Soma maden faciası davası ertelendi

Mayıs 2014’te meydana gelen ve 301 çalışanın hayatını kaybettiği Soma maden faciasına ilişkin kamu vazifelilerinin yargılandığı davanın ikinci duruşması, 25 Aralık 2024’e ertelendi. 

Manisa’nın Soma ilçesinde 13 Mayıs 2014’te 301 madencinin ömrünü yitirdiği, 162 personelin ise ağır yaralandığı facianın üzerinden 10 yıl geçti. Bu süreçte hayatını kaybeden madencilerin yakınları adalete erişmeyi bekledi fakat yargının verdiği kararlar tartışmalara neden oldu ve aileleri şad etmedi. Faciada ihmali bulunduğu belirtilen kamu görevlilerin yargılanmasına ise yıllar sonra, 8 Mayıs 2024’te başlanmıştı. Bugün, Soma 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülen davanın ikinci duruşması, 25 Aralık 2024’e ertelendi. Davada 28 kamu vazifelisi tutuksuz olarak yargılanıyor.

Ne olmuştu?

Soma’daki Eynez Maden Ocağı’nda 13 Mayıs 2014 tarihinde yerin 400 metre altında yangın çıktı. Yükselen karbonmonoksit gazı, o esnada kömür ocağında çalışan 787 madencinin hayatını tehlikeye attı. Çıkışa yakın noktalardaki madenciler kurtulmayı başardı. Ocağın taban tarafındaki personellerin ise sığınabilecekleri bir hayat ünitesi yoktu.

Üç gün süren arama kurtarma çalışmalarının sonrasında ocaktan 301 madencinin cansız vücudu çıkarıldı. Hayatını kaybeden madencilerin 217’sinin çocuğu vardı, toplam 432 çocuk babasız kalmıştı.

Kazanın akabinde madencilerin güvenliği için gereğince tedbir alınmadığı ortaya çıktı. Emekçilere verilen gaz maskeleri yetersiz ve eskiydi.

“Dünyanın son 50 yıldaki en ölümcül ikinci maden kazası” olarak nitelendiren Soma faciasına ilişkin davaya 2015’te başlandı. Davanın seyrini ise Yargıtay’ın tartışma yaratan bozma kararı değiştirdi. Yedi yıl süren yargılama sonucunda evrakın bir numaralı sanığı Can Gürkan’a 20 yıl hapis cezası verildi. Lakin şirketin yöneticisi Gürkan, beş yıla yakın cezaevinde kaldığı için Covid-19 müsaadesinden faydalanarak mahpusa girmedi.

İddianamede yer alan ayrıntılar neler?

AYM’nin hak ihlali kararının sonrasında kontrol misyonuyla yükümlü 28 kamu çalışanı hakkında Soma Cumhuriyet Başsavcılığı’nca bir soruşturma başlatıldı. ama dosya üç yıl savcılıkta bekletildi. Savcılığın hazırladığı iddianame ise 14 Aralık 2023 tarihinde tamamlandı. İddianamede, şüphelilere “görevi berbata kullanma” suçlaması yöneltiliyor. ama “bilinçli taksirle 301 kişinin vefatına, 162 kişinin de yaralanmasına sebebiyet vermek,” ve “olası kastla insan öldürmek” yerine bu kabahatten ceza istenmesi mağdurların avukatları tarafından eleştiriliyor.

75 sayfadan oluşan iddianamede hem yaşanan tüzel sürece hem de facianın ayrıntılarına yer veriliyor. İddianamede Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın iş müfettişleri; E.A., G.A. M.G., E.G., A.Y., A.E., M.K.; baş müfettişler M.T., A.B. ve E.G. ile müfettiş yardımcısı E.B.’nin kusurları sıralanıyor. Şüphelilerin madendeki üretimin can güvenliğini tehdit etmesine karşın çalışmaları durdurmadığına vurgu yapılıyor.

İddianamedeki şüpheliler arasında dönemin Çalışma Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü K.Ö. de bulunuyor. K.Ö.’nün maden ocağında işletme projelerini inceleyerek çalışma müsaadelerini veren ve her yıl üretim fliyet raporlarını denetleyen kurumun başında bulunduğuna dikkat çekiliyor. Fakat K.Ö.’nün “gerekli mevzuat çalışmalarının yapılmasında ihmale neden olduğu ve gecikme göstererek oluşan maden kazasındaki can ve mal kaybının tesirinin facia boyutuna yükselmesine neden olduğu” bildiriliyor.

Aynı şekilde Enerji Bakanlığı personeli olan maden tetkik üyeleri M.S.S., Ş.U., M.B., E.T., H.H.I., H.Y., M.G., B.U., N.P.Y., A.Ü., A.S., B.A., R.K.ve M.A. da suçlanıyor. Söz konusu şahısların iş güvenliği ile alakalı eksikliklerin tamamlatılması ve kusurlu uygulamaların düzeltilmesi için bir teşebbüste bulunmadığı ifade ediliyor. Ayrıyeten kontroller sonucunda tehlikeli durumu belirleyip gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamadıkları da dile getiriliyor.

Eski Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) Daire Başkanı V.D. ile dönemin TKİ Daire Başkanı olan A.S.’nin de ihmali bulunduğu savunuluyor.

“Zamanaşımı kapsamında” savunması

İddianamede şüphelilerin üzerlerine atılı suçlamaları kabul etmediklerine yönelik savunmalarına da yer veriliyor. Ayrıyeten bir kısım şüphelinin 13 Mayıs 2014’te yaşanan facianın zamanaşımı kapsamına alınması ve takipsizlik kararı verilmesini istediğine yönelik dilekçe kaleme aldığı ifade ediliyor. savcılık, zamanaşımı sürecinin 12 yıl olduğuna değinerek, “Şüpheli ve bir takım şüpheli müdafilerinin savunmalarının mesnetsiz olduğunu” aktarıyor.