Rusya’dan ‘kapsamlı normalleşme’ görüşmelerini sürdüren Türkiye ve Suriye’ye çağrı: Geçmiş acılara odaklanmayın

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve Suriye Dışişleri Bakanı Faysal Miktad’ın Türkiye’de 14 Mayıs’ta yapılacak seçimler öncesi görüşebileceği lakin liderler düzeyindeki mümkün bir tepenin görüşmelerdeki ilerlemeye bağlı olarak seçim sonrasına kalacağı değerlendirmeleri öne çıkıyor.

Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu bugün Brüksel’de NATO Dışişleri Bakanları toplantısı sonrası düzenlediği basın toplantısında, dışişleri bakanları seviyesindeki toplantının ileriki periyotta gerçekleşmesi için Rusya’dan davet beklediklerini bildirdi.

Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın da NTV’de yayımlanan röportajında, ileriki günlerde yapılacak görüşmede dışişleri bakanlarının yanı sıra savunma bakanları ve istihbarat liderlerinin da yer almasının planladığını kaydetti. Kalın, sürecin ön şartsız ilerletilmesi için Suriye tarafının daha yapan olması gerektiğinin altını çizerken, “Problemin derinliği ve meselelerin karmaşıklığı düşünüldüğünde sürecin daha başındayız,” değerlendirmesini yaptı.

Konunun Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov’un yarın ve Cuma günü yapacağı Türkiye ziyareti sırasında da gündeme gelmesi bekleniyor.

Moskova’dan net mesajlar

Türkiye-Suriye görüşmelerinin başlamasına aracılık eden ve bu sürece büyük ehemmiyet veren Rusya, dörtlü formattaki ilk toplantı öncesi taraflara çok önemli iletiler verdi ve davette bulundu.

Toplantının açılış konuşmasını yapan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Türkiye ve Suriye halklarının yüzyıllar süren ortak bir tarihle birbirine bağlı olduğunu, bölgede yaşayan Türk, Arap ve Kürtlerin kalplerinde gurur dolu devirlere tanıklık ettiklerini kaydetti.

Türkiye ve Suriye arasındaki uyuşmazlığın Ortadoğu’da barış, huzur ve refah isteyen tarafların istemlerine zıt olduğunu belirten Dışişleri Bakanı, “Hem Suriye hem de Türkiye ile iyi ilişkileri olan, Rusya ve İran’ın, Ankara ve Şam arasındaki bağlantıların kapsamlı olağanlaşmasını hedefleyen çok katmanlı müzakere sürecinde yalnızca arabulucular olarak değil aynı vakitte ilgili taraflar olarak yer almaları bir tesadüf değildir” tabirlerini kullandı.

Lavrov, Suriye’de iç savaşın sonlandırılması için Türkiye-İran ve Rusya’nın oluşturduğu Astana Süreci’nin bundan sonra da Suriye’nin yeniden yapılandırılması, milyonlarca Suriyeli mültecinin Türkiye’den meskenlerine dönmeleri amaçlara ulaşılmasında da kullanılacak çok önemli bir düzenek fonksiyonunu sürdüreceğini kayda geçirdi.

‘Esnek ve yapan olun’

Lavrov’un konuşmasında Türkiye ve Suriye heyetlerine dönük davetleri dikkat cazip özellikte oldu. “Sizlerden olabildiğince esnek ve yapan olmanızı bekliyoruz. Çatışmacı telaffuz ve geçmiş acıların anılarının bu müzakere odasının dışında tutulması en iyisi olacaktır” diyen Lavrov, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Suriye ve Türkiye’nin egemenliğine, siyasi birliğine ve toprak bütünlüğüne açık ve anlaşılır bir karşılıklı hürmet unsuru temelinde, birikmiş meselelerin süratle aşılması ve iyi komşuluğun yeniden tesis edilmesi isteğinin rehberliğinde müzakereler yürütmenizi samimiyetle rica ediyorum.”

Lavrov, Türkiye ve Suriye arasındaki sıkıntıların birkaç görüşmede çözülmeyeceğini, olağanlaşmanın uzun zaman alacağını kaydederken, “Ama bilge Çinli dostlarımızın dediği gibi ‘Güzel bir seyahat küçük bir ilk adımla başlar’. Çok Önemli olan çıkarların dengelenmesi için ortak bir taban bulmak ve ön şartlardan kaçınmak” sözlerini kullandı.

Taraflara her heyet tarafından hazırlanan metinler sunulduğunu, bunlar ışığında ortak bir duruma ulaşılmasını arzu ettiğini de belirten Lavrov, İran ile bir arada bu sürece katkı vermeye devam edeceklerini söyledi.

Suriye’nin şartları masada

Lavrov’un ön şartlar konusundaki davetine rağmen Şam idaresinin bilhassa Türkiye’nin Kuzey Suriye’de bulunan askeri birliklerinin geri çekilmesi konusundaki tavrını devam ettirdiği kaydediliyor.

Suriye basınında çıkan haberler, Şam idaresinin askerlerin geri çekilmesi ve bilhassa İdlib’te bulunan “radikal İslamcı terör gruplarının” bölgeden temizlenmesi istemlerini tekrar ettiğini fakat Türkiye’den bu yönde olumlu bir karşılık gelmediğine işaret ediyor.

Türkiye de Suriye ile yaşanan sürecin “normalleşme” olarak tanımlanmaması gerektiğini, bu kademede Şam idaresinin “angajman” içinde olunduğunu vurguluyor.

Türkiye’nin Şam idaresinden talepleri arasında ülkenin kuzeydoğusundan Türk topraklarına dönük terör tehdidinin bertaraf edilmesi, güvenlik konusunda ikili bir mutabakatın sağlanması ve mültecilerin geri dönüşü için türel, siyasi bir tabanın sağlanması aynıi ögeler yer alıyor.

Taraflar arasındaki güven buhranının sürmesi ve Türkiye’de çok kısa sürede seçimlere gidilecek olması nedeniyle Ankara-Şam arasında yürütülen sürecin kısa vadede somut sonuç vermesi uzak olarak bedellendiriliyor.