Şam yönetimi, Kürtleri Suriye Ulusal Konferansı’na çağırmadı ancak Kuzeydoğu Suriye dünyanın gündemine taşınıyor

Suriye’deki yeni yönetim ile PYD/SDG arasında sorunun siyasî yollardan tahliline yönelik başlayan diyalogda, liderler seviyesinde yapılan görüşme ve toplantılara karşın ilerleme sağlanamadı. SDG’nin yeni Suriye ordusuna katılma biçimi konusunda uyuşmazlıklar Şam idaresinin yapmayı planladığı Suriye Ulusal Konferansı’na Kürtleri davet etmemesi ve SDG’ye ‘silah bırakma’ kaidesi getirilmesi uluslararası alana taşıdı. Fransa idaresinin teşebbüsleriyle Paris’te yapılan Suriye bahisli konferansta SDG’ye destek vurgusu yapıldı. Birleşmiş Milletler Teşkilatı Güvenlik Kurulu’nun (BMGK) Ortadoğu ve Suriye bahisli toplantısında da bölgede süren çatışmaların durdurulması istendi. Kürt temsilcilerin de davet edildiği bugün başlayan Münih Güvenlik Konferansı’nda ise Kuzeydoğu Suriye sıkıntısının etraflıca ele alınması bekleniyor.

Kuzeydoğu ve güneydeki güçlerin talepleri

Suriye’deki siyasî ve silahlı güçlerile tek merkezden yönetmek amacıyla bir müddettir görüşmeler yürüten yeni Suriye yönetimi, teşebbüsünde istediği sonucu şimdi elde edemedi. Suriye Milli Ordusu (SMO) içinde yer alan kimi kümelerin yeni Suriye ordusuna katılmasına karşın ülkenin kuzeydoğusunda Kürtler, güneyinde Dera eyaletinde fliyet gösteren “Ebu Avde” lakaplı Ahmed el-Avde ile Süveyda’da Dürziler dâhil ülkede birçok silahlı grup hala merkezî ordu dışında fliyet sürdürüyor. Ülkenin güneyinde bulunan ve merkezi ordu dışındaki silahlı güçler ile kuzeydoğudaki Kürtler, federasyon yahut özerklik talep ediyor. Kuzeydoğu Suriye yönetimi, taleplerini en alt seviyeye düşürerek “muhtariyet” aynıi yönetim formundan de söz etmeye başladı.

Türkiye’nin talebi

Kuzeydoğu Suriye’de bir Kürt oluşumuna karşı siyasî ve askerî seçenekleri uygulamaya geçiren Ankara, “Suriye’nin geleceğinde DEAŞ ya da PKK/YPG/SDG’ye yer yoktur” görüşünü dillendiriyor.

Ankara bu kapsamda bilhassa bölgede SDG tarafından denetim edilen IŞİD’lilerin tutulduğu cezaevleri ile ailelerinin barındığı kampların Şam idaresine teslim edilmesine yönelik ABD ve koalisyon ülkeleri üzerinde baskısını artırıyor. SDG’nin elindeki en güçlü kart olarak görülen IŞİD’lilerin Şam’ın denetimine geçmesi için Ankara, IŞİD’e karşı ortak mücadele için Türkiye-Irak-Suriye ve Ürdün arasında ortak bir sistem oluşturulmasını talep ediyor. Talebin hayata geçmesi ve ortak düzenek sağlanması için Ürdün’de dört ülke arasında ortak toplantı düzenlenmesine yönelik teşebbüslerin son günlerde arttığına dikkat çekiliyor.

Kuzeydoğu Suriye’ye yönelik kapsamlı askerî harekât ihtimalinin giderek zayıfladığı değerlendirilirken sorunun masada çözülmesine yönelik teşebbüslerin, beklenen sonuç alınmamasına karşın, önümüzdeki günlerde de sürmesine yönelik temaslar sürüyor. Lakin bu gelişme, ABD Başkanı Donald Trump‘ın ABD güçlerinin Kuzeydoğu Suriye’den çekilmesi konusundaki tavrı ve Abdullah Öcalan‘ın PKK’ya muhtemel silah bırakma davetinin Kuzeydoğu Suriye’ye yansımasına yönelik beklenti de Suriye sahasında dikkatle izleniyor.

Ulusal Konferans, Kürtler olmadan mı toplanacak?

Ülkedeki birçok silahlı ve siyasî kümenin iştiraki ile Şam’da yapılmasına yönelik hazırlıkların sürdüğü Suriye Ulusal Diyalog Kongresi’ne PYD/SDG’nin yanı sıra hiçbir Kürt oluşumu davet edilmedi.

Suriye Ulusal Diyalog Kongresi Hazırlık Komitesi Sözcüsü Hasan Duğeym, SDG’nin silahlarını bırakmadığı sürece kongrede yer almayacağını “SDG silahlarını bırakana kadar Suriye Ulusal Diyalog Kongresi’ne katılamayacak. Kongrenin temel gayesi, Suriye’nin toprak ve halk bütünlüğünü korumaktır” tabirleri ile açıkladı.

12 Şubat’ta Suriye Ulusal Diyalog Kongresi hazırlıkları kapsamında oluşturulan 7 kişilik hazırlık komitesinin üyeleri arasında Kürt temsilcilerin yer almaması Kuzeydoğu Suriye’de tepki ile karşılandı. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) eski Başkanı Mesud Barzani’ye yakın siyasetleri ile dikkat çeken Suriye Kürt Ulusal Kurulu (ENKS) tarafından yapılan açıklamada, Kürtlerin düzenlenecek konferansa çağrılmaması eleştirildi.

Açıklamada, “11 Şubat’ta ilan edilen Suriye Ulusal Kongresi Hazırlık Komitesi’nin, ülkenin siyasi ve ulusal çeşitliliğini yansıtması ve tüm ulusal bileşenlerin gerçek temsilini sağlaması gerekirdi. Kürtlerin bu komitedeki temsiliyetinin dışlanması bir prensip ihlalidir. Suriye’nin geleceğinin şekillenmesinde gerçek ortaklar olarak ülke bileşenlerine yaklaşım biçimi konusunda legal kaygılar yaratır” sözlerine yer verildi.

Komitenin çalışmaları ve kongre sürecine dair gelişmelerin önümüzdeki günlerde netleşmesi bekleniyor.

Uluslararası platformlarda tartışılmaya başlandı

Kuzeydoğu Suriye’nin geleceğine yönelik Şam merkezli görüşmeler sürerken bölgedeki gelişmeler uluslararası platformlarda ve devletler seviyesinde tartışılmaya başlandı. Fransa’nın teşebbüsü ile Paris’te düzenlenen ve Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile Kuzey Suriyeli temsilcilerin katıldığı Suriye bahisli uluslararası konferansta konuşan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, SDG çatısında fliyet gösteren silahlı güçlerin Suriye ordusuna entegre edilmesinin Suriye’nin çıkarına olacağını söyledi. “SDG, IŞİD’in yenilmesine yardımcı oldu ve onları terk etmeyeceğiz” diyen Macron, Suriye Süreksiz Cumhurbaşkanı Muhammed Colani’yi (Ahmed el Şara) yakında Paris’te kabul edeceğini ifade etti. Macron, Suriye’deki istikrar eforlarına destek için Suriye’ye 50 milyon Euro destek sağlayacaklarını sözlerine ekledi.

Macron’dan destek

Macron, konferansta bulunan Suriyeli yetkililere ve siyasetçilere hitaben yaptığı konuşmada, SDG’nin Suriye ordusuna entegre edilmesinin ülkenin istikrarına katkı sunacağını savundu ve “Burada açıkça ifade etmek istiyorum ki, SDG’nin Suriye’nin geçiş sürecinde tam olarak entegrasyonu, öncelikle sizin güvenlik amacınıza hizmet eder. Zira onlar güçlü ve tecrübeli savaşçılardır. Bugün sizin sorumluluğunuz, onları entegre ederek istikrarınızı bozan terörist gruplara karşı savaşmak ve egemenliğinizi korumaktır” diye konuştu.

BM’den dikkat çeken açıklama

BM Güvenlik Konseyi’nde yapılan görüşmelerde ise Kuzeydoğu Suriye’deki Türkiye dayanaklı SMO ile PYD/SDG silahlı grupları arasında yaşanan çatışmalar, TSK ile SDG arasındaki çatışmalar ve yaşanan sivil vefatlar ele alındı. BM Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) Orta Doğu ve Suriye bahisli toplantısında konuşan BM Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen ile ABD’nin BM Temsilciliği, bölgedeki çatışmalara ve sivil ölümlere dikkat çekti. 

Kürtler ilk defa Münih Güvenlik Konferansı’na katılıyor

Öte yandan bugün Almanya’nın Münih kentinde başlayan ve üç gün sürecek 61. Münih Güvenlik Konferansı’na (MSC) Kürtler ilk defa katıldı. Konferansa IKBY Başkanı Neçirvan Barzani’nin yanı sıra Kuzeydoğu Suriye’den Dr. Younes Behram katılıyor.

Uluslararası güvenlik ve dış siyaset hususlarını ele almak amacıyla her yıl düzenlenen çok önemli bir platform olarak bilinen konferansta IKBY, Irak, Suriye ve Kuzeydoğu Suriye’deki gelişmeler ve diğer ülkelerle ilgilerin ele alınması bekleniyor.

16 Şubat’a kadar devam edecek Münih Güvenlik Konferansı’na Orta Doğu, Avrupa ve dünyanın birçok bölgesinden devlet ve hükûmet başkanları, siyasi ve askeri yetkililer katılım sağlayacak.