Roman Abramoviç: Öksüz bir çocuktan, milyarder oligarka

Üç yaşındayken öksüz kaldı,dünyanın en varlıklı adamlarından biri oldu. Şu Anda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile olan bağı yüzünden hem …

Dünya

30.03.2022 09:06

A⁺

A^-

Üç yaşındayken öksüz kaldı,dünyanın en varlıklı adamlarından biri oldu. Şu Anda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile olan bağı yüzünden hem yaptığı işlerden hem de şöhretinden oluyor. Rus milyarder Roman Abramoviç, 2003’te Chelsea Futbol Kulübü’nü satın aldığı zaman, “Benimle üç-dört gün ilgilenirler, sonra merakları geçer” demişti. “Kim olduğumu unuturlar. Bu hoşuma gidiyor.” Halbuki son haftalarda olanlardan sonra pek unutulup gideceğe benzemiyor. Yıllardır Abramoviç’in yaptığı işleri daha yakından izlemesi istenen İngiltere hükümeti, Rus milyarderin İngiltere’de, aralarında meskenler, sanat yapıtları ve Chelsea Futbol Kulübü’nün olduğu mal varlığını dondurdu. Hükümet Abramoviç’i Ukrayna’nın işgalinde Putin ile suç paydaşlığı yapmakla suçluyor. Bir vakitler İngiliz futboluna tartısını koyan, lakin bu süreçte taraftarları bölen Abramoviç’in gözden düşmesini alkışlayanlar olacak. Lakin Rus oligark daha önce de, bilhassa hayatının ilk yıllarında büyük zorlukların üstesinden gelmeyi bilmiş bir kişi.

Öksüz bir çocuktan varlıklı iş insanına
Roman Arkadyeviç Abramoviç, 1966 yılında Rusya’nın güneybatısında Ukrayna sonuna yalnızca birkaç yüz kilometre uzaklıktaki Saratov kentinde dünyaya geldi. Annesi Irina, Roman daha bir yaşındayken kan zehirlenmesinden öldü. Bunu iki yıl sonra bir inşaat vinci kazasında ölen babası izledi. Akrabalarının büyüttüğü Abramoviç, vaktini Rusya’nın kuzeybatısında halkın fakir, kışları havanın soğuk olduğu Komi’de geçirdi. Ender mülakatlarından birini verdiği Guardian gazetesine, “Doğrusunu söylemek gerekirse, kötü bir çocukluk geçirdim diyemem” demişti. “Çocukken, karşılaştırma yapamazsınız: biri havuç yer, öteki şeker. Her ikisinin de tadı hoştur. Çocuk olarak ortadaki farkı bilmezsiniz.” 16 yaşındayken okulu bıraktı. Tamirci olarak çalışıp, Kızıl Ordu’da askerliğini yaptıktan sonra Moskova’da plastik oyuncak satmaya başladı. Daha sonra parfüm ve deodorant satışına geçti ve Sovyet lideri Mihail Gorbaçov’un açıklık siyaseti altında girişimcilere alan açmasından yararlanarak servetini artırdı.

‘Yırtıcı Batı‘
Sovyetler Birliği’nin dağılması ve madenler üzerindeki devlet denetiminin azalması önüne çıkan fırsatları artırdı. 20’li yaşlarının ortasında Abramoviç, bir imkan daha yakaladı. 1995’teki hileli bir açık artırmada yaklaşık 250 milyon dolara Rus hükümetinden satın aldığı Sibneft petrol şirketini, 2005 yılında 13 milyar dolara hükümete geri sattı. Avukatları, Abromoviç’in servetini gayrı legal yollardan edindiği yolundaki suçlamaların temelsiz olduğunu söylüyor. Lakin kendisi 2012’de İngiltere’de çıktığı bir mahkemede Sibneft şirketini elde etmek için rüşvet verdiğini kabul etti.

Sovyetlerin çöküşünden sonra büyük servet ve siyasi güç elde eden oligarkların 1990’larda dev alüminyum sanayisinin denetimini ele geçirmeye çalıştığı “alüminyum savaşlarına” katıldı. 2011 yılında, “Her üç günde bir, biri öldürülüyordu,” diyen Abramoviç, hiç istemese de güvenliğine yönelik bu tehdit yüzünden alüminyum savaşlarına katıldığını söylemişti. Lakin bu kaosun ortasında yüz milyonlarca dolarlık bir servet edinmeyi de başardı.

Siyaset yılları
Devlet Başkanı Boris Yeltsin’in müttefiki olan Abramoviç, Sovyet dönemi sonrasında Moskova’nın siyasi sahnesinde bir rol almayı başardı. Bir periyot Kremlin’de bir dairede bile kaldı. Yeltsin 1999’da istifa ettiğinde, Abramoviç’in, Yeltsin’in yerine Başbakan ve eski KGB casusu Vladimir Putin’in gelmesini destekleyenler arasında olduğu söyleniyordu. Putin, oligarklar üzerinde egemenliğini kurmaya çalışırken, bunlardan kimileri mahpusa girdi, kimileri da biat etmedikleri için sürgüne gönderildi. Abramoviç, Putin’in devlet başkanlığının ilk devirlerinde Çukotka valisi olarak görev yaptı Abramoviç her iki kümede da değildi. 2000 yılında Rusya’nın kuzeydoğusundaki fakir Çukotka bölgesine vali seçildi. Kendi cebinden sosyal hizmetlere katkıda bulunduğu için halk arasında sevildi, lakin 2008’de istifa etti. Tüm bu zaman zarfında, iş adamı olma vasfından vazgeçmedi, tablolar, meskenler ve arabalar satın aldı.

Londra çağırıyor
2003’te sessiz, hatta utangaç olduğu söylenen birinden beklenmeyecek bir hareketle 140 milyon sterline Batı Londra’nın en büyük kulübü Chelsea’yi satın alarak, futbol dünyasının ünlüleri ortasına girdi.

Abramoviç’in serveti Chelsea’yi beş Premier Lig, iki Şampiyonlar Ligi ve beş İngilitere Federasyon Kupası şapmiyonluğuna (FA Cup) taşıdı. Abramoviçli yıllar Chelsea’ye büyük muvaffakiyet kazandırdı Abramoviç’in sahip olduğu mülkler arasında Londra’nın batısında Kensington Palace Gardens semtinde pahasının 150 milyon sterlinden fazla olduğu söylenen 15 yatak odalı bir malikane, Chelsea semtinde bir daire, ABD’nin Colorado eyaletinde bir çiftlik ve Fransız Rivierası’nda bir yazlık bulunduğu söyleniyor. Solaris ve Eclipse isimlerindeki yatları, dünyanın en büyüklerinden. Üç sefer boşanan Abramoviç’in ayrıyeten bir de özel uçağı var.

İftira davası
2006’da Guardian gazetesinin, paranın insanın hayatını nasıl değiştirdiği yolundaki sorusuna, “Mutluluk satın almaz.fakat biraz bağımsızlık sağlar” demişti. Abramoviç’in çok güçlü olduğu kesin. Bloomberg, Abramoviç’in 13,7 milyar dolarlık servetiyle dünyanın en güçlü 128. şahsı olduğunu tahmin ediyor. Forbes’a göre ise Rus milyarder 142. sırada. Lakin son vakitlerde en çok sorgulanan bahis, Putin’e yakınlığı. Abramoviç, Chelsea’yi Rusya Devlet Liderinin talimatı üzerine satın aldığını öne süren bir kitap nedeniyle geçen yıl HarperCollins yayınevine dava açtı.

Putin’in Adamları ismindeki kitap, Catherine Belton tarafından yazılmıştı. Roman Abramoviç’in iki süper yatından biri olan Solaris Taraflar mahkeme dışında anlaşma sağladı, yayıncı kimi hususlara açıklık getirmeyi kabul etti. Lakin Putin’le alakası bilhassa de Rusya Devlet Başkanı Ukrayna’yı işgal ettikten sonra Abramoviç’in başını ağrıtmaya devam etti. İngiltere Dışişleri Bakanı Liz Truss, Abramoviç ile altı oligarkın İngiltere’deki malvarlığını dondururken, “Yakın ilişkileri nedeniyle Putin’in saldırganlığına ortak oluyorlar. Ellerinde Ukraynalıların kanı var” dedi. Abramoviç oligarklara yaptırım uygulama kararından sekiz gün önce Chelsea’yi satacağını duyurdu. Kimi taraftarlar Abramoviç’in ismini anarak tezahürat yapmaya devam etti, fakat birçok siyasetçi malvarlığının yalnızca dondurulmakla kalmayıp, el konulmasını istiyor. Son olarak da Abramoviç’in garip bir şekilde, Mart ayı başlarında Ukrayna-Belarus sonundaki barış görüşmelerinde üst seviye Ukraynalı müzakereciler ile birlikte şüpheli zehirlenme belirtileri gösterdiği ortaya çıktı.