Suriyeli Kürtler Resulayn’a dönüyor: 7 yıl sonra, evlerine girerken saldırıya uğradılar

2019’da yerlerinden edilen Resulayn sakinlerinin kentlerine dönüşü, yaklaşık 7 yıl sonra ilk kafilenin yola çıkmasıyla başladı. Ancak dönüş heyecanı kente girişte yaşanan saldırılarla gölgelendi. Geri dönen ailelerden bazılarına yönelik saldırıların ardından Haseke ve Kamışlı’da protesto çağrıları yapılırken, dönüş sürecinin güvenliği konusunda yeni soru işaretleri ortaya çıktı.

İlk kafile 7 yıl sonra evlerine ulaştı

Suriye’nin kuzeydoğusundaki Resulayn (Serekani) kentinden 2019 yılında yerinden edilen ailelerin dönüşü başladı. Haseke’nin Tiwênê köyünden hareket eden yaklaşık 400 ailenin bulunduğu ilk konvoy, yaklaşık 7 yıl aradan sonra Resulayn kent merkezi ve çevresindeki köylerine ulaştı. İlk kafile ağırlıklı olarak Waşokanî Kampı ile Haseke ve çevresinde yaşayan Resulayn sakinlerinden oluştu. Resulayn Göçmenleri Komitesi üyesi Ciwan İso, yaklaşık 500 ailenin dönüş için yola çıktığını, sürecin kafileler halinde devam edeceğini bildirdi. Dönüşlerin, Suriye geçici hükümeti ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında 29 Ocak’ta imzalanan anlaşma kapsamında yürütüldüğü belirtildi. Anlaşmanın, Resulayn, Afrin ve Şeyh Maksud’dan yerinden edilenlerin kentlerine güvenli biçimde dönüşünü öngören maddesi doğrultusunda ilk dönüş kafilesi kentteki yerlerine ulaştı. Toplamda yaklaşık 14 bin ailenin, başka bir ifadeyle 80 bine yakın kişinin aşamalı olarak dönmesi planlanıyor. Yıllardır kamplarda ve farklı yerleşimlerde yaşayan bazı aileler, dönüş yolculuğu öncesinde kentlerine yeniden kavuşmanın kendileri açısından büyük bir mutluluk olduğunu dile getirdi. Aileler, yıllar süren zorunlu göçün ardından evlerini yeniden kurmak istediklerini söyledi.

Dönüş sevinci saldırıyla gölgelendi

Ancak ilk kafilenin Resulayn’a ulaşmasıyla birlikte kentte güvenlik gerilimi yaşandı. Geri dönen ailelerden bazıları, kente giriş sırasında milliyetçi Arap silahlı grupların saldırısına uğradı. Edinilen bilgilere göre, silahlı gruplardan bazı kişiler konvoyun önünü keserek geri dönenlere saldırdı ve havaya ateş açtı. Bir otobüsteki yolcuların da sopalarla saldırıya uğradığı, olay sırasında özellikle kadın ve çocuklar arasında büyük panik yaşandığı bildirildi. Geri dönenlerden bazıları, saldırılarda yaşlıların da hedef alındığını aktarırken, yıllarca yerinden edilmenin ardından evlerine dönen aileler arasında korku ve öfkenin arttığı belirtildi. Yaşananların ardından geri dönen aileler, Resulayn Yerinden Edilenler Komitesi ve İç Güvenlik Güçlerine çağrıda bulunarak kentteki gerilimin giderilmesini ve dönüş yapanların güvenliğinin sağlanmasını istedi.

“Evler tamamen boşaltılmalı”

Dönüş sürecinin önündeki sorun yalnızca güvenlik tehdidiyle sınırlı değil. Bazı aileler, kentteki evlerinin hâlâ başka kişiler tarafından kullanıldığını ve döndüklerinde nerede kalacaklarını bilmediklerini belirtti. Resulayn Göçmenleri Komitesi üyesi Ciwan İso, dönüşlerin sorunsuz gerçekleşebilmesi için evlerin tamamen boşaltılması gerektiğini vurguladı. İso, “Halkın evleri tamamen boşaltılmalı ve dışarıdan gelenler Serê Kaniyê’den çıkarılmalı. Herkesin kendi topraklarına dönmesini umut ediyoruz” dedi. Komitenin kentteki gelişmeleri yakından izlediğini belirten İso, dönüş kafilelerinin kent merkezi ve köylere ulaşıncaya kadar güvenlik güçleri tarafından eşlik edileceğini söyledi. Bölgede silahlı grupların varlığının yanı sıra mayın ve patlayıcıların da dönüşlerin önündeki önemli engeller arasında bulunduğu belirtiliyor. Daha önce yapılan açıklamalarda, mayın temizleme çalışmalarının dönüş takvimini geciktirdiği ifade edilmişti.

Haseke ve Kamışlı’da protesto çağrıları

Geri dönenlere yönelik saldırı haberlerinin yayılması üzerine Haseke ve Kamışlı’da protesto çağrıları yapıldı. Haseke’de kent sakinleri ve aktivistler, geri dönen ailelere yönelik kötü muameleye tepki göstermek amacıyla valilik binası önünde toplanma çağrısında bulundu. Kamışlı’da ise halkın Yedi Deniz Kavşağı’nda bir araya gelmesi istendi. Protesto çağrılarında, yerinden edilenlerin kentlerine güvenli, gönüllü ve onurlu biçimde dönmesinin sağlanması ve geri dönen ailelere yönelik saldırıların önlenmesi talep edildi.

Öte yandan Resulayn’daki saldırıların ardından Tel Abyad’dan yerinden edilen kişilerin geri dönüş kayıtlarını tutan komitenin de işlemleri ikinci bir duyuruya kadar askıya aldığı bildirildi. Kararın, geri dönüşlerin güvenliği konusunda oluşan kaygıların artmasının ardından alındığı belirtildi.

2019’da büyük göç yaşandı

Resulayn (Serekani), 9 Ekim 2019’da Türkiye’nin askeri operasyonu ve Türkiye destekli silahlı grupların saldırıları sonrasında büyük bir göç dalgasına sahne olmuştu. Operasyonun ardından binlerce kişi bölgeden ayrılarak Kuzey ve Doğu Suriye’nin farklı bölgelerine göç etti. Resulayn’dan göç edenlerin sayısının yaklaşık 12 bin 500 aile, yani yaklaşık 72 bin kişi olduğu belirtiliyor. Başka verilere göre kent nüfusunun yaklaşık yüzde 87’sine karşılık gelen 200 bin kişinin bölgeden ayrıldığı ifade ediliyor. Kürtlerin kentten ayrılmasının ardından bölgede çok sayıda silahlı grup mensubunun ailesi ve Arap yerleşimcinin yerleştirildiği ileri sürüldü.

Aradan geçen yaklaşık 7 yılın ardından başlayan dönüş, yerinden edilen aileler açısından yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülürken, ilk kafilenin kente girişinde yaşanan saldırılar dönüş sürecinin güvenlik ve mülkiyet sorunları çözülmeden ilerlemesinin ilerde de sorunlara yol açacağı ifade ediliyor.