İstanbul
Parçalı Bulutlu
17°C
İstanbul
17°C
Parçalı Bulutlu
Pazartesi Parçalı Bulutlu
18°C
Salı Çok Bulutlu
20°C
Çarşamba Yağmurlu
11°C
Perşembe Parçalı Bulutlu
14°C
enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp
DOLAR
44,8530 EURO
52,7048 ALTIN
6.884,99 BIST
14.587,93 Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Oslo Anlaşmaları’nın 30. yıldönümünde Filistinlilerin kaybolan umutları
Yolanda Knell / BBC News, Kudüs İsrail ve Filistinliler arasındaki alakalara bir dönem damgasını vuran Oslo Anlaşmaları’nın 30. Yıldönümü. Barış mutabakatıyla Filistin Yönetimi kurulmuştu. Yalnızca beş yıl daha sürecek müzakerelerle sorunun …
Yolanda Knell / BBC News, Kudüs
İsrail ve Filistinliler arasındaki alakalara bir dönem damgasını vuran Oslo Anlaşmaları’nın 30. Yıldönümü. Barış mutabakatıyla Filistin Yönetimi kurulmuştu.
Sadece beş yıl daha sürecek müzakerelerle sorunun özüne dair problemlerin çözülmesi ve bu sırada da Filistin İdaresiyle özerklik sağlanacaktı.
Bugün, barış görüşmelerinin tamamen çökmesinden neredeyse 10 yıl sonra Filistin Yönetimi hala yerinde, lakin meşruiyetini kaybediyor.
Canlı restoranları, kalabalık alışveriş merkezleri ve daima devam eden yeni inşaatlarla, Ramallah kenti Filistin Yönetimi ile eş manalı hale geldi.
1993’te Beyaz Saray’ın bahçesinde Oslo Muahedeleri olarak bilinen bir dizi mutabakatın imzalanmasından sonra, yabancı yardım parası, Kudüs’ün kuzeyindeki bu Batı Şeria kentine aktı.
Kentin sokakları, şık bakanlık binaları ile dolu.
Ancak Filistinliler artık bunun yalnızca görünen yüz olduğunun farkında. Filistin Yönetimi’nin yerine seçilmiş bir hükümetin gelmesi ve Batı Şeria ile Gazze’de bulunacak, başşehri de Doğu Kudüs olacak bir devletin kurulması gerekiyordu. Bu düş hiç bugünkü kadar uzak olmamıştı.
Ramallah’taki Manara Meydanı’nda alış veriş yapan orta yaşlı Um Nabil “İşler kötü ve geriye gidiyor” diyor. “Yaşamımız şu an istikrarsızlık dolu.”
Kamuoyu yoklamaları başta Filistin halkının Oslo Mutabakatlarına verdiği dayanağın üçe iki olduğunu gösteriyordu. Lakin mutabakatların yarattığı büyük iyimserliğin yerini derin bir karamsarlık aldı.
Filistinli deneyimli kamuoyu yoklamaları uzmanı Halil Şikaki “Şu andaki en büyük algı, Filistin lider takımının 30 yıl önce büyük bir yanılgı yaptığı yönünde” diyor.
“İki devletli tahlilin artık yaşayabilecek bir plan olarak görülmemesi de çok ağır bir durum. Birçok insanı depresyona sokuyor.”
Filistinliler için hayatın gerçeği ezici bir askeri işgal. Ramallah’tan dışarı çıkıp, ne istikamete giderlerse gitsinler, İsrail denetim noktaları, askerleri ve Yahudi yerleşimleriyle karşılaşıyorlar.
Oslo Mutabakatlarının imzalandığı 1993’te, Doğu Kudüs de dahil, Batı Şeria’da yalnızca 110 binin biraz üzerinde yerleşimci vardı. Bugünse bu sayı 700 binden fazla. Yahudi yerleşimleri uluslararası hukuka aykırı, fakat İsrail buna hep karşı çıktı.
Şimdiyse, ülkeyi şimdiye kadarki en sertlik yanlısı hükümet yönetiyor. Dinci ve milliyetçi bakanlar Batı Şeria’nın ilhak edilmesini savunuyor.
Bu ortada, El Fetih’in hakimiyetindeki Filistin yönetimi zayıf ve İsrail’in gelecekteki Filistin devleti için istenen topraklara yayılmasını durduracak inisiyatifleri eksik. Yolsuzluklara bulaşmış, otoriter ve sık sık İsrail işgalinin bir aracı olarak görülüyorlar.
İsrail Ordusu’nun İsraillere karşı saldırı düzenlemeyi planladıkları teziyle Filistinlileri tutuklamak için giriştiği operasyonlar sırasında Filistin Yönetimi güvenlik güçleriyle koordine olmasına karşı bir öfke var.
Halk ayrıyeten, üst seviye Filistin Yönetimi yetkililerinin yüksek maaşlarını ve hem kendilerinin hem de ailelerinin İsrail kısıtlamaları altında daha rahat hareket etmelerini sağlayan VIP müsaadeleri görüyorlar. Pozisyonlarını, tanıdıklarının bunaizinleri alabilmesi, kamuda istihdam edilmesi ve ihale alması için kullandıklarına inanıyorlar.
Şikaki’nin anketlerine göre, Filistinlilerin % 60’ı Filistin İdaresini bir yük olarak görüyor. Hatta altı ay evvelki bir ankette, az farklı çoğunluk, idarenin çökmesinin ulusal çıkarlara hizmet edeceğine inandığını söylüyordu.
İsrail, 1967 Savaşı’nda Ürdün ve Mısır’dan Batı Şeria ve Gazze’yi aldıktan sonra, askeri valiler bu bölgeleri direkt yönetmeye başladı. Bu ortada Doğu Kudüs de İsrail’e ilhak edildi, lakin uluslararası toplum bu ilhakı tanımadı.
Oslo Muahedeleri sayesinde, İsrail tarafından Filistin halkının legal temsilcileri olarak tanınan Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) başkanları sürgünden döndü. FKÖ de İsrail’in barış içinde var olma hakkını tanıdı.
Yaser Arafat’ın başa geçmesiyle yeni kurulan Filistin Yönetimi, Gazze ve Batı Şeria’da sağlık, eğitim ve asayiş temel hizmetleri devralmaya başladı. Batı Şeria’nın % 60’ı tamamen İsrail denetimi altındaydıfakat Filistinliler zamanla bu alanı genişletmeyi umuyordu.
İlerlemenin sona ermesi yalnızca birkaç yıl aldı. 2000 yılında Camp David barış görüşmelerinin çökmesinden sonra, periyodun İsrailli muhalif lideri Ariel Şaron’ın El Aksa Mescidini ziyaret etmesi Filistinlilerde büyük öfke yarattı.
Hemen akabinde gelen ikinci Filistin intifadasından sonra barış süreci çöktü ve sertlik yanlısı İsrail sağı güçlendi. Daha sonra yeniden ABD aracılığıyla barış görüşmelerine başlansa da, bu görüşmelerin de son çeşidi 2014’te çöktü.
Ramallah’taki konforlu ofisinde Sabri Saidam ile buluştum. Saidam eski bir Filistin Yönetimi Eğitim Bakanı ve şu anda de El Fetih Merkez Komitesi’nin Genel Sekreter Yardımcısı. İdarenin etkisiz olduğu fikrini reddediyor ve kurulmasını bir “dönüm noktası” diye niteliyor. Saidam, Filistin İdaresini güçlendirmenin iki devletli tahlil ihtimalini koruduğu mesajını veriyor.
“Daha sona ermedi ama Filistin halkının korumak istediği bir muvaffakiyet haline geldi” diyor ve Filistin İdaresinin nasıl Filistin kimliğini konsolide ettiğini, kurumlar inşa ettiğini, hukukun üstünlüğünü güçlendirdiğini ve binlerce kamu çalışanını işe aldığını anlatıyor.
Para ezası çeken Filistin Yönetimi, çalışanlarına tam maaş ödemekte zorlanıyor. Saidam ise, bu krizden yorulmuş uluslararası bağışçıları harekete geçmeye çağırıyor ve aksi takdirde kaos ve çöküşün geleceğini söylüyor.
Filistin İdaresinin meşruiyetinin altını oyan bir diğer öge da giderek daha otoriterleşmesi. Filistin Yönetimi Lideri Mahmud Abbas 2005’teki başkanlık seçimlerinde dört yıllığına seçilmişti. Lakin şu anda 87 yaşında ve hem Filistin Yönetimi hem de FKÖ lideri olarak, giderek bozulan bir sistemi tek başına yönetiyor.
2006’da yapılan son parlamento seçimlerini, El Fetih’in ezeli rakibi Hamas kazanmıştı. Dünyanın kabul edebileceği bir birlik hükümeti kurma eforları 2007’de başarısız oldu ve Hamas günler süren çatışmaların akabinde Gazze’nin tamamında denetimi ele geçirdi. Hamas bu bölgeyi yönetmeye devam ediyor. Siyasi rekabet de sürüyor. Filistin Parlamentosu da hala askıda.
Filistin İdaresini sosyal medyada bile eleştirmek giderek riskli bir hale gelirken, karşıları idarenin kendi hayatta kalışına ve başkanlarının çıkarlarına odaklandığını söylüyor.
Eski FKÖ Sözcüsü Filistinli Kanadalı Avukat Diana Buttu “Self determinasyonun ve öz idarenin tamamen tersi” diyor.
“Seçilmemişler, herhangi bir siyasi süreçle gerçek bir kontağı olmayanlar tarafından yönetilen bir diktatörlüğe dönüştü.”
Bugün, 35 yaşın altındaki Filistinliler hiç genel seçimde oy kullanmadı. Buttu ve başkaları yeni bir seçim ve uluslararası güçlerin İsrail’i işgal ettiği topraklardan çıkartmak için kararlı bir tepki vermesi daveti yapıyor. Lakin dış güçler bu cesaretli adımları atmakta isteksiz görünüyor.
Ramallah’ta, Filistin Yönetimi çalışanları ofislerinden ve çocuklar kamu okullarından çıkıp, meskenlerine giderken günlük ömrün ritmini Oslo belirliyor.
Her yaştan insanlar korkulu. Filistin Yönetimi’nin tanınan olmayan yaşlı lideri, geride net bir halef bırakmadan, en nihayetinde siyasi sahneden çekildiğinde iç çatışma çıkmasından korkuyorlar. Tabii bir de günlük haberlerin gerilimi var.
20’li yaşlarındaki bir kadın, geçen yılki bir saldırı sırasında İsrail güçlerinin köyündeki iki erkek kardeşi gün nasıl öldürdüğünü anlatıyor.
“Zavallı anneleri haberlerini yıldırım gibi aldı.”
Dükkan sahibi Ebu Salih, dört oğlunun kenti terk etmesine izin vermeyeceğini söylüyor.
“İsrail Ordusu ve yerleşimcilerle yolumun kesişmesinden korkuyorum” diyor. Bir saatlik sürüş uzaklığındaki Nablus’ta bulunan erkek kardeşini artık ziyaret etmediğini anlatıyor.
İsrail Ordusu’nun düzenli hücumları, Filistinli militanların eylemleri ve aşırılık yanlısı Yahudi yerleşimcilerin yükselen şiddetiyle, Batı Şeria en kanlı aylarını yaşadı. Batı Şeria’nın bilhassa Nablus ve Cenin’deki birtakım kesitleri Filistin İdaresinin kontrolünden çıktı.
Filistin Yönetimi önderlerine kaybolan inanç, hala silahlı mücadeleyi sürdüren Hamas ve İslami Cihat militanlarının pozisyonunu güçlendirdi ve yeni, daha yerel örgütlerin ortaya çıkmasına neden oldu.
Ramallah’taki genel havayı özetleyen bir genç bayan “Çok yorgunuz” diyor.
“Sadece bu bu çatışmanın sona ermesini istiyoruz.”
Ancak Oslo Anlaşmaları’nın üzerinden geçen 30 yılda, ufukta son görünmüyor.
Yorumlar
Benzer Konular
ABD'nin Louisiana eyaletindeki aile içi anlaşmazlıkla başladığı öne sürülen silahlı saldırıda, 8 çocuğun hayatını kaybettiği, 2 kişinin yaralandığı bildirildi. Louisiana eyaletinin Shreveport şehrinde meydana gelen olay, yerel saatle 06.00 sularında ...
Washington ile Tahran arasındaki ateşkes müzakereleri çıkmaza sürüklenirken, Hürmüz Boğazı'nda askeri hareketlilik ve gerilim tırmanıyor. ABD Başkanı Donald Trump, deniz ablukasını delmeye çalışan İran bayraklı bir kargo gemisine Amerikan donanması ...