Sendikal hareketin öncülerinden Yılmaz Karahasan, hayatını kaybetti

Sendika lideri Yılmaz Karahasan hayatını kaybetti. Karahasan, Almanya’da 60’lı yıllardan sonraki sendikal hareketin, anti-faşist mücadelenin, Türkiye kökenli işçiler arasındaki sendikacılığın, göçmenlerin eşit haklar çabasının öncü isimlerindendi. 

BirGün’den Gürsel Köksal’ın yazısına göre; sendikal mücadeleye göçmen emekçi olarak geldiği Almanya’da işyeri personel temsilcisi olarak başlayan ve bu gayretini dünyanın en büyük sendikalarından IG Metall’in (Metal Sanayi Personelleri Sendikası) Yönetim Kurulu Üyesi ve Sekreteri olarak tamamlayan Karahasan, sendikacılığın yanısıra AWO (Arbeiterwohlfaht) ve SPD (Almanya Sosyal Demokrat Partisi) başta olmak üzere çeşitli sosyal ve siyasal örgütler bünyesindeki çalışmalarıyla Almanya’daki Türkiye kökenli göçmenlerin ve tüm yabancıların eşit haklar çabasının başkanları arasında yer alıyordu.

Bir süre önce yaşadığı kısmi felç nedeniyle hareket yeteneği kısıtlanan ve bundan kaynaklanan önemli sağlık problemleri olan Karahasan, Frankfurt’taki evinde son nefesini verdi.

Türkiye’deki demokrasi ve insan hakları uğraşıyla, bilhassa de 12 Mart 1971 ve 12 Eylül 1980 askeri faşist darbelerine karşı gayretle dayanışma hareketlerinin yılmaz aktörleri arasında olan Karahasan, Almanya’da kurulan ilk sosyalist örgütlerden ATTF‘nin (Avrupa Türk Toplumcular Federasyonu) genel sekreterliğini üstlenmişti.

Karahasan Türkiye’ye ve Almanya’daki Türkiye kökenli topluma yönelik siyasal ve sosyal çalışmaları nedeniyle Türkiye’deki anti-demokratik idarelerin baskılarına hedef oldu.

Türkiye’ye gittiği 1974 ve 1978 yıllarında iki kere tutuklanan Karahasan, 1978’de İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından gıyabında beş yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Tekrar mahpusa girmemek için 14 yıl boyunca Türkiye’ye gidemeyen Karahasan hakkındaki davalar 1992 yılında kalktı.

Türkiye’deki sendikal hareketin Almanya’dakiyle kurumsal işbirliğinin geliştirilmesine de büyük katkıları olan Karahasan, bilhassa 12 Eylül darbesinden sonra Türkiye’den ayrılmak zorunda kalan sendikacılara ve siyasi aktivistlere Almanya’dan siyasal sığınma hakkı alabilmeleri için destek oldu, faşist rejimin vatandaşlıktan çıkardığı demokrat ve devrimcilerin hakları için mücadele etti.

Karahasan son olarak 2017’deki anayasa değişikliği referandumu sürecinde Almanya’da yaşayan Türkiye kökenli göçmenlerin katıldığı “demokrasi için hayır“ teşebbüslerine faal destek verdi. Sağlık durumu nedeniyle son yıllarını evinde geçiren Karasahan, geçtiğimiz mart ayında gerçekleştirilen 85’nci yaşgünü kutlamasında sendikal, siyasal ve sosyal mücadelesinde birlikte olduğu arkadaşları ve yoldaşlarıyla bir araya gelmişti.

Sendikacı bir aileden geliyor

Kilimli’de 1938 yılında dünyaya gelen Yılmaz Karahasan’ın babası da Zonguldak’ta Maden Personelleri Sendikası’nın kurucu lideriydi. Elektrik teknisyenliği eğitimi alan Karahasan, 1958’de, yani Türkiye’den Almanya’ya işgücü göçü şimdi resmen başlamamışken geldi. Önce Siemens’de, Türkiye’deki askerlik devrinin akabinde da Köln’deki Ford araba fabrikasında çalışan Karahasan, elektrik teknikyenliğinin yanı  sıra fabrikadaki Türk emekçileri için tercümanlık yaptı.

Bu ortada üyesi olduğu IG Metall’in ve Alman Sendikalar Birliği’nin (DGB) bünyesindeki sosyal akademide yüksek tahsil gördü. IG Metall’in 1965’te Bremen’de gerçekleştirilen kurultayına bir grup Türkiye kökenli sendika üyesiyle birlikte katıldı ve o vakte kadar göçmenler için yaygın olarak kullanılan “misafir işçi“ (Gastarbeiter) kavramını protesto ederek, “biz konuk değiliz!“ isyanını başlattı.

Karahasan, 1968 yılında IG Metall’in Frankfurt’taki genel merkezinde, sendikanın o dönemki sosyalist yöneticilerinin teşebbüsleriyle kurulan “göçmen işçiler masası“nın yönetimi üstlendi. Kısa vakitte sendika üyesi Türkiye kökenli emekçilerin sayısı 100 binin üstüne çıktı, göçmen kökenli üyelerin sayısı ise 400 bine yaklaştı. Karahasan bu ortada sendikanın gazetesi Metall’in Türkçesinin (Metal Haberler) idaresini, yazı işlerini üstlendi. Bu ortada yönetim kurulu sekreterliğini de yürütüyordu, 1992’de de sendikanın yönetim konseyine seçilen ilk göçmen kökenli sendikacı oldu. 1996’da yeniden yönetim konseyine seçilmeyince emekliye ayrıldı.

Yılmaz Karahasan ve kendisinden sonra yönetim kurulu sekreterliğini üstlenen Nafiz Özbek döneminde IG Metall’de binlerce sendika ve işyeri personel temsilcisi yetiştirildi. Emekli olduktan sonra çalışanlar ve işçilerin sosyal ve kültürel hayatlarını kolaylaştırma maksadıyla I. Dünya Savaşı’ndan sonra kurulmuş olan AWO ve üyesi olduğu SPD bünyesindeki çalışmalarını sürdüren Karahasan, son yıllarda sağlık durumunun bozulması nedeniyle sosyal ve siyasal faaliyetlere katılmıyordu.

Ne dediler?

1960’lı yıllardan beri IG Metall bünyesinde onunla birlikte çalışan, Frankfurt’lu Türklerin “Ülkü Ablası“, emekli sendikacı İdeal Schneider Gürkan, şunları söyledi:

“Çok üzgünüm. 1971’li yıllardan beri hem Almanya’da emekçi hakları için, bilhassa de göçmen emekçilerin hakları için, tüm göçmenlerin eşitliği için omuz omuza mücadele ettik. Yabancı düşmanlığına, ırkçlığa karşı, faşizme karşı birlikte hengame verdik. vakitte Türkiye’deki darbelere, darbelerden sonraki baskı rejimleriyle mücadele ettik, bu mücadele içindekilere destek olduk. Örnek bir sendikacı, çok iyi bir yol arkadaşıydı. En ağır gayretini verdiği bahislerden biri de Türkiye kökenli göçmenlere ‘çifte vatandaşlık‘ hakkının tanınmasıydı. Üyesi olduğu SPD tartı hükümet son vakitlerde bu alanda olumlu adımlar attı. Umarım partisi Yılmaz’ın bu hedefini gerçekleştirir.“ IG Metall sendikası merkezinde Karahasan’ın başında bulunduğu dairelerin idaresini ondan sonra devralan, artık kendisi de emekli bir sendikacı olan Nafiz Özbek: “Gurbet yollarına düşüp Almanya endüstrisine inanılmaz büyüklük ve zorluklarda destekleyici yüzbinlerce Anadolu insanına ilk kucak açan ve tüm sıkıntılarını fark eden kurumların başında Alman sendikaları, en başta IG Metall gelir. Burada ilk akla gelen isim elbet Yılmaz Karahasan’dır. Göçün ilk yıllarından itibaren bu insanların hak arayışlarında öncü olan cesaretli bir sendikacıydı. Çalışma Ömrünün tamamını işçilerin demokratik haklarını savunmakla geçirdi. Bizlere öncülük etti ve yıllarca birlikte yürüttüğümüz demokratik haklar, eşitlikler ve özgürlük mücadalesinde Yılmaz abimiz pek çok fahri ve profesyonel sendikacı için emniyetli bir kaleydi. Onun bize aksettirdiği hamasetle göçmen işçilerin eşit haklar elde etmesinde hayli yol kat ettik ve devlete, siyasete ve diğer ilgili sivil kurumlara örnek işler yaptık. Yılmaz Karahasan ağabeyimizi ebedi seyahatine uğurlarken, o saygın dostumuzun mirasına sahip çıkmaya devam edeceğiz. Yolu ışık olsun.”

“Yaptığı çalışmalar önünde hürmetle eğiliyoruz”

Karahasan’ı “Örnek sendikacı, barış ve adalet yolunda tutkulusu bir savaşçı ve muteber bir dost“ olarak tanımlayan Türkiye Almanya Kültür Forumu“ Sözcüsü, Gazeteci ve Belgesel Direktörü Osman Okkan, şöyle konuştu:

“Çalışan insanların hakları için ödünsüz çabası hepimize yol gösterdi, yöneticiliğini yaptığı Türkçe ‘Metall-Haberler’ gazetesiyle Almanya’da sendikal tarih yazdı. Ailesi ve mücadele arkadaşlarının acısını paylaşıyor, Türkiye Almanya Kültür Forumu olarak vefalı bir yol arkadaşımızın ömrü boyunca yaptığı çalışmalar önünde hürmetle eğiliyoruz.”

Okkan’ın Karahasan’ın hayatını ve uğraşını kendi anlatımıyla aktaran belgeselinin önümüzdeki günlerde yayınlanacağı öğrenildi.