TBB/Çakar: KKM’de 782 milyar TL’ye ulaşıldı

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Başkanı Alpaslan Çakar Habertürk’e konuk oldu. Çakar “Kur korumalı mevduat 22 Nisan’da 782 milyar TL’ye ulaştı” dedi. Çakar KKM ile Merkez Bankası rezervlerinin 9 milyar dolar arttığını belirtti.

Çakar’ın açıklamasında öne çıkanlar şöyle;

“2019 yılında zati bir ekonomik kriz bütün dünyada vardı. 2019 olağanlaşmaya giderken Çin’de çıkan virüsle 2020 yılını pandemiyle geçirdik. Pandemi bütün ekonomik hayatı hepsini negatif etkiledi. Bütün ekonomi otoriteleri kendi ülkelerinin üretimini, istihdamını müdafaa tasasıyla hareket ettiler.

Bir çok sistem işletildi; buradaki temel dert üretimi, istihdamı ve genel ekonomik işleyişi korumaktı. Bunlara karşın dünya ekonomisi 2020 yılında yüzde 3.1 oranında küçüldü. Ticaret hacmi yüzde 8 daraldı.

Aşının bulunmasıyla ötelenmiş taleplerin devreye girmesiyle dünya ekonomisi büyüdü. Dünya ekonomisi 2021 yılında yüzde 6.1 civarında büyüdü; ticaret hacmi yüzde 10 civarında büyüdü. 2018 yılından sonraki en büyük büyüme gerçekleşti. Bu büyüme diğer komplikasyonları beraberinde getirdi.

Arz, her kesimde paralel bir şekilde ve istenen şekilde artmadı. Enerji fiyatları ve girdi maliyetlerinde önemli farklılıklar oldu. Hatta 2019 yılında petrol fiyatı 45 dolardı şimdi 110 dolar; daima artış trendine girdi. Doğalgaz 10 dolarken şu an 96 dolara çıktı.

Petrol ve doğalgazın fiyatının arttığı bir ortamda bütün girdi maliyetlerinde artış olur. Bu artışlar dünyada bir enflasyon doğurdu. ABD’de 40 yıl sonra kimi görülmedik enflasyonlar oluşmaya başladı.

Enflasyon önemli bir maliyet, enflasyonu sonucu petrolün fiyat artışı eşittir enflasyondur. Dünyanın bu enflasyon ortamına girmesi talep enflasyonunu etkiledi. 2020 yılına ertelenmiş taleplerin devreye girmesiyle hem maliyet hem talep enflasyonu oluştu.

Enflasyon o denli bir şey ki, bir sefer gelip sürdükçe fiyat sistemini bozuyor. Gerçek olmayan bir enflasyon doğuruyor. Beklenti enflasyonu her yerdeşekilde işler. Bizim ülkemizde biraz daha fazla işlediğini söyleyebilirim. Bütün dünyada önemli bir maliyet enflasyonu var.

2. Dünya savaşından sonraki en büyük krizi yaşadık. Üretimin tamamı durdu. Arz talep istikrarı bozuldu. Enerji fiyatlarındaki artış ve arzın olmaması bütün süreci tartışmasız negatif etkiliyor. Araçlarda çip krizi hala devam ediyor.

Şöyle bekliyorum; hiçbir kriz sonsuza kadar sürmez, kesinlikle çözülecektir. Dünyadaki enflasyon biraz daha sürecek. Rusya – Ukrayna savaşının nasıl şekilleneceği oradaki enerji fiyatlarının petrol ve doğalgaz fiyatlarının nasıl şekilleneceğini belirleyecektir. Savaş olmasaydı biz bu periyotta global seviyede normalleşirdik.

Ticaret hacminin olağanlaştığı tedarik zincirinin kısmen olağanlaştığı bir periyotta savaş çıktı. Savaş risk arttırır. Savaş güvensizlik yaratır. Savaş öngörülebilirliği azaltır. Savaş coğrafyası hem doğalgaz hem petrol açısından çok önemli bir tedarikçi. Kimyevi gübre konusunda en çok önemli tedarikçilerden.

Avrupa’nın doğalgaz ve petrol gereksiniminin çoğu Rusya’dan sağlanıyor. Rusya’ya karşı petrol ithalatının ve ihracatının kısıtlanması söz konusu. Bunlar enerji fiyatlarını negatif etkileyecektir.

Dünyada büyüme trendi 2022 için yüzde 4.4 olarak öngörülmüştü. Revize edildi, yüzde 3.6’ya çekildi. Savaşın doğurduğu bir sonuç.

Barışın tesis edilmesi bütün dünyanın olduğu kadar bizim için de çok önemli. Rusya bizim için çok çok önemli bir pazar. Bizim enerji ithalatımız 51.5 milyar dolar. Bu sene 100 milyar dolar olması bekleniyor. Rusya turizm açısından da çok önemli. Ukrayna da çok çok önemli bir pazar. Pandemi öncesinde 6 milyon Rus, 2 milyon Ukraynalı ağırladık. Turizmden 2019 yılında 35 milyar dolar gelir elde ettik. Pandemide 12 milyar dolar, geçen sene 24 milyar dolar, bu sene 35-40 milyar dolar beklentisi var.”

HT