Minimum ücret için kritik toplantı

Milyonların gözü bugün gerçekleştirilecek Taban Ücret Tespit Kurulu toplantısına çevrildi. İşçi, patron ve hükümet tarafından ortak karar ile 2023 yılı minimum fiyatının belirlenmesi hedeflenen Taban Ücret Tespit Komitesi’nin üçüncü toplantısı bugün saat 14:00’da başlayacak. Komisyonun ilk toplantısı 7 Aralık’ta, ikincisi 14 Aralık’ta yapılmıştı. Üçüncü toplantı için ise ilk olarak 21 Aralık tarihi öngörülmüş lakin tarih bugüne alınmıştı. Komisyon görüşmelerde patron tarafını Türkiye Patron Sendikaları Konfederasyonu (TİSK), emekçi tarafını Türkiye Personel Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş) hükümeti ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı temsil ediyor. Asgari ücret 2022 için net 4 bin 253 TL olarak belirlenmiş, yılın ortasında ise tekrar artış yapılarak yaklaşık 5 bin 500 TL’ye yükseltilmişti. Ayrıyeten 2022 başından geçerli olmak üzere taban fiyatta damga vergisi ve taban fiyata kadar tüm çalışanlar için gelir vergisi kaldırılmıştı. İlgili haberler

İkinci toplantıda sayı ortaya çıkmamıştı
Asgari Ücret Tespit Komitesi’nin ikinci toplantısında, Hazine ve Maliye ile Ticaret bakanlıkları ve TÜİK temsilcileri ekonomik verilere dair sunum yaptı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın ev sahipliğinde, Çalışma Genel Müdürü Sadettin Akyıl başkanlığında toplanan komitede, patron heyetine TİSK Genel Sekreteri Akansel Koç, personel heyetine TÜRK-İŞ Genel Sekreteri Pevrul Kavlak başkanlık yaptı. Basına kapalı yapılan toplantı yaklaşık 2,5 saat sürdü. Toplantı sonrası açıklama yapan Pevrul Kavlak ikinci toplantıda sayı konuşulmadığını söyledi. TİSK Genel Sekreteri Akansel Koç ise toplantıda patron dayanağı için taleplerini bir kere daha yinelediklerini ifade etti.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın anketi tartışma yaratmıştı
Komisyonun ilk toplantısında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yaptırdığı taban ücret anketini taraflarla paylaşmış, ankette emekçi yahut patron olmayan çeşitli mesleklerdekilerin 2023 yılı minimum fiyatı için ortak beklentisinin net 7 bin 845 lira olduğuna yer verilmişti. İşçi, patron ve farklı mesleklerden oluşan vatandaşların oluşturduğu kamuoyuna 2023 yılı
asgari ücret beklentisinin sorulması üzerine, çalışanların minimum ücret beklentisi 7 bin 500 TL’nin
üzerindeyken, patronların minimum ücret beklentisi 7 bin TL oldu.

Emekçi yahut patron olmayan
çeşitli mesleklerden oluşan vatandaşların oluşturduğu kamuoyunun ortak beklentisi ise 7 bin
845 TL oldu.

Taban fiyatla çalıştığını belirten emekçilerin taban fiyattan beklentisi de ortalama
7 bin 630 TL olarak hesaplandı.

Türk-İş açlık sonuna vurgu yaptı
Komisyonda emekçileri temsil eden Türk-İş Başkanı Ergün Atalay, görüşmeler başlamadan önce kırmızı çizgilerinin 7 bin 785 TL olduğunu söylemiş, bunun üzerine pazarlık gücünü düşürdüğü eleştirisiyle kamuoyu Atalay’ın sözlerine sert tepki vermişti. Atalay kelamlarının kamuoyunda tepki çekmesi sonrasında yaptığı yeni açıklamada bu düzeyin pazarlığa başlama düzeyi olacağını belirtmişti. Asgari Ücret Tespit Kurulu’nda yer almayan iki personel konfederasyonundan Hak-İş dört kişilik bir ailenin insanca yaşayacağı fiyatın belirlenmesi gerektiğine dikkat çekerken, DİSK, taban ücret için 13 bin 200 lira olarak açıkladı. DİSK Başkanı Arzu Çerkezoğlu, tartışmalı ve eksik hesaplanan TÜİK bilgilerinde dahi enflasyonun yüksek 85,5 olduğunu, işçilerin enflasyonun yüzde 125 ile yüzde 140 arasında gerçekleştiğini aktararak, “İnsanca bir minimum fiyatın net 13 bin 200 lira olması gerekir“ dedi.

Patronların aklında enflasyon oranında bir artış oranı var
İşveren tarafına bakıldığında ise kamuoyuna yansıyan görüşler enflasyon oranında bir artış beklendiğini ortaya koymuştu. Bloomberg HT’ye konuşan TÜSİAD Başkanı Orhan Turan minimum fiyatın enflasyon üzerine refah hissesi koyularak bir artış yapılması gerektiğine işaret etmişti. benzeyenaçıklamalar diğer iş örgütü temsilcilerinden de gelmişti. Kasım ayı itibariyle 11 aylık enflasyonunun yüzde 62 düzeylerinde olduğu görülüyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) beklentisi de yıl sonunda enflasyonun yüzde 65,2 olması yönünde. Bu sayılar dikkate alındığında iş dünyasının 2023’te uygulanacak minimum fiyata ilişkin genel beklentisinin 9 bin TL civarında olduğu görülüyor. Bununla bir arada taban fiyattaki artışta maliyetlere dikkat çeken iş örgütü temsilcileri de oldu. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe üretici ve ihracatçının rekabetçiliğini kaybetmemesi için taban fiyatın 500-600 dolar düzeylerini görmemesi gerektiğini ifade etti. Komisyon toplantılarında çalışanları temsil eden Türk-İş Genel Sekreteri Pevrul Kavlak ise Gültepe’nin sözlerine sert tepki göstererek “Kendilerine personel değil, köle arıyorlar” sözlerini kullandı. İlgili haberler

10 yılda taban ücret nereden nereye geldi?
DİSK-AR’ın araştırmasına göre taban fiyatın kişi başı GSYH’ya son 10 yılda önemli bir değişim gösterdi. 2013 yılında ortalama aylık bürüt taban ücret 1000 TL düzeyindeydi. Bu periyotta minimum fiyatın kişi başı GSYH’ya oranı yüzde 50,1 oldu.

Ortalama aylık bürüt taban fiyatın 5 bin 738 TL olduğu 2022 yılında minimum fiyatın kişi başı GSYH’ya oranı yüzde 43,7 oldu. Son 10 yılda AB ülkeleri arasında brüt taban fiyatta yıllık ortalama değişimi negatif olan tek ülke Türkiye oldu. Türkiye euro bazında minimum ücret sıralamasında da son sıralarda yer aldı. Avrupa’da en yüksek brüt taban ücret Temmuz 2022 itibariyle 2 bin 313 euro ile Lüksemburg’da. 2012’de ülkede taban ücret 1.801 euro düzeyindeydi. Bu 10 yıllık periyotta brüt minimum fiyatta yıllık ortalama değişim yüzde 2,5 oldu. Fransa dünyadaki minimum ücret sıralamasında ilk 25 ülke arasında 6. sırada yer alıyor. Fransa’da brüt taban ücret Temmuz 2022 itibariyle 1.645 euro. 2012’de ülkede taban ücret 1.425 euro düzeyindeydi. Bu 10 yıllık devirde brüt minimum fiyatta yıllık ortalama değişim yüzde 1,4 oldu. Türkiye, dünyadaki minimum ücret sıralamasında ilk 25 ülke arasında 23. sırada yer alıyor. Türkiye’de brüt minimum ücret Temmuz 2022 itibariyle 374 euro oldu. 2012’de ülkede taban ücret 412 euro düzeyindeydi. Bu 10 yıllık devirde brüt taban fiyatta yıllık ortalama değişim eksi yüzde 1 oldu.

Arnavutluk dünyadaki minimum ücret sıralamasında ilk 25 ülke arasında son sırada yer alıyor. Arnavutluk’ta brüt taban ücret Temmuz 2022 itibariyle 268 euro oldu. 2012’de ülkede minimum ücret 152 euro düzeyindeydi. Bu 10 yıllık devirde brüt taban fiyatta yıllık ortalama değişim yüzde 5,8 oldu.

Mevzuata göre taban ücret 4 toplantı sonrasında belirleniyor
Asgari fiyatı, yasa gereği personel, patron ve hükümetten 5’er temsilci olmak üzere 15 şahıstan oluşan Taban Ücret Tespit Kurulu belirliyor. Asgari Ücret Tespit Kurulu yeni taban fiyatı belirleme çalışmaları kapsamında 4 defa toplanıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndaki ilk toplantının akabinde Komisyon, personel, patron ev sahipliğindeki toplantıların akabinde son toplantısını tekrar Bakanlık’ta yapıyor. Bakanlığın belirlediği üyelerden birinin başkanlık ettiği komisyon, en az 10 üyenin iştirakiyle toplanıp, oy çokluğuyla karar veriyor. Oyların eşitliği halinde liderin bulunduğu tarafın çoğunluğu sağladığı kabul ediliyor. Görüşmeler aralık ayında başlıyor.