Shell taahhüdüne karşın, Rus doğalgazı satın almaya devam ediyor

Ben King / BBC Ekonomi Muhabiri Petrol devi Shell, Rus enerji piyasasından çekilme taahhüdünde bulunmasından bir yıldan uzun süre sonra, hala Rus gazının ticaretini yapıyor. Küresel Witness isimli kuruluşa göre şirket, geçen yıl Rusya’nın gemiyle …

Dünya

02.07.2023 19:24

A⁺

A^-

Ben King / BBC Ekonomi Muhabiri

Petrol devi Shell, Rus enerji piyasasından çekilme taahhüdünde bulunmasından bir yıldan uzun süre sonra, hala Rus gazının ticaretini yapıyor.

Global Witness isimli kuruluşa göre şirket, geçen yıl Rusya’nın gemiyle sevk ettiği gazın yaklaşık sekizde birinin ticaretinde rol oynadı.

Ukrayna lideri Volodimir Zelenski’nin danışmanlarından Oleg Ustenko, Shell’i “kanlı parayı” kabul etmekle suçladı.

Shell ise ticaretin “uzun vadeli mukavelelerden kaynaklandığını” savundu ve herhangi bir yasa yahut yaptırımı ihlal etmediğini belirtti.

9 Mayıs’ta, 160 bin ton kapasiteli, sıvılaştırılmış gaz (LNG) taşıyan büyük bir tanker, Rusya’nın uzak doğusundaki Sabetta limanından yola çıktı. Yük, Shell tarafından satın alınmıştı ve sonuncu varış yeri olan Hong Kong’a gitti.

Global Witness’in incelediği Kpler bilgi tabanına göre bu, Shell’in bu yıl, bu şekilde satın aldığı sekiz LNG kargosundan biriydi.

Kurumun hesaplamalarına göre Shell denizden yapılan LNG ticaretinin % 12’sinden sorumluyu ve Rus menşeili LNG ticareti yapan esas beş şirketten biriydi.

Mart 2022’de, Ukrayna’nın işgalinden sonraki günlerde Shell Rus petrolü aldığı için özür dilemiş ve Rus petrol ve doğalgazından çekilme niyetinde olduklarını açıklamıştı.

Şirket, Rus petrol eserlerinden, boru çizgileriyle taşınan doğalgaz ve LNG’den “aşama aşama çekileceklerini” ifade etmiş. Lakin şirket bunun karmaşık bir işlem olacağı ikazını da yapmıştı.

Ancak Shell o günden bu yana, Yamal ve Sakhalin limanları çıkışlı LNG satın almaya devam etti.

Shell Sakhalin gaz projesinin küçük ortaklarından biriydi. Fakat geçen yıl Eylül ayında Rus hükümetinin paylarını yerli bir şirkete taşımasının akabinde bundan vazgeçti ve o günden bu yana Sakhalin’den hiç doğal gaz almadı.

Ancak Shell, hala Rus LNG şirketiyle yaptığı kontratın gereklerini yerine getiriyor. Reuters Haber Ajansı’na göre mukavele Shell’in 2030’lu yıllara dek yılda 900 bin ton LNG satın alması gerekiyor.

Novatek, Rusya’nın en büyük ikinci doğalgaz şirketi ve ödediği vergiler Rus hükümetinin bütçesine çok önemli bir katkı yapıyor.

Ukrayna lideri Zelenskiy’nin müracaatı Oleg Ustenko “Olan biten çok kolay. Rus gazını alarak Shell, Putin’in ceplerine para koyuyor ve Rusya’nın Ukrayna halkına karşı giriştiği acımasız saldırıyı fonluyor. Shell’in ve tüm petrol sanayisinin Rusya’da kazandığı büyük ölçüler, hissedarların cebine girmemeli, Ukrayna’nın yeniden inşasında kullanılmalı” dedi.

Shell’in bir sözcüsü ise “Shell spot piyasadan Rus LNG’sini almayı durdurdufakat hala uzun vadeli kontrat sorumlulukları var. Bu, faaliyet gösterdiğimiz ülkelerdeki ambargolar, yasalar ve kanunlara tamamen uygun” diye konuştu.

Sözcü ayrıyeten “Rus hükümetine Ukrayna’daki katliamları nedeniyle baskı yapmak ve enerji tedarikini garanti almak arasında bir ikilem var. Yapılması gereken çok zorlu ticaret hakkında kararlar vermek hükümetlerin işi” dedi.

Shell, Avrupa’da ambargo konulmayan LNG’nin dünyadaki en büyük taciri ve geçen yıl petrol ve doğalgaz ticaretinden milyarlarca dolar kazandı.

Rusya geçen yıl boru çizgileri üzerinden doğalgaz sevkiyatını büyük ölçüde azaltmış ve Avrupa da dahil olmak üzere denizden LNG ticaretini artırmıştı.

İngiltere bir yıldan uzun müddettir Rus gazı ithal etmedi. AB yetkilileri ise Rusya’dan LNG ithalatını azaltmaya çalışıyor.

Global Witness Fransa merkezli Total de Yamal Projesi’nde küçük ortak ve Rus LNG’ sinin en önemli tacirlerinden. BBC Total’e bu hususta sorular yöneltti, lakin cevap alınamadı.