Sağ partilerin ağırlığıyla yeni TBMM nasıl olacak?

Gülsen Solaker

Cumhurbaşkanlığı seçimi için gözler ikinci tipe çevrilirken diğer yandan sağ partilerin yükünün hissedileceği TBMM yeni yasama periyoduna hazırlanıyor.

Yüksek Seçim Şurası’nın (YSK) 14 Mayıs’ta düzenlenen cumhurbaşkanlığı seçimi ilk çeşidinin kesin sonuçlarını açıkladı.

Milletvekili genel seçim sonuçlarının ise YSK’ya son itiraz mühletinin dolmasının akabinde, yani 24 Mayıs’ın ardından açıklanması bekleniyor.

TBMM Genel Kurulu, 28. Dönem Milletvekili Genel Seçimi kesin sonuçlarının YSK tarafından açıklanmasını takip eden üçüncü günde saat 14.00’te davetsiz şekilde toplanacak. Bu oturumda yeni periyodun milletvekilleri alfabetik sırayla seçim etrafı ve isimlerine göre kürsüye gelerek yemin metnini okuyacak.

Meclis İç Tüzüğü’ne göre TBMM Başkanı seçilene kadar en yaşlı üye Meclis’i yönetiyor. Bu nedenle Meclis’in açılışını 1948 doğumlu olan MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli yapacak.

O ana kadar ise yeni seçilen milletvekilleri Meclis’e gelerek mazbatalarını alacak.

Yeni Meclis’te hangi partiler var?

TBMM’nin sona ermiş olan 27. yasama döneminde Meclis kapandığı sırada geçen beş yıl içinde meydana gelen gelişmelerin ve vefatların akabinde 600 sandalyeden 577’si doluydu ve toplam 14 parti temsil ediliyordu.

Yeni devirde, yani 28. yasama döneminde ise 14 Mayıs seçim sonuçlarına göre 16 siyasi parti temsil edilecek. Beş yıl boyunca görev yapacak olan bu partiler zaman içinde kendi içinde birleşmesi yahut milletvekillerinin seçildikleri partilerden kopması her dönem olduğu yeniden söylediği söz edilen olabilir.

Şu an itibariyle Meclis’te temsil edilecek partiler şöyle sıralanıyor:

Cumhur İttifakı çatısı altındaki AKP, MHP, DSP, Yeniden Refah Partisi (YRP), HÜDA-PAR; Millet İttifakı çatısı altındaki CHP, İYİ Parti, DEVA, Saadet Partisi, Gelecek Partisi, Demokrat Parti; Emek ve Özgürlük İttifakı çatısı altındaki Yeşil Sol Parti, TİP, TÖP, EMEP; seçime CHP listesinden giren Mustafa Sarıgül’ün Türkiye Değişim Hareketi.

Son duruma göre partilerin 600 sandalyeli Meclis’teki son dağılımı ise şöyle: 

“AKP 268, CHP 169, Yeşil Sol Parti 61, MHP 50, İYİ Parti 43, Yeniden Refah 5, TİP 4.”

Yasama çoğunluğu Cumhur İttifakı’nda

Yasama organı olarak çok önemli bir pozisyonda olan Meclis’te yasama çoğunluğu yani yasa yaparak bunu kabul etmek için gerekli olan çoğunluk Cumhur İttifakı’nda.

AKP ile MHP’nin tartısının olduğu Cumhur İttifakı aslında 2018 seçimlerine kıyasla yaklaşık yüzde 4 oy kaybetmesine karşılık toplam 323 (AKP, MHP, YRP) milletvekili ile tekrar Meclis’te çoğunluğu elde etti.

Anayasaya göre TBMM’nin görev ve yetkileri şöyle sıralanıyor:

“Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek; milletlerarası mutabakatların onaylanmasını uygun bulmak, TBMM üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun kararı ile genel ve özel af ilânına karar vermek.”

Bu sorumluluklar içindeki kanun yapmak için TBMM’de üye tam sayısının salt çoğunluğu olan 301 gerekiyor.

Anayasaya göre Cumhurbaşkanı, TBMM’de kabul edilen kanunları 15 gün içinde yayımlıyor. Yayımlanmasını kısmen ya da tamamen uygun bulmadığı kanunları ise bir daha görüşülmek üzere, bu konuda gösterdiği münasebet ile birlikte benzer süre yani 15 gün içinde, Meclis’e geri gönderebiliyor. Cumhurbaşkanınca kısmen uygun bulunmama durumunda, TBMM yalnızca uygun bulunmayan unsurları görüşebiliyor. Bütçe kanunları ise bu karara tabi değil.

Meclis geri gönderilen kanunu üye tam sayısının salt çoğunluğuyla yani 301 ile motamot kabul ederse, kanun cumhurbaşkanınca yayımlanıyor. Meclis, geri gönderilen kanunda yeni bir değişiklik yaparsa Cumhurbaşkanı değiştirilen kanunu tekrar Meclise geri gönderebiliyor. 

Yeni gruplar çıkabilir mi?

Bu ortada Meclis’te bilhassa ihtisas kurullarının çalışmasındaki etkinlik ve haftada bir kürsü konuşmaları ile kamuoyuna daha çok seslenebilme imkanı vermesi nedeniyle partiler için grup kurmak çok önemli görülüyor.

Siyasi Partiler Kanunu’na göre lakin en az 20 milletvekiline sahip siyasi partiler grup kurabiliyor. Milletvekili seçimi sonuçlarına göre şu an için AKP, CHP, Yeşil Sol Parti, MHP ve İYİ Parti grup kurmaya hak kazanmış durumda.

Ancak bu gruplara ilerleyen günlerde yenileri eklenebilir. Meclis kulislerinde Millet İttifakı çatısı altında beklenenden daha çok sayıda milletvekili TBMM’ye giren DEVA, Gelecek Partisi, Saadet Partisi ve Demokrat Parti’nin grup kurabileceği konuşuluyor. Lakin ikinci cinse odaklanan partiler şimdi bu mevzuyu resmi şekilde ele almadıklarını belirtiyor.

DEVA’nın 14, Gelecek Partisi’nin 10, Saadet Partisi’nin 10, Demokrat Parti’nin ise üç milletvekili bulunuyor.

Bakanlıktan komisyon başkanlıklarına

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan 14 Mayıs öncesinde aldığı kararla kabine üyelerini milletvekili adayı göstermeye karar vermişti. 

Bu çerçevede kabinenin çok büyük bir kısmı, 15 bakan aday gösterildikleri yerlerden milletvekili olarak Meclis’e girdi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay’ın yanı sıra Süleyman Soylu, Hulusi Akar, Murat Kurum, Bekir Bozdağ, Mevlüt Çavuşoğlu, Derya Yanık, Vedat Alım, Fatih Dönmez, Mehmet Kasapoğlu, Nurettin Nebati, Mahmut Özer, Mustafa Varank, Mehmet Muş, Adil Karaismailoğlu ve Vahit Kirişçi şu an için yürütmeden yasamaya geçmiş durumda.

İkinci çeşitte Erdoğan’ın kazanması halinde; bu isimlerin çok büyük kısmının yasama çoğunluğunu kaybetmemek ismine vekil olarak kalabilecekleri, yalnızca Soylu yahut Akar benzeri birkaç ismin istifa ederek yeniden bakan olarak kıymetlendirilebileceği belirtiliyor.

Diğer bakanların da farklı ihtisas kurullarının başına gelebileceği kulislere yansıyan bilgi.

Bu ortada mevcut bakanlar Meclis’te yemin edene kadar misyonlarını sürdürüyor. 

Hangi liderler Meclis’te?

Meclis’in yeni döneminde 10 siyasi parti genel başkanı da yer alacak.

Bu kapsamda 28. dönem ilk oturumunu yönetecek olan MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin yanı sıra bu parti başkanları şöyle sıralanıyor:

Yeşil Sol Parti listesinden seçime giren HDP Eş Genel Başkanları Pervin Buldan ve Mithat Sancar, TİP Genel Başkanı Erkan Baş, Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan, HÜDA PAR Genel Başkanı Zekeriya Yapıcıoğlu, DSP Genel Başkanı Önder Aksakal ile Türkiye Değişim Partisi Genel Başkanı Mustafa Sarıgül, Yeşil Sol Parti Eş Genel Başkanları Çiğdem Kılıçgün Uçar ve İbrahim Akın.