Rusya’nın Ukrayna’yı işgali: BM’ye göre Rus güçlerinin denetimindeki bölgelerde siviller kaçırılıyor, keyfi şekilde gözaltına alınıyor

Ukrayna’da Rusya’nın denetimindeki bölgelerde sivillerin kaçırıldığı ya da keyfi olarak gözaltına alındığı bildiriliyor. BBC’ye konuşan Birleşmiş Milletler (BM) yetkilileri, şimdiye kadar 36 sivilin bu şekilde gözaltına alındığının ve akıbetleri hakkında ailelerine bilgi verilmediğinin tespit edildiğini söyledi. Ukrayna’daki kaçırma olaylarını belgeleyen BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin sözcüsü, “Genellikle yerel toplum önderleri, gazeteciler ve Ukrayna’ya dayanaklarını yüksek sesle ifade edenler gaye alınıyor” dedi. Sözcü, bu bireylerin isimlerinin Rus güvenlik vazifelileri tarafından hazırlandığı söylenen bir listede yer alıp almadıklarını ise doğrulayamadıklarını belirtti.

‘Büyük olasılıkla FSB tarafından gözaltına alındı’
Rusya ele geçirdiği kentlerde hakimiyetini kurmaya çalışırken, Ukraynalılar kaçırma olaylarının artmasından telaş ediyor. Gazeteci Viktoriia Roshchyna, 15 Mart’ta kimliği meçhul şahıslar tarafından alınıp götürüldüğü zaman Ukrayna’nın doğusunda Rus işgali altındaki bölgelerde çalışıyordu. Roshchyna’nın çalıştığı Hromadske isimli medya kuruluşu, Berdyansk kentinden götürülmesine şahit olanların tabirlerine dayanarak, gazetecinin büyük bir olasılıkla “(Rus İç İstihbarat Örgütü) FSB tarafından gözaltına alındığını” söyledi. Viktoriia Roshchyna, altı gün sonra serbest bırakılırken, Rusya yanlısı Telegram kanallarında rehine görüntülerine aynı bir imaj dolaşmaya başladı. Roshchyna, bu görüntüde Rusya’nın kendisini tutsak almadığını söylüyor ve “hayatını kurtardıkları için” Rus kuvvetlerine teşekkür ediyordu.

Rehin tutulan yaşlı baba
İşgal altındaki Melitopol kentinden gazeteci Svetlana Zalizetskaya da, yeni idareyle işbirliği yapmayı reddettiği için Rus kuvvetlerinin 75 yaşındaki babasını rehin aldıklarını söyledi. RIA Melitopol isimli yerel haber ajansının müdürü olan Zalizetskaya, Facebook paylaşımında, kentin yeni yöneticisiyle yaptığı görüşmede işgali eleştirmeye son vermeyeceğini söyledikten sonra, babasının alınıp götürüldüğünü belirtti. Babasını alıkoyanların daha sonra kendisine telefon ettiklerini anlatan Svetlana Zalizetskaya, babasının telefonda “bir yerlerde bir bodrumda” tutulduğunu ve kendisinden ne istediklerini bilmediğini söylediğini aktardı. Babasını kaçıranlar, “Melitopol’daki Rus zulmünü dünyaya anlatacağını” söyleyen Zalizetskaya’dan “teslim olmasını” istemişler.

Ukrayna Ulusal Gazeteciler Sendikası da, Melitopol’de dört gazetecinin gözaltına alındığını ve daha sonra serbest bırakıldığını bildirdi. Ukrayna Ulusal Gazeteciler Sendikası Başkanı Sergiy Tomilenko, gözaltıların “gazetecileri ve tanınmış bireyleri korkutmaya yönelik” bir kampanyanın modülü olduğunu söyledi. Emekli yerel gazete yayıncısı Mykhailo Kumko, Melitopol’da gözaltına alınan gazetecilerden Amerikalı yetkililer, geçen ay BM’ye bir mektup göndererek Rusya’nın, Ukrayna’yı ele geçirdikten sonra amaç alınacak Ukraynalılardan oluşan bir “ölüm listesi” hazırladığı yolunda ikazda bulunmuştu. Birtakım kaynaklar, Ocak ayında Ukrayna’nın dijital hizmet uygulamasına bilgisayar korsanları tarafından yapılan müdahalenin Rusya’nın maksat belirlemesine yardım etmiş olabileceğini belirtiyor. İngiltere Kraliyet Silahlı Kuvvetler Enstitüsü (RUSI) de Ukrayna araba sigortası kayıtlarına giren güvenlik servislerinin gayelerin pozisyonunu belirlemiş olabileceği yorumunu yaptı. Ukrayna’da Rusya’nın işgali altındaki bölgelerde de birtakım yetkililer son haftalarda Rus kuvvetleri tarafından gözaltına alındı. Güneydeki Melitopol’de Belediye Başkanı Ivan Fedorov bu ay başlarında kentte kurulan bir kriz merkezinden Rus askerleri tarafından kaçırıldı. Fedorov, alıkonulduğu dönemi yerel basına anlatırken, tutulduğu yerdeki diğer bireylere azap yapıldığını öne sürdü. Fedorov, “Bana dokunmadılar, ama inanın silahlı yedi kişi ne yapmak istediklerini anlatmaya yeterdi. Yan hücrede birine azap ediliyordu. Çığlıklar çok büyük bir ruhsal baskı oluşturuyordu” dedi ve ekledi: “Tutsakları sabotajla suçlayıp, hangi orduya mensup olduklarını söylemeleri için parmaklarını kapıya sıkıştırıyorlardı, meğer onlar yalnızca kent sakinleriydi.” Ivan Fedorov serbest kaldıktan sonra Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky ile görüştü Öbür kentlerde de kaçırma iddiaları var. Belediye Meclisi sekreterinin ortadan kaybolduğu kuzeydeki Nova Kakhovka kenti ile yerel belediyenin BBC’ye işçisinden altı kişinin gözaltına alınp bir Rus saldırısı akabinde serbest bırakıldığını söylediği Bucha da bu kentlerden.

Milletvekillerine eve gitmeyin uyarısı
Ukraynalı milletvekili Alyona Shkrum, Rusya’nın işgal ettiği yerlerde direnişle müsabakası nedeniyle büyük olasılıkla gözaltıların artacağını söyledi. Shkrum, BBC’ye yaptığı açıklamada “(Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin, tıpkı Kırım’daki gibi olacağını, resmi daireleri ele geçirince belediye liderinin kendileriyle işbirliği yapacağını sandı.

Meğer hiç o denli olmadı, Rusya yanlısı denilen partilerden bile kimse Rus askerlerinin istediklerini yapmadı” diyor. Shkrum, BBC’ye Ukrayna güvenlik servislerinin kendisini Rusya’nın maksat listesinde olabileceği ve Kiev’deki evinde kalmaması yolunda uyardığını söyledi. Rus kuvvetleri Herson kentlerde direnişle karşılaştı Shkrum, “İki liste var” diyor ve ekliyor: “Biri, öldürülecek parlamenterlerin listesi. Bunların birçok, Rusya’nın işbirliği yapamayacağını düşündüğü şahıslar. Bir de rehin alınıp Moskova’ya götürülecek ve orada kimi mevzularda oy kullandırılacakların listesi. “Rusya’da bana karşı kararlar var, o yüzden öldürülecekler yahut ele geçirilecekler listesinde olduğumu düşünüyorum.”

Yerel halkın endişeleri
Kaçırmalar yalnızca tanınan bireylerle sonlu değil. Kimi siviller ve eski ordu mensupları da alıkonuluyor. Ukraynalı siyasi gözlemci Mattia Nelles, BBC’ye 2016-2018 yılları arasında Donbas’ta çarpışan eski bir askeri hekim olan amcasının doğudaki Svatove kentinde Rus askerleri tarafından amaç alındığını söyledi. Mattia Nelles, “Rusya Federasyonu güvenlik kuvvetleri evine gidip onu aramışlar. Bahtına konutlarında değilmiş,komşular arandığını doğruladı” diyor. Nelles, gözaltıların arkasında hangi Rus kuvvetlerinin olduğunun belli olmadığını fakat amcasını almaya giden askerlerin “ordu çalışanı ve birtakım diğer güvenlik güçlerinden oluştuğunu” söyledi. İç istihbarat servisinden olabileceklerini fakat üzerlerinde bunu gösteren bir şey bulunmadığını da ekledi. “Yerel halk, tüm bunların daha daima bir kampanyanın başlangıcı olmasından korkuyor.”