Prof. Dr. İlber Ortaylı: Bundan sonra saltanat da gelmez, hilafet de gelmez, bunu herkes aklından çıkarsın

Türk Tarih Kurumu Onur Üyesi Prof. Dr. İlber Ortaylı, yeni siyasete ilişkin değerlendirmelerde bulundu; “Altılı masadan kendilerinin görüş birliğine varacağı bir aday çıkacağı konusunda kuşkum var” dedi. “2023’te ‘davamız’ dedikleri davanın hilafeti, sultanlık rejimini geri getirmek olduğu” istikametindeki savlar hakkında da konuşan Ortaylı, “Bundan sonra saltanat da gelmez, hilafet de gelmez, bunu herkes aklından çıkarsın” tabirlerini kullandı.

Ortaylı, Sözcü yazarı Ruhat Mengi’nin sorularını yanıtladı. “Bazı bahislerde iyi bir birleşme, mesela seçim güvenliğini, seçim vakti mali siyasetlerin kontrolünü sağlarlarsa, önemli bir teşkilatlanmayı başarırlarsa bence en önemli şey o” diyen Ortaylı, “Aklı başında bir Türk entelektüeli, reisicumhur çağırırsa hangi partiden olursa olsun sarfiyat, onun davetine uyar, sonuna kadar ona danışmanlık yapar. Hepimiz masraf yardım ederiz, bu görevdir ama bilmiyorum gelen kişi tekrar hemşerilerini, kendi yandaşlarını filan kayırırsa memleketin artık buna tahammülü yok” diye konuştu.

“Seçilecek cumhurbaşkanı isterse ona danışmanlık yaparız”

Ortaylı, “Geçen periyotta de görevdi ama sizini danışmanlar yoktu…” hatırlatmasına “Hayır, geçen devirde görev değildi, o periyotta gitmezdim, zira ben partili değilimfakat şu anda farklı olacak, durum değişecek, çok çok önemli bu” diye cevap verdi.

“Hilafet geri gelmez, zira hilafet Bohemia kristalidir, kırılır, gider”

Ortaylı, “Yakın Tarihin Gerçekleri kitabınızda “Cumhuriyetin Osmanlı’yı reddetmediği” de anlatılıyor. Halbuki iktidar partisi hep Cumhuriyetçilerin Osmanlı’yı reddettiğini öne sürdü, hala Osmanlı’yı yaşatma isteğini de görüyoruz. 2023’te ‘davamız’ dedikleri davanın hilafeti, sultanlık rejimini geri getirmek olduğunu iddia edenler var. Bu ne kadar mümkün ?” sorusuna da şöyle karşılık verdi:

“19’uncu yüzyılda Sultan Abdülmecit, Sultan Abdülaziz döneminde sultan hükümetin gerisinde kalmıştır, Abdülhamit Babıali’yi bastırmıştır. Abdülhamit’i sevmek diğer bir şey, onun kurallarına sahip olmak öteki bir şey, bu çok önemli, makul vasıfları, nitelikleri var, herkes Abdülhamit olamaz. Abdülhamit kozmopolit bir imparatorluğun başında, onu tanıyor ve gereklerini yerine getiriyor. Diğer tarafta birtakım noksanları var, donanma çok ihmal edilmiş, geriye hiçbir şey kalmamış. İkincisi sansür problemi, o iyi bir şey değil. Sen sansürle asıl ayaklanan ve İmparatorluğa karşı kastı olan azınlıklara bir şey yapamıyorsun. Yayın organları dışarda, basılıyor geliyor. Cumhuriyet’te Osmanlı’yı reddetme durumu söylediği söz edilen değildir. Bugün Türkiye, askeri bakımdan birçok Avrupa ülkesinin önündedir.

Hilafet geri gelmez, zira hilafet Bohemia kristali üzeredir, kırılır, masraf. Kırıldığı yerden onu bir daha bitiştiremezsin, eski görünümü kaybolur. Porseleni bağlarsın, tınısı masraf ama kristali hiç bağlayamazsın. Hilafet kurumu esasen 20’nci yüzyılla birlikte fonksiyonunu yitirmiş bir kurum olduğu için kaldırılması Cumhuriyet’in iç ve dış siyasetini çok önemli bir şekilde etkilemedi. Bundan sonra saltanat da gelmez, hilafet de gelmez, bunu herkes aklından çıkarsın.”

“Yeni ekonomi siyaseti olmadı, takımlarını iyi kuramadı, rekabeti kaldırdı”

Ortaylı, Mengi’nin “İktidarın Osmanlı hayranlığı varOsmanlı’da var olan üretimi taklit etmediler. Türkiye üretmiyor, her şeyi dışardan aldığı için de iki yakası bir araya gelmedi” demesi üzerine de iktisada ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:

“Yapamadı, yeni ekonomi siyaseti olmadı, takımlarını iyi kuramadı, rekabeti kaldırdı, rekabetin kalkması çok kötü, “Ben bu işleri şu bireylere vereceğim dersen” ve verirsen bu türlü olur işte. Bakan Nebati maliyecilerin tahminen en berbat sü değilfakat onunla alay edenler yalnızca muhalifler mi, kendi partisindekiler de alay ediyor, sonra da adamı oraya koyuyorlar, bu dürüst bir davranış mı? Yani sen birini “Bu benim bakanım” diye koyuyorsun, bırak muhalifleri kendi adamların en başta onu iğneliyorlar ve ben bunu çok ayıp buluyorum.

Batmış ekonomi, adam geldiği gün felaketin üstüne oturmuş zati, farkında değil, o öbür. Kaç lirayla devraldılar, neredeyse dolarla TL eşitti, değil mi, 20 yılda geldiğimiz yer belli, Nebati’yi mi bekliyordu o yani. Her memlekette az bulunan iki cins adam vardır; birisi hariciye memurlarıdır, en değerlisi de maliye memurlarıdır. Hitler bile Almanya ekonomisi batık olduğu için kendisine önerilen maliyecinin bütün koşullarını kabul etmiştir. “Emirleri sizden alırım, muavinim Yahudi’dir” dediğinde bile sesini çıkarmamıştır. Her memlekette bunların sayısı çok azdır. Değerini bilmediğiniz zaman bu türlü başınız sıkıntıdan kurtulmaz.”