geçiş yapan birçok mala yasak getirmeyi teklif edecek.

“Çin ile ticaret azalıyor”

Ocean Network Express’in CEO’su Jeremy Nixon, Capital Link Singapur Denizcilik Forumu’nda “ABD ile Çin arasındaki ticaretin kaldıracını kaldırdığını görüyoruz. ABD’deki birçok şirket, Çin’den gelen ithalat ölçüsünü azaltmak istiyor.”

Ancak ING’ye göre, globalleşme bilakis çevrilmiyor. Bunun yerine, Hollanda bankasının takip ettiği ithalat ağırlaşma endekslerinde yansıtıldığı gibi, kaynak çeşitlendirmesi pandemi öncesi seyrinde devam ediyor.

ING ekonomistleri, “Koronavirüs nedeniyle tedarik zinciri problemlerine, jeopolitik risklere ve üretim kesintilerine karşın, globalleşmede son 15 yılda görülen istikrarlı trendden manalı bir sapma yaşamadık” diye yazdı.

Gördükleri şeyin, ABD ve AB arasında ithal kaynak yoğunluğu konusunda göze çarpan farklar olduğunu belirten ING ekonomistleri, “ABD şimdi ana çeşitlendirme gücüdür. AB’de, şimdiye kadar pandemik şokun dışında nispeten az çeşitlilik olduğunu not ediyoruz” dedi.

Daha uzun vadede, Kovid kesintilerine bağlı arz baskılarının azalması, global ticarette yapısal değişikliklere neden olacak jeopolitik düzensizliğe yol açıyor.

ING ekonomistleri, “Küreselleşmeden uzaklaşma şimdi gündemde olan bir mevzu olsa da, bunun sahiden gerçekleştiğine dair çok fazla delil görmüyoruz. Gelişmiş iktisatların başta ABD olmak üzere ticaret ortaklarını çeşitlendirdiğini görüyoruz, Avrupa’da ise bu eğilimin daha fazla zaman alması muhtemel” değerlendirmesinde bulundu.