PKK’dan Şam Sarayı’na; Mazlum Abdi’nin 36 yıllık hikâyesi

Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) bağımsız askeri yapı olarak faaliyetlerine son verdiğini açıklayan Mazlum Abdi’nin, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara tarafından cumhurbaşkanlığı danışmanı olarak atanması, Abdi’nin 36 yıllık siyasi ve askeri kariyerinde yeni bir dönemin başlangıcı oldu. PKK’ya katıldığı 1990’lı yıllardan itibaren silahlı yapılar içerisinde çeşitli görevler üstlenen Abdi; YPG’nin yapılanması, Kobani savaşı, SDG’nin kuruluşu ve ABD öncülüğündeki koalisyonla yürütülen IŞİD karşıtı operasyonlarla bölgesel ölçekte tanınan bir isim haline geldi. Abdi’nin Şam yönetiminde danışmanlık görevine getirilmesi, Kürtlerin Suriye’deki geleceği açısından da yeni bir döneme işaret ederken, DEM Parti Van Milletvekili Sinan Çiftyürek bu atamayı eleştirdi. Çiftyürek, Abdi’nin danışmanlık gibi bir göreve getirilmesinin “siyaseten onur kırıcı” olduğunu savundu.

Gerçek adı Ferhat Abdi Şahin diğer bir isimle Mustafa Halil Abdi olan ve Mazlum Kobani ile Mazlum Abdi isimleriyle tanınan Abdi, 1967 yılında Suriye’nin Kobani bölgesindeki Helinc köyünde doğdu. Halep Üniversitesi’nde inşaat mühendisliği eğitimi alan Abdi’nin Kürt siyasi hareketleriyle ilişkisi gençlik yıllarında başladı. Siyasi faaliyetleri nedeniyle Suriye yönetimi tarafından gözaltına alındı ve üniversite eğitimini tamamlayamadı. Örgüt içerisindeki faaliyetlerinde Şahin Cilo kod adını da kullandı.

1990’da PKK’ya katıldı

Abdi’nin PKK ile ilişkisi 1980’li yıllara uzanırken, 1990 yılında örgüte katıldığı belirtiliyor. Bu dönem, PKK lideri Abdullah Öcalan’ın Suriye’de bulunduğu ve örgütün ülkede önemli bir faaliyet alanına sahip olduğu yıllardı. 1990’lı yıllarda PKK içerisinde çeşitli görevler üstlenen Abdi’nin, Öcalan’ın Suriye’de bulunduğu dönemde örgüt liderinin yakın çevresinde yer aldığına ilişkin bilgiler de notlarda yer alıyor. 1997-1999 yılları arasında örgütün Avrupa yapılanmasında sorumluluk üstlendiği belirtilen Abdi, daha sonra Irak’a geçti ve silahlı faaliyetlerini burada sürdürdü.

Suriye savaşı dönüm noktası oldu

2011’de başlayan Suriye iç savaşı, Abdi’nin siyasi ve askeri kariyerinde yeni bir dönem başlattı. Abdi, Suriye’de Kürtlerin kontrolündeki silahlı yapılanmanın oluşturulması sürecinde etkili olan isimlerden biri olarak öne çıktı ve YPG’nin yapılanmasında rol aldı. Ancak Abdi’nin uluslararası ölçekte tanınmasını sağlayan gelişme 2014’te IŞİD’in Kobani’ye yönelik saldırısı oldu. Aylar süren çatışmaların ardından ABD öncülüğündeki koalisyonun hava desteği verdiği Kürt güçleri, 2015’in başlarında IŞİD’i kentten çıkardı. Abdi de bu süreçte öne çıkan komutanlardan biri oldu. Kobani savaşı, Abdi’nin daha sonraki dönemde ABD ile geliştirdiği askeri ilişkinin de temelini oluşturdu.

SDG’nin başına geçti, Washington’ın muhatabı oldu

2015 yılında Kürt ve Arap silahlı gruplarının katılımıyla SDG kuruldu. YPG’nin askeri omurgasını oluşturduğu yapının başına Mazlum Abdi geçti. SDG’nin IŞİD’e karşı operasyonlarında Menbiç, Tabka ve Rakka’nın yanı sıra 2019’da Bağuz operasyonu da gerçekleştirildi. Bu süreçte Abdi, ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun doğrudan temas kurduğu Suriyeli aktörlerden biri haline geldi. Amerikalı askeri yetkililer, diplomatlar ve diğer üst düzey isimlerle gerçekleştirdiği görüşmeler, Abdi’nin askeri kimliğinin yanında siyasi bir aktör olarak da öne çıkmasını sağladı.

Ankara-Washington hattında tartışma konusu oldu

Abdi’nin yükselişi, Türkiye ile ABD arasındaki Suriye politikası anlaşmazlığının da önemli başlıklarından birini oluşturdu. Türkiye, YPG ve SDG’nin PKK ile bağlantılı olduğunu savunurken, ABD bu yapılarla IŞİD’e karşı mücadele kapsamında ortaklık yürüttü. Ankara, Abdi’nin PKK geçmişine dikkat çekerek kendisini terör örgütü yöneticisi olarak değerlendirirken, Washington Abdi ile askeri ve diplomatik temaslarını sürdürdü. Böylece Abdi, bir taraftan Türkiye’nin terör örgütüyle bağlantılı gördüğü bir isim olarak öne çıkarken, diğer taraftan ABD’nin Suriye’de doğrudan görüştüğü aktörlerden biri haline geldi.

Esad’ın devrilmesiyle yeni dönem

Beşar Esad yönetiminin 2024’te devrilmesinin ardından Suriye’de yeni bir siyasi dönem başladı. Şam’da yeni yönetimin göreve gelmesiyle birlikte ülkenin kuzeydoğusunda SDG’nin kontrolündeki bölgelerin geleceği ve bu yapının merkezi yönetimle ilişkisi önemli tartışma başlıkları arasına girdi. Mazlum Abdi ile Şam yönetimi arasında yürütülen görüşmelerin merkezinde SDG’nin Suriye ordusuna entegrasyonu, Kürtlerin hakları ve kuzeydoğudaki idari yapı yer aldı. Aylar süren görüşmelerin ardından entegrasyon konusunda anlaşmaya varıldı.

36 yıl sonra Şam Sarayı’nda yeni görev

Abdi, Ağustos 2026’da Şam’da düzenlediği basın toplantısında SDG’nin bağımsız bir askeri güç olarak faaliyetlerine son verdiğini açıkladı. “Bugün Suriye tarihinin önemli bir sayfasını çevirdiğimiz ve barış, istikrar ve yeniden yapılanma başlıklı yeni bir sayfa açmaya başladığımız tarihi bir andayız” diyen Abdi, yeni dönemin savaş alanlarından yeniden yapılanmaya ve silahlı çatışmadan barış sürecine geçiş olması gerektiğini ifade etti. Bu açıklamadan kısa süre sonra Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara tarafından yayımlanan kararnameyle Abdi cumhurbaşkanlığı danışmanı olarak görevlendirildi. Böylece 1990 yılında PKK’ye katılan ve kariyerinin büyük bölümünü silahlı yapılar içerisinde geçiren Abdi, yıllarca mücadele ettiği Suriye devletinin yönetim merkezinde siyasi bir görev üstlenmiş oldu.

Kürtçe eğitim için yeni düzenleme

Abdi’nin yeni görevinin yanı sıra Şam yönetiminden Kürtlerin kültürel ve eğitim alanındaki taleplerine ilişkin de yeni bir adım geldi. Suriye Eğitim Bakanlığı, Kürt nüfusun önemli bir bölümünü oluşturduğu bölgelerdeki okullarda Kürtçe dil eğitiminin başlatılacağını duyurdu. Bakanlık, Kürtçenin eğitim kademelerinde okutulacağını ve onaylanan müfredatın parçası olacağını bildirirken, Kürtçe öğretmenlerinin yetiştirilmesi için gerekli çalışmaların yapılacağını açıkladı. Kürtçe eğitim, Şam ile Özerk Yönetim arasındaki müzakerelerde önemli başlıklardan biri olmuştu. Özerk Yönetim daha kapsamlı Kürtçe eğitim talep ederken, Şam yönetiminin daha sınırlı bir eğitim modelini gündeme getirdiği belirtilmişti.

Kamışlı-Nusaybin hattında yeni dönem

Entegrasyon anlaşmasının uygulanması kapsamında Kamışlı ile Türkiye’nin Mardin ilinin Nusaybin ilçesi arasındaki sınır kapısının yeniden açılması da gündeme geldi. Notlara göre mayın temizleme, saha temizliği ve mühendislik çalışmalarının tamamlanmasının ardından kapının üç ay içerisinde faaliyete geçirilmesi planlanıyor. Kamışlı Uluslararası Havalimanı’nın da iç hat ve Avrupa seferlerine açılması planlanırken, Irak Kürdistan Bölgesi ile Suriye arasındaki Sêmalka sınır kapısının merkezi yönetimin operasyonel sistemine entegre edildiği bildirildi.

Çiftyürek: Abdi’nin danışman olması onur kırıcı

DEM Parti Van Milletvekili Sinan Çiftyürek ise Abdi’nin Şara’nın danışmanı olarak atanmasına tepki gösterdi. Çiftyürek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Suriye’de “tek devlet, ordu, parlamento/hükümet ve bayrak” hedeflerinin tamamlandığını ve buna bağlı olarak kuzeydoğudaki Kürt siyasi ve askeri kurumlarının özerkliğinin sona erdiğini savundu. Kürtlerin anayasal statüsü ve Kürtçe eğitim konusunda mevcut yaklaşımın değişmesi gerektiğini savunan Çiftyürek, Kürt siyasi kadrolarının Şam yönetiminde görev almaması gerektiğini belirtti. Çiftyürek, Abdi’nin danışman veya müsteşar gibi görevlere getirilmesini ise “siyaseten onur kırıcı” olarak nitelendirdi. Bu tür görevlerin Abdi’yi siyasetten uzaklaştırabileceğini öne süren Çiftyürek, Kürtlerin anayasal olarak tanınması ve Kürtçe eğitim hakkının güvence altına alınmasını temel talepler arasında gösterdi.

Mazlum Abdi’nin Şam yönetiminde resmi bir siyasi göreve getirilmesi, Türkiye açısından da yeni bir dönemin kapısını aralayabilecek gelişme olarak değerlendiriliyor. Özellikle Abdi’nin geçmişte Ankara tarafından PKK bağlantısı üzerinden tanımlanması nedeniyle, Şam’daki yeni konumunun Türkiye-Suriye ilişkileri ve Ankara’nın Abdi’ye yönelik yaklaşımı açısından nasıl bir sonuç doğuracağı önümüzdeki dönemin önemli başlıklarından biri olacak. Abdi’nin Türkiye’ye gelerek Abdullah Öcalan ile İmralı’da görüşebileceğine ilişkin iddialar da bu gelişmenin ardından gündeme gelmeye başladı. Ancak söz konusu ziyaret ve görüşmeye ilişkin notlarda doğrulanmış bir resmi karar veya açıklama bulunmuyor.