TCMB’den “Konkordato Gelişmelerine Yakından Bir Bakış” analizi

TCMB’nin internet sitesinde Başdanışman Halil İbrahim Aydın, Uzman Yardımcısı Kadir Gürci ve Yapısal Ekonomik Araştırmalar Genel Müdürü Ünal Seven tarafından hazırlanan “Konkordato Gelişmelerine Yakından Bir Bakış” başlıklı bir tahlil yayımlandı.

Finansal gerilim altındaki firmaların fliyetlerine devam ederken ödeme kolaylığı elde etmek amacıyla konkordato talebinde bulunabildiği belirtilen tahlilde, “İcra ve İflas Kanunu’nda yer alan konkordato kararları ile borçlunun borcunun uzatılması, borcundan indirim yapılması ya da beklenen bir iflastan kurtulması amaçlanıyor. Bu yazıda, son devirde gerçekleşen konkordato taleplerinin finansal koşullarla ilişkisi inceleniyor.” sözleri kullanıldı.

Analizde, firmaların borçluluğu, borç ödeme kapasiteleri ve likidite durumlarının konkordato süreçlerinde belirleyici olduğu aktarıldı.

Konkordato firmalarının genel borçluluk düzeyinin diğer firmalara kıyasla daha yüksek, likidite düzeylerinin ise besbelli şekilde daha düşük olduğunun görüldüğü aktarılan tahlilde, “Bu firmaların ticari borçlarının toplam varlıklara oranı yüzde 36 iken, bu oranın diğer firmalarda yüzde 11 düzeyinde olduğu görülüyor. şekilde konkordato firmalarının hazır değer olarak isimlendirilen kasa ve banka hesaplarının kısa vadeli yükümlülüklerine oranının medyanı yaklaşık yüzde 2 iken bu oran diğer firmalar için yüzde 8 civarında.” sözlerine yer verildi.

“Bulgular, son periyotta konkordato talebinde bulunan firmaların nakdî sıkılaştırma öncesinde de finansal meselelerinin olduğuna işaret ediyor”

Analizde, şu değerlendirmelere yer verildi:

“Konkordato talebinde bulunan firmaların konkordato talebinde bulunmadan evvelki periyotta yüksek borçluluğa ve düşük likiditeye sahip olması finansal şartların sıkılaştığı devirlerde dikkatleri bu firmalara çekiyor. Likidite şoklarıyla karşılaşan firmaların, bilhassa beklenmedik şoklarla karşılaştığında ve borçlanma kapasitelerine yakın olduklarında, ticari kredilerde temerrüde düşme olasılıklarının daha yüksek olduğu biliniyor. Firmaların konkordato sürecine girmeden önce temerrüde yakınlığını anlamak gayesiyle 2024 yılında konkordato talebinde bulunan firmaların 2023 yılının ilk altı ayına ilişkin çeşitli risk göstergeleri inceleniyor. Bulgular, son devirde konkordato talebinde bulunan firmaların mali sıkılaştırma öncesinde de finansal problemlerinin olduğuna işaret ediyor. 2024 yılında konkordato ilan eden firmaların mali sıkılaştırmanın başladığı 2023 yılı haziran ayı itibarıyla yüzde 41’inin temerrüt halinde, yüzde 61’inin yüksek borçlu, yüzde 26’sının da düşük likiditeye sahip olduğu görülüyor.”

Konkordato sürecinin firmaların tedarikçilerine olan ödemelerini erteleme imkanı tanıdığı için bu firmaların direkt ve dolaylı olarak ekonomik büyüklüklerdeki hisselerinin değer taşıdığı belirtilen tahlilde, şu bilgilere yer verildi:

“TCMB, gerçek kesim firmalarının temerrüt gelişmelerini iktisadi fliyet, finansal istikrar ve arz zincirinin devamlılığı açısından dikkatle takip ediyor. Buna göre, 2024 yılında konkordato talep eden ve süreksiz mühlet verilen firmalar toplam nakdi ticari kredi bakiyesinin yüzde 0,38’ini, toplam istihdamın yüzde 0,07’sini, toplam satışların yüzde 0,16’sını ve toplam yurt dışı satışların yüzde 0,18’ini oluşturuyor. Konkordato firmalarının tedarikçileri ise toplam nakdi ticari kredi bakiyesinin yüzde 0,23’ünü, toplam istihdamın yüzde 0,12’sini, toplam satışların yüzde 0,21’ini ve toplam yurt dışı satışların yüzde 0,14’ünü oluşturuyor.”

Analizde, konkordato sürecinin çok önemli bir sonucunun da firmalar arası ticaretin etkilenmesi olduğu vurgulandı.

Konkordato öncesinde firmaların müşteri ve tedarikçi sayısının azaldığı, konkordato sonrasında ise yatay seyrettiğinin görüldüğü bildirilen tahlilde, şu sözlere yer verildi:

“Konkordato öncesinde tedarikçi sayısındaki azalış nakit akışı ve borç idaresinde yaşanan problemlerin diğer firmalar tarafından da hissedildiğini gösteriyor. Bu durum, konkordato firmalarının ticari münasebetlerinin süreç öncesinde zayıfladığını lakin ilgili kanunda da öngörüldüğü aynıi konkordato sonrasında firmaların fliyetlerine devam edebildiğini gösteriyor.”

Analizde, özetle, yüksek borç ve düşük likidite ile çalışan finansal gerilim altındaki firmaların konkordato taleplerinin dönemsel olarak yükselebildiği belirtilerek, “2024 yılı içinde gerçekleşen konkordato taleplerinin mali sıkılaştırma öncesinde de riskli kategoride sayılabilecek ve iktisattaki yükü görece düşük firmalarda ağırlaştığı görülüyor.” değerlendirmesinde bulunuldu.