‘Sansür Yasası’ TBMM Genel Kurulu’nda: 12 madde daha kabul edildi

İktidar tarafından ‘Dezenformasyon Yasası’ olarak tanımlanan, gazeteci örgütlerinin ‘Sansür Yasası’ olarak nitelendirdiği yasa teklifinin 12 hususu daha TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. 

Meclis Genel Konseyi’nin ilk gündemi büyük tenkit alan ‘sosyal medya’ düzenlemesi oldu. AKP-MHP milletvekilleri tarafından hazırlanan ve 15 Haziran’da Adalet Komitesi’nde görüşülerek kabul edilen teklifin 3. unsurundan itibaren görüşmelere devam edildi. Müzakerelerin akabinde 12 madde daha kabul edildi.

Kabul edilen unsurlara göre;

“-İnternet haber sitelerinde faaliyet gösterdiği iş yeri adresi, ticari unvanı, elektronik posta adresi, iletişim telefonu ve elektronik tebligat adresi ile yer sağlayıcısının ismi ve adresi kendilerine ait internet ortamında kullanıcıların ana sayfadan direkt ulaşabileceği şekilde ve ‘iletişim’ başlığı altında bulundurulacak.

-İnternet haber sitelerinde; bir içeriğin ilk defa sunulmaya başlandığı tarih ile sonraki güncelleme tarihleri, her erişildiğinde değişmeyecek şekilde içeriğin üzerinde belirtilecek.

-Kayıt için verilen beyannamede elektronik tebligat adresi de gösterilecek.

-Yayım durdurma müeyyidesi internet haber siteleri bakımından uygulanmayacak. İnternet haber sitesinin karara uymaması halinde Cumhuriyet Başsavcılığı 2 hafta içinde eksikliğin giderilmesini ya da gerçeğe aykırı bilgilerin düzeltilmesini internet haber sitesinden isteyecek. İstemin 2 hafta içinde yerine getirilmemesi durumunda Cumhuriyet Başsavcılığı internet haber sitesi vasfının kazanılmadığının tespiti amacıyla asliye ceza mahkemesine başvuracak. Mahkeme en geç 2 hafta içinde kararını verecek.

-Başvurunun kabul edilmesi halinde internet haber siteleri için sağlanabilecek resmi ilan ve reklam ile çalışanlarının basın kartına ilişkin hakları ortadan kalkacak. İnternet haber sitesi için sağlanan hakların ortadan kaldırılması, bu kanun veya ilgili mevzuat uyarınca öngörülen yaptırımların uygulanmasına mahzur olmayacak.

Teslim ve muhafaza yükümlülüğü

-İnternet haber sitesinde yayımlanan içerikler, gerektiğinde talep eden Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edilmek üzere doğruluğu ve bütünlüğü sağlanmış şekilde 2 yıl süre ile muhafaza edilecek.

-Yargı mercileri tarafından yayının soruşturma ve kovuşturma konusu olduğunun internet haber sitesine yazılı olarak bildirilmesi halinde, bu süreçlerin sonuçlandığının bildirilmesine kadar soruşturma ve kovuşturma konusu yayın kaydının saklanması zarurî olacak.

-İnternet haber sitelerinde zarar gören kişinin düzeltme ve karşılık yazısını sorumlu müdür, hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın, yazıyı aldığı tarihten itibaren en geç bir gün içinde, ilgili yayının yer aldığı sayfa ve sütunlarda, URL teması sağlanmak suretiyle puntolarla veşekilde yayımlamak zorunda olacak. Yayın hakkında verilen erişimin engellenmesi ve/veya içeriğin çıkarılması kararının uygulanması yahut internet haber sitesi tarafından içeriğin zaten çıkarılması durumunda, düzeltme ve karşılık metni ilgili yayının yapıldığı internet haber sitesinde ilk 24 saati ana sayfasında olmak üzere 1 hafta müddetle yayımlanacak.

-Basılmış eserler ya da internet haber siteleri yoluyla işlenen ya da bu kanunda öngörülen diğer hatalarla ilgili ceza davalarının bir muhakeme kaidesi olarak, günlük müddetli yayınlar ve internet haber siteleri tarafından 4 ay, diğer basılmış eserler istikametinden 6 ay içinde açılması mecburî olacak. Bu müddetler basılmış yapıtların Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edildiği tarihten, internet haber siteleri için ise habere ilişkin suç ihbarının yapıldığı tarihten başlayacak.”

Basın kartı başvurusu, niteliği ve tipleri belli oldu

Teklifle basın kartı başvurusu, niteliği ve çeşitleri de belli oldu. Buna göre, basın kartı başvurusu İletişim Başkanlığı’na yapılacak. Basın kartı, resmi nitelikte bir kimlik dokümanı olarak kabul edilecek.

Basın kartı cinsleri şöyle:

– Göreve bağlı basın kartı: Bir medya kuruluşuna bağlı olarak çalışan Türk vatandaşı medya mensuplarına ve enformasyon görevlilerine verilen basın kartını,

– Süreli basın kartı: Görev alanı Türkiye’yi kapsayan yabancı medya mensuplarına verilen basın kartını,

– Geçici basın kartı: Görev alanı Türkiye’yi kapsamamakla bir arada süreksiz bir müddetle Türkiye’ye haber maksatlı gelen yabancı medya mensuplarına verilen basın kartını,

– Serbest basın kartı: Süreksiz bir mühletle çalışmayan ya da yurt dışında serbest gazetecilik yapan medya mensuplarına verilen basın kartını,

– Sürekli basın kartı: En az 18 yıl mesleksel hizmeti bulunan medya mensupları ve enformasyon görevlilerine ömür uzunluğu verilen basın kartını ifade edecek. 

Kimler basın kartı alabilecek? 

Basın kartı; Türkiye’de faaliyet gösteren medya kuruluşlarının Türk vatandaşı medya mensuplarına, vadeli yayınların sahiplerine ya da hükmî kişi temsilcileri ile radyo ve televizyonların yönetim kurulu liderlerine verilebilecek.

Basın kartı ayrıyeten medya kuruluşları ismine hareket eden ve görev alanı Türkiye’yi kapsayan yabancı medya mensupları ile görev alanı Türkiye’yi kapsamamakla birlikte süreksiz bir müddetle Türkiye’ye haber emelli gelen yabancı medya mensuplarına, yurt dışında yayın yapan medya kuruluşlarının, Türk vatandaşı sahiplerine ve çalışanlarına, yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşı medya mensuplarına, medya alanında hizmet veren kamu kurum ve kuruluşlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarının yürüttükleri enformasyon hizmetlerinde çalışan kamu işçisine, medya alanında faaliyet göstermeleri kaidesiyle sendikalar ile kamu faydasına faaliyette bulunduğu tespit edilen dernek ve vakıfların yöneticilerine verilebilecek. 

Basın kartı müracaatında bulunmanın şartları 

Basın kartı talep edenlerin müracaatta bulunabilmeleri için 18 yaşını bitirmiş olması, en az lise ya da dengi bir eğitim kurumundan mezun olması, kısıtlı ya da kamu hizmetlerinden yasaklı olmaması koşulu aranacak. 

Ayrıca basın kartı talep edenlerin müracaatta bulunabilmesi için Türk Ceza Kanunu’nun 53’üncü hususunda belirtilen mühletler geçmiş olsa bile; taammüden işlenen bir cürümden ötürü 5 yıl ya da daha fazla mühletle hapis cezasına yahut şantaj, hırsızlık, sahtecilik, dolandırıcılık, güveni berbata kullanma, palavra tanıklık, palavra yere yemin, iftira, suç uydurma, müstehcenlik, fuhuş, hileli iflas, zimmet, irtikap, rüşvet, kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, cürümden kaynaklanan malvarlığı bedellerini aklama hataları ile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, kamu barışına karşı suçlar, anayasayave bu tertibin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar, casusluk cürümleri ve terör suçlarından karar giymemiş olması gerekiyor.

Kart talep edenlerde, ‘Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun’ kararlarına uygun mukavele yapmış olması ve zorlayıcı sebepler dışında işten ayrıldığı tarihten itibaren 1 aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışması, medya faaliyeti dışında ticari faaliyette bulunmaması kuralı da aranacak.

Basın kartı talep eden vadeli yayın sahipleri ya da hukukî kişi temsilcileri ile radyo ve televizyonların yönetim kurulu liderlerinde, kamu kurum ve kuruluşlarında basın kartı alabilecek çalışanlarda ve yabancı basın-yayın kuruluşlarında çalışan Türk vatandaşı medya mensuplarından basın kartı talep edenlerde ‘Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun kararlarına uygun kontrat yapmış olması ve zorlayıcı sebepler dışında işten ayrıldığı tarihten itibaren 1 aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışması, medya faaliyeti dışında ticari faaliyette bulunmaması’ kaideleri aranmayacak.

Sürekli ve serbest basın kartı talep edenler ile Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) aracılığıyla göreve bağlı basın kartı talep edenlerde ise ‘Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun kararlarına uygun mukavele yapmış olması ve zorlayıcı sebepler dışında işten ayrıldığı tarihten itibaren 1 aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışması’ kuralı aranmayacak.

Basın kartı talep eden yabancı medya mensuplarına, medya kuruluşu tarafından görevlendirildiklerini belgelendirmeleri, Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca çalışma müsaadelerinin olması, bağlı bulundukları kuruluşun yönetim merkezinin bulunduğu ülkenin Türkiye’deki büyükelçilik, elçilik ya da konsolosluklarından aldıkları takdim mektubunu ibraz etmeleri halinde, karşılıklılık temeli da gözetilerek Başkanlıkça basın kartı verilebilecek.

Basın Kartı Komitesi 19 üyeden oluşacak. Kurulda, Başkanlığı temsilen 3 üyenin yanı sıra emekçi sendikası şeklinde faaliyet gösteren sendikalardan basın kartı sahibi üyesi en fazla olan sendika tarafından belirlenecek 2 üye ile iletişim fakültesi dekanları ya da basın kartı sahibi gazeteciler ortasından Başkanlıkça belirlenecek 3 üye de yer alacak. Üyelerin görev mühleti 2 yıl olacak. Müddeti dolan üyeler yeniden seçilebilecek.

Komisyon; müracaat sahibinin niteliklerini, mesleksel çalışmalarını, yapıtlarını, mükafatlarını değerlendirerek basın kartı taşıyıp taşımayacağına karar verecek.

Sansür Maddesi’nin 14 hususu kabul edildi 

Teklifin, bugün kabul edilen unsurlarıyla birlikte toplam 14 unsuru kabul edilmiş oldu.

Meclis Başkanvekili Süreyya Sadi Bilgiç, verdiği aranın akabinde kurulun yerinde olmaması üzerine birleşimi 11 Ekim Salı günü 15.00’te toplanmak üzere kapattı.