Sanayi Bölgeleri Kanunu’nda değişiklik teklifi TBMM’de

Teklif, “Endüstri Bölgeleri Koordinasyon Kurulu”nun oluşumuna ilişkin kararları kaldırıyor, bakanlık ismi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak revize ediliyor.

Bakanlık, kurum ve kuruluşların ya da yönetici şirketin müracaatına istinaden ya da resen yer seçimi yapmak suretiyle sanayi bölgeleri kurulu bölgelere, ek alan teklifinde bulunabilecek. Bakanlıkça belirlenen alanlarda, Cumhurbaşkanınca sanayi bölgelerinin kurulmasına ya da alan eğine izin verilebilecek. Belirlenen alanların Cumhurbaşkanlığına sunulmasından önce yönetici şirket kurulacak.

İlan edilen sanayi bölgesi alanından büyük olmamak kaydıyla bölgeye ek edilecek alanlara Bakanlıkça karar verilecek ve yeni sonlar Resmi Gazete’de yayımlanacak.

Endüstri bölgesi ilan edilen alanlardaki topraklar, Kamulaştırma Kanunu kararları uyarınca Bakanlıkça kamulaştırılarak Hazine ismine tescil edilecek; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca sanayi bölgesi olarak kullanılmak üzere Bakanlığa tahsisi yapılacak. Sanayi bölgesinin yatırıma hazır hale getirilmesi için gerekli kamulaştırma bedeli ve etüt, harita, plan, proje dahil altyapı ile ilgili tüm sarfiyatlar öncelikle yönetici şirket ve/veya yatırımcılar tarafından ya da Bakanlık bütçesine bu hedefle konulacak ödenekten karşılanacak. Kamulaştırma bedeli yönetici şirket tarafından karşılanmışsa düzenlemedeki teşvik önlemine göre işlem yapılacak. Böylelikle sanayi bölgelerinde altyapı ve kamulaştırma harcamalarının öncelikle yönetici şirket ve/veya yatırımcılar tarafından karşılanması sağlanarak kamu bütçesine ek bir yük getirmeden sanayi alanlarının oluşturulması hedefleniyor.

Endüstri bölgelerinde yatırım yapmak isteyen yerli ve yabancı gerçek ve hükmî bireylerin Bakanlığa ya da yönetici şirkete başvurusu üzerine, yönetmelikte düzenlenen temeller çerçevesinde yönetici şirket ve Bakanlık tarafından belirlenen yatırımcılara Bakanlıkça ön yer tahsisi yapılacak. Yatırımcının ilgili yükümlülüklerini yerine getirmesini takiben Bakanlığın uygun görüşü üzerine yatırımcı lehine bağımsız ve daima nitelikte irtifak hakkı tesis edilecek ya da kullanma müsaadesi verilecek.

Yatırımcı irtifak hakkı ya da kullanma müsaadesi verilmesinden itibaren ilgili yönetmelikle belirlenen süre ve asıllar çerçevesinde en geç 5 yıl içerisinde yatırımını tamamlayacak. Verilen sürede yatırım gerçekleşmezse, gecikmenin münasebetleri Bakanlıkça değerlendirilecek ve gerekirse bu süre bir yıl uzatılabilecek. Verilen ek süre içerisinde yatırımın gerçekleşmemesi halinde Bakanlığın talebi üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca irtifak hakkı tesisi ya da kullanma müsaadesi kontratı feshedilecek.

Atık suları ilgili deşarj standartlarında arıtarak belediye altyapısına veren sanayi bölgelerinden, belediyelerce atık su uzaklaştırma bedeli alınmayacak.

İrtifak haklarına ilişkin düzenlemeler

Teklifle, ÇED süreci ÇED mevzuatında ayrıntılı şekilde yer aldığı ve bu sürece yönelik ek unsura ihtiyaç olmadığı için Sanayi Bölgeleri Kanunu’nun “ÇED Süreci” başlıklı unsuru yürürlükten kaldırılıyor.

Endüstri bölgelerinde yer alan yatırımlara yatırım teşvik kararnamesi çerçevesinde hangi teşviklerin verileceği ve verilecek tüm teşviklerin hangi yatırımlara ne şekilde, ne ölçüde uygulanacağı konularında Cumhurbaşkanı yetkili olacak. Sanayi bölgelerinde yer alan yatırımlara ilişkin olarak Cumhurbaşkanınca ek teşvikler belirlenebilecek.

Bakanlıkça, kamulaştırılan taşınmaz malların kamulaştırma bedelleri Bakanlığın bütçesinden karşılanmışsa bu taşınmaz mallar üzerinde mukavelesinde belirtilen süre kadar yönetici şirket ve/veya yatırımcılar lehine bedeli karşılığında, kamulaştırma bedeli yönetici şirket ve/veya yatırımcılar tarafından karşılanmışsa yönetici şirket ve/veya yatırımcılar lehine ücretsiz olarak bağımsız ve daima irtifak hakkı tesis edilebilecek. İrtifak haklarına ilişkin tüm süreçler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yapılacak.

Endüstri bölgelerinde; Hazine ismine tescilli taşınmazlarla bedeli Bakanlığın bütçesinden karşılanmak suretiyle kamulaştırılarak Hazine ismine tescil edilen taşınmazlardan, yatırımcılar lehine irtifak hakkı tesis edilenler, yatırımın tamamlanması kuralı ve yatırımcının talep etmesi durumunda Bakanlığın uygun görüşü üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yatırımcıya üzerindeki muhdesatın bedeli alınmaksızın rayiç bedel üzerinden direkt satılabilecek. Bedeli yatırımcılar tarafından karşılanmak suretiyle kamulaştırılarak Hazine ismine tescil edilen taşınmazlardan yatırımcılar lehine irtifak hakkı tesis edilenlerin mülkiyeti ise yatırımın tamamlanması kuralı ve yatırımcının talep etmesi durumunda Bakanlığın uygun görüşü üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yatırımcıya ücretsiz devredilebilecek.

Altyapı harcamalarının yönetici şirket tarafından karşılandığı bölgelerde Hazine ismine tescilli taşınmazlar ile bedeli Bakanlığın bütçesinden karşılanmak suretiyle kamulaştırılarak Hazine ismine tescil edilen taşınmazlar, altyapının tamamlanması kaidesiyle Bakanlığın uygun görüşü üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yönetici şirkete üzerindeki muhdesatın bedeli alınmaksızın rayiç bedel üzerinden direkt satılabilecek. Kamulaştırma bedeli yönetici şirket tarafından karşılanmak suretiyle kamulaştırılarak Hazine ismine tescil edilen taşınmazların mülkiyeti ise altyapının tamamlanması koşuluyla Bakanlığın uygun görüşü üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yönetici şirkete ücretsiz olarak devredilebilecek. Yönetici şirket, mülkiyet devranı yapılan alanları; bu düzenleme kararları yeterince yatırım yapacağını taahhüt eden yatırımcılara Bakanlığın uygun görüşü üzerine parseller halinde ya da işletme binaları da yapmak suretiyle kiraya verebilecek ya da tapuya geri alım şerhi konmak suretiyle satabilecek.

Özel sanayi bölgeleri için kurulu alanlarda 150 bin metrekare koşulu 100 bin metrekareye, boş alanlarda 200 bin metrekare koşulu 150 bin metrekareye düşürülerek, daha küçük alanlarda yüksek teknolojili, stratejik, katma değerli, ihracat potansiyeli yüksek yatırımların da özel sanayi bölgesi imkanlarından faydalanması amaçlanıyor.

AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan ve TBMM Başkanlığına sunulan E​​​​​ndüstri Bölgeleri Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’ne göre, sanayi bölgeleri imar ve parselasyon planları ile değişiklikleri, yönetmelikle belirlenen temellere uygun hazırlanacak, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca onaylanacak.

Onaylı imar ve parselasyon planları ve değişiklikleri Bakanlık internet sitesinde ve valilikçe belirlenecek ilan yerlerinde bir hafta müddetle ilan edilecek, itiraz olmazsa ilan müddetinin sonunda yürürlüğe girecek. İmar planları hazırlanırken Sağlık Bakanlığı ile Bakanlık arasında yapılacak protokol çerçevesinde belirlenen sağlık müdafaa bandı bırakılacak.

Endüstri bölgesi sonlarındaki kapanan kadastral ve imar yolları ile parklar, her türlü sorumluluğu sanayi bölgesinin yönetilmesinden sorumlu şirkete ait olmak üzere Hazine ismine tescil olunacak. Sanayi bölgelerindeki altyapı ve üstyapıya ilişkin etüt, harita ve projeler, ruhsat ve müsaadeler, işyeri açma ve çalışma ruhsatları Bakanlık onayı ve kontrolüne tabi olacak.

Endüstri bölgelerindeki altyapı ve üstyapı projelerinin denetimi, arazi denetimi ve bunlara ilişkin altyapı ve üstyapı inşaatlarının üretim denetimi ve işletme aşamasındaki denetimler Bakanlık tarafından yapılacak ya da yaptırılacak.

Ruhsatsız ya da ruhsata karşıtlığı tespit edilen yapılar için İmar Kanunu’nun ilgili hususları çerçevesinde yapılacak süreçler Bakanlıkça tesis edilecek. Yapılara ilişkin yıkım kararı alınması halinde yıkım süreci Bakanlığın talimatı üzerine valilik tarafından yapılacak. Bu kapsamdaki idari para cezaları, Bakanlıkça verilecek.

Endüstri bölgeleri içinde yer alacak yatırımcılar, Bakanlık tarafından onaylanan ruhsat, onay ve izinlere ilişkin harçlardan muaf olacak.

İmar Kanunu’nun mekansal standartlar ve değer artış hissesine ilişkin kararları, sanayi bölgelerinde uygulanmayacak. Sanayi bölgesinin muhtaçlığına göre eğitim, Ar-Ge, laboratuvar, enerji, lojistik, sağlık, güvenlik, kreş, park ve idari, ticari ve teknik hizmetlerin yer alacağı alanlar bırakılacak.

Yatırımcıların ihtiyaçları

Yatırımcıların ihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon, doğal gaz, arıtma tesisi, yol, haberleşme, spor tesisleri ve altyapı ve genel hizmet tesislerini kurma ve işletme, kamu ve özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma, sanayi bölgelerinin yönetilmesi ve işletilmesinden sorumlu hukuksal kişinin yetki ve sorumluluğunda olacak.

Yatırımcılar elektrik, su, doğal gaz ve gibi muhtaçlıklarını sanayi bölgesi tesislerinden karşılamak zorunda olacak. Sanayi bölgesinden sorumlu hukuksal kişinin müsaadesi olmaksızın bu muhtaçlıklar öteki yerden karşılanamayacak ve bu maksatla münferiden tesis kurulamayacak. Lakin elektrik dağıtım lisansına sahip sanayi bölgelerinde serbest tüketici hududunu aşan yatırımcılar, tedarikçilerini seçme hakkını, sanayi bölgesine dağıtım bedeli ödemek kaydıyla kullanabilecek.

Endüstri bölgelerinden sorumlu hukuksal kişi, yatırımcıların elektrik muhtaçlığını karşılamak gayesiyle tüketim ölçüsüne bakılmaksızın serbest tüketici sayılacak. Başka şirket kurma kuralı aranmaksızın sanayi bölgelerinden sorumlu hukukî kişi ya da yatırımcılar kendi muhtaçlıkları için elektrik üretim tesisleri kurma ve işletme hakkına sahip olacak. Bu kapsamda sanayi bölgeleri sonları içerisindeki elektrik üretim ve dağıtımına ilişkin faaliyetler, Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında yürütülecek.

Endüstri bölgesi ilan edilen alanda yatırımcılara ait elektrik ve/veya doğal gaz aboneliğinin bulunması halinde, doğal gaz dağıtımı ilgili dağıtım lisansı sahip hukuksal kişinin muvafakatiyle, elektrik dağıtımı ise TEDAŞ ve ilgili dağıtım lisansı sahibi hukuksal kişinin muvafakati ve TEDAŞ’a ait olan dağıtım tesis bedelinin TEDAŞ’a ödenmesi kaydıyla yapılabilecek.

Endüstri bölgelerinde elektriğin dağıtım, üretim ve işletme, faaliyetlerine ilişkin yol ve asıllar, Bakanlığın görüşünü almak kaydıyla EPDK tarafından düzenlenecek. Sanayi bölgelerinde doğal gazın dağıtım ve işletme faaliyetlerine ilişkin yol ve temeller Bakanlıkça düzenlenecek.

Kamulaştırma ve altyapı harcamaları

Teklifle, Kanun’un “ihtisas sanayi bölgeleri” ve “münferit yatırımlar” başlıklı unsurları yürürlükten kaldırılıyor.

Özel sanayi bölgesi ilan kaidelerinden biri olan kurulu alanlarda 150 bin metrekare kaidesi 100 bin metrekareye, boş alanlarda 200 bin metrekare kaidesi 150 bin metrekareye düşürülerek, daha küçük alanlarda yüksek teknolojili, stratejik, katma değerli, ihracat potansiyeli yüksek yatırımların da özel sanayi bölgesi imkanlarından faydalanması amaçlanıyor.

Özel sanayi bölgesi ilan edilen alan içerisinde müracaat sahibinin talep etmesi, özel mülkiyete bahis arazi maliklerinin sanayi yatırımı yapmayı taahhüt etmesi koşuluyla söylediği söz edilen özel mülkiyete husus arazinin kamulaştırılmaması yönünde düzenleme yapılıyor. Böylelikle sanayi yatırımlarının kamulaştırmadan kaynaklı bürokratik süreçlerden etkilenmemesi, sanayicilerin kendi mülkiyetleri üzerinde özel sanayi bölgesi imkanlarından faydalanarak yatırım yapabilmesi hedefleniyor.

Özel sanayi bölgelerindeki kamulaştırma ve altyapı harcamaları müracaat sahibi tarafından karşılanacak.

Özel sanayi bölgelerinde yer alacak yatırımcıların belirlenmesi aşamasında Bakanlıktan uygun görüş alınacak.

Özel sanayi bölgesi ilan edilecek alanlarda, gerçekleştirme müddeti 5 yılı geçmemek üzere her yıl, bir evvelki yıla ilişkin olarak Vergi Yöntem Kanunu uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere güncellenmek kaydıyla en az 750 milyon lira fiyatında yeni yatırım taahhüdünde bulunulması kaidesi aranacak.

Başvuru sahibinin talep etmesi ve özel sanayi bölgesi içerisindeki özel mülkiyete husus arazi maliklerinin bu düzenleme kararları mucibince yatırım yapacağını taahhüt etmeleri şartıyla kamulaştırma yapılmayacak.

Özel sanayi bölgesinin yatırıma hazır hale getirilmesi için gerekli kamulaştırma, etüt, harita, plan, proje dahil altyapı ile ilgili tüm masrafları, müracaat sahibi gerçek ve hukukî kişi karşılayacak.

Özel sanayi bölgelerinde yönetim, işletme ve her türlü hizmet masrafları da yatırımcılarca karşılanacak. Bu bölgelerdeki yatırımcılar, idareden sorumlu müracaat sahibine mevzuattan kaynaklanan yükümlülük ve sorumluluklarını yerine getirmekle mükellef olacak.

Yönetici şirket, kurum ve kuruluşlardan gelen taleplerde müracaat sahibi tarafından, Bakanlıkça resen yapılan çalışmalarda ise sanayi bölgesinin kurulacağı kent sonları içindeki varsa sanayi odaları, yoksa ticaret ve sanayi odası ya da Bakanlıkça belirlenen gerçek ya da hukukî bireyler tarafından kurulacak. Yönetici şirket, Bakanlığın talebi üzerine faaliyetleriyle ilgili her türlü doküman ve bilgiyi Bakanlığa sunacak. Yükümlülüklerini yerine getirmeyen yönetici şirket görevlilerine 50 bin liradan 200 bin liraya kadar Bakanlıkça idari para cezası verilecek.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, münferit yatırım yeri olarak tahsis edilen alanlar ile ilan edilen ihtisas sanayi bölgeleri, “Endüstri bölgelerinin kuruluşu ve ilanı” başlıklı unsura göre kurulan sanayi bölgesi olarak kabul edilecek.