Suriye diplomasisi hızlandı; Adana Anlaşması’nın değiştirilmesi gündemde

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Suriye rejimi lideri Beşar Esad’a görüşme teklif etmesi sonrası Ankara ile Şam idareleri arasında başlatılan diyalog alt seviyede görüşmelerle sürerken, bu ay sonunda kapsamlı bir görüşme yapılması için Rus yönetimi tarafından da hazırlık yapılıyor. Görüşmelerde büyük oranda PYD/DSG’yi kapsayan plan kapsamında “terörle mücadelenin hayata geçirilmesi” ile Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) Suriye topraklarından çekilmesi öngörülüyor. Görüşmelerde iki ülke arasında geçmişte imzalanan “Adana Mutabakatı”nın ise değiştirileceği ileri sürülüyor.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un Suriye’nin Kuzeydoğu’sundan batıya uzanan geniş bir alanda de-fakto “yönetim” oluşturan PYD/DSG’ye “Afganistan” hatırlatması yapması, Kürt idaresini rahatsız etti. Kuzeydoğu Suriye Yönetimi Dışilişkiler Dairesi Eş Başkanı İlham Ahmed, Suriye rejiminin tahlile yanaşmadığını ifade ederek, “Lavrov’un tabirleri tahlile hizmet etmekten fazla kaosa kapı aralıyor. Biz kendi öz gücümüze dayanıyoruz” dedi.

Ankara ile Şam arasında arabulucu rolü oynayan Moskova yönetimi, Suriye meselesine kılıcı tahlil için teşebbüslerini hızlandırdı. Eylül ayı sonunda iki ülke diplomatik heyetleri arasında Rusya’nın arıcılığıyla kapsamlı bir toplantı yapması bekleniyor. Suriye rejimi medyası, Ankara ile Şam arasında yaklaşan görüşmelerde, iki ülke arasında daha önce imzalanan “Adana Mutabakatı Mutabakatı”nın değiştirilmesini de içeren bir dizi başlık olduğunu yazdı.

Arap Al-Watan gazetesinin bir diplomatik kaynağa dayandırdığı haberinde, toplantının gündeminin “terörle mücadele mekanizmasının” hayata geçirilmesinin akabinde TSK’nın Suriye’den çekilmesi için bir takvim belirlenebileceğini ileri sürdü. Rusya’nın ise, iki taraf arasında bu ayın sonunda yapılması beklenen toplantının gündemini hazırlamak için çalışma başlattığı bildirildi.

Görüşmelerde, Adana Mutabakatı’nda değişiklik yapılması, Suriye ile Türkiye arasındaki sınır güvenliğinin denetim altına alınmasına yönelik yeni planın ayrıntılarının masaya gelmesi bekleniyor. Moskova’nın ise, Suriye rejiminin talepleri doğrultusunda TSK’nın Suriye’den çekilmesinin görüşme gündeminin en çok önemli unsuru olmasını desteklediği ifade ediliyor.

Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov, Rus TASS Ajansı’na daha önce yaptığı açıklamada, Ankara’nın Şam yönetimi ile mutabakata vararak “Adana Anlaşması”na geri dönmesini talep etti. Lavrov açıklamasında, “Gayri resmi temaslarda, Türk terörle mücadele güçlerinin, belli bir derinliğe kadar içeriye girmesine izin veren, Adana Mutabakatı’nın imzalandığı 1998 ideolojisine geri dönmeyi önerdik” demişti. Lavrov, bu mutabakatın hala yürürlükte olduğuna dikkat çekmişti.

“Adana Anlaşması” neleri içeriyor?

Adana mutabakatı, PKK’nın yanı sıra farklı silahlı örgüt ve kümelerin su sorunu dahil tansiyon yaratan birçok sıkıntıyı ortadan kaldırmak ve iki ülke arasındaki ilişkileri olağanlaştırmak maksadıyla Ekim 1998’de Ankara ile Şam arasında Adana Güvenlik Mutabakatı imzalanmıştı. Anlaşma ile Suriye, kendi topraklarından Türkiye’nin güvenlik ve istikrarına zarar verecek hiçbir fliyete izin vermeyecekti. Anlaşma kapsamında ayrıyeten Suriye, PKK’nın kendi topraklarındaki fliyetlerine, silah, lojistik gereç, mali ve tanıtım takviyesi sağlanmasına ve mensuplarının ülke topraklarını üçüncü ülkelere geçmek için kullanmasına da izin vermeyeceğini thhüt etmişti.

Lavrov tehdit etti, PYD’den cevap geldi

Ankara ile Şam görüşmelerini yürüten Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Rusya Today TV kanalına yaptığı açıklamada, ABD’nin bölgede Kürtleri kullandığını ve bu ülkeye güvenilmemesi gerektiğini ifade ederek, Afganistan hatırlatması yapması bölgede tepki ile karşılandı. Arap meydasına açıklama yapan Kuzeydoğu Suriye Yönetimi Dışilişkiler Dairesi Eş Başkanı İlham Ahmed, “Lavrov’un tabirleri tahlile hizmet etmekten fazla kaosa kapı aralıyor. Biz kendi öz gücümüze dayanıyoruz” dedi.

Ahmed, şöyle konuştu:

“Suriye’yi parçalama bir niyetimiz bulunmuyor. Şam bizimle diyalog kurmuyor, iyasi tahlil ve diyaloga yanaşmıyor. Şam Türkiye ile diyalog ve tahlil yolu ararken, bizim diyalog arayışımızı reddediyor. ‘ABD’nin isteklerine boyun eğdiğimiz’ formundaki tezler kabul edilemez.  Rusya bizim Kuzey-Doğu Suriye’deki niyetimizi çok iyi biliyor. Biz kendi gücümüze dayanıyoruz ve Washington ile ilgimiz terör ile mücadele temeline dayanıyor. Siyasi tahlilin temeli yabancı güçlerin Suriye topraklarını terk etmesi unsuruna dayanmalıdır. Türkiye’nin Kuzey-Doğu Suriye’ye yönelik tehditleri sürüyor. Suriye’yi parçalamaya niyetimiz yok.”

Lavrov ne demişti?

Rusya Dışişleri Bakanı Sergeyev Lavrov, “Doğuya Giden Köprüler” belgesel sineması için verdiği röportajda Amerikan askeri birliklerinin Kuzeydoğu Suriye’de fliyet göstermesine ilişkin “Bu, Suriye’deki durumu direkt etkiliyor. Bu, Fırat’ın doğusunda oluşan durumun nedeni” tabirlerini kullandı.

Lavrov, “Bu bölgede petrol ve doğal gaz yatakları, verimli tarım yerleri bulunuyor. Burası zalimce sömürülüyor. Amerikalılar ve uşakları, petrol, doğal gaz ve tahılı buradan çıkarıyor ve satıyor. Bu paralar Suriye’nin bütçesine gitmiyor, ayrılıkçılığı ve yarı devletin oluşturulmasını teşvik etmek için kullanılıyor” tabirini kullandı..

ABD’nin Kuzeydoğu Suriye’de Demokratik Suriye Güçlerine (DSG)verdiği dayanağa de vurgu yapan Lavrov, “Amerikalılar, kendi oyunlarında Kürtleri kullanıyor ve onlara oynuyor. Kürtler, geleceğinin birleşik Suriye’de olduğunu anlamalı. Amerikalıların onlara yardım edeceğini ummamaları, Suriye hükümetiyle muahedeye varmaları, ulusal azınlık olarak hakları konusunda muahedeleri gerekiyor” dedi. Lavrov, şöyle devam etti:

“Bu bahiste diyalog vardı ve bu diyaloğu teşvik ediyorduk. Daha sonra Amerikalılar, Kürtleri, hükümetle etkileşim kurmak yerine gerginliği artırmanın daha iyi olduğuna ikna etti. Kürt meslektaşlarımızla temaslarımızda, onlara kendi halkına, ulusal diyaloğa değil, ABD’nin vtlerine güvenmeye karar veren Afgan idaresinin başına gelenleri hatırlatıyoruz. Amerikalılar, bir gecede onları tek başına bıraktı. Kürt ortaklarımızın, Suriye’ye yakın olan bu ülkenin tarihi tecrübesini dikkate alacaklarını, Şam ile birleşik Suriye devletinde yaşama koşulları konusunda ulusal diyaloğu kurma ve anlaşma yoluna gireceklerini umuyorum.”