Şirketlerin maliyetlerinde çalışanın hissesi düşüyor

2023 yılına ilişkin taban fiyatın belirlenmesi sürecinde yapılacak artışın istihdam kayıplarına yol açacağı görüşü iş dünyasının farklı temsilcileri tarafından dile getirilirken, resmi datalar iş dünyası için çalışan maliyetinin gerilediğine işaret ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yıllık sanayi ve hizmet istatistiklerine göre üretim kıymetlerine kıyasla çalışanların maliyeti 2016 yılında yüzde 15 düzeyiyle son yılların zirve düzeyine ulaştıktan sonra gerileme eğilimine girdi. Son araştırmaya göre bu oran yüzde 10’lara çekildi. Son verilere göre Türkiye’de finans ve sigorta faaliyetleri hariç şirketlerin üretim bedeli 9,85 trilyon TL olurken, işçi maliyeti 1,02 trilyon TL olarak kaydedildi.

Büyüme verilerine de yansımıştı
Çalışanların, üretim maliyetlerine oranla kapsadığı sınırlı alan makro seviyede büyüme bilgilerinde de kendisini göstermişti. TÜİK’in gayrisafi yurt içi hasıla verilerine göre 2022 yılının üçüncü çeyreğinde işgücü ödemelerinin gayrisafi katma değer içerisindeki hissesi yüzde 26,3 düzeyine geriledi. 2016 yılının üçüncü çeyreğinde bu oran yüzde 35,3 düzeyine kadar yükselmişti. 2022 yılının üçüncü çeyreğinde çalışanların aldığı hisse son üçüncü çeyrekler bazında son 20 yılın en düşük oranı olarak dikkat çekmişti.

İşverenlerin minimum ücret için maliyet şikayeti
Asgari ücret belirleme çalışmaları esnasında ekonomi kamuoyunda minimum fiyattaki artışın şirketler üzerinde maliyet yaratacağı ve enflasyona yol açacağı tartışmaları dikkat çekmişti. İş dünyasının birçok temsilcisi taban fiyattaki artışın maliyetleri artıracağını, şirketlerin rekabetçiliğine olumsuz tesirleri olacağını söylemişti. Asgari ücret açıklandıktan sonra da bu bahse dikkat çeken iş örgütü temsilcileri oldu. Bloomberg HT’de katıldığı yayında Kocaeli Sanayi Odası ve İktisadi Kalkınma Vakfı Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, 2023 yılı için belirlenen taban fiyatın Anadolu’daki KOBİ’ler için fazla bir sayı olduğunu söyleyerek şu değerlendirmeleri yaptı: “Geçen yıldan bu yana bakarsak takribi yüzde 100’lük bir artış var. Bu artış düşmekte olan enflasyonun üzerinde bir sayı. Taban fiyata tabii olan yüzde 38 çalışanımızın sahiden besin alımlarında sıkıntı çekmemesi üretimin daha iyi yapılması ismine çok önemli diye düşünüyorum. Anadolu’daki KOBİ’ler bu sayıyla çalıştırmada zorluk çekebilir. 2023’de ikinci bir artışın olmasını istemeyiz zira baz tesiriyle çok çok önemli ölçülerde enflasyonda azalma olacak.”