Tüketicilerin korunmasına yönelik önlemleri içeren yasa yayımlandı

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Kat Mülkiyeti Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Kanunla, taksitle satış mukavelelerinde temerrüt durumunda kalan borcun tümünün peşin kılınmasına ilişkin şartlar, Türk Borçlar Kanunu ile uyumlu ve tüketici lehine olacak şekilde değiştirilecek. Taksitle satış mukavelelerinde tüketicinin kalan borcunun tümünün ifasının talep edilmesi için kanundaki diğer koşulların yanı sıra kalan borç yerine mukavelede yer alan bedel dikkate alınacak.

Tüketici kredilerinde kredi borcunun tamamının erken ödenmesi halinde bildirim aranmaksızın cayma hakkı kararları uygulanacak. Böylelikle tüketicilerin, ödedikleri ücret ve masrafların iadesi ile kredi nedeniyle katlandıkları maliyet azaltılacak.

Kredili mevduat hesabı, kredi kartı aynıi belgisiz vadeli tüketici kredilerinde faiz oranında tüketici lehine değişikliklerin derhal uygulanabilmesi için düzenleme yapılacak. Bu kapsamda faiz oranındaki indirimin, tüketici lehine olması bundan ötürü yürürlüğe girmesi için 30 gün öncesinde bildirim yapılması kaidesi kaldırılacak. Bu koşul sadece faiz oranı artırımını kapsayacak şekilde değiştirilecek.

Yan ürün ve hizmetlerin kredi kullanım kuralı olarak sunulmasına sınırlama

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un, tüketici kredilerine sigorta yaptırılmasını içeren hususu “Sigorta, yan finansal ürün ve hizmet sunumu” başlığıyla yeniden düzenlenecek. Bu kapsamda tüketicinin yazılı ya da kalıcı data saklayıcısı aracılığıyla açık talebi olmaksızın kredi kontaklı sigorta yaptırılamayacak. Kredi veren, kredi ilişkili sigorta içermeyen bir mukaveleyi de tüketiciye teklif etmek şartıyla kredi kontaklı sigorta yaptırılmasını içeren bir kredi mukavelesini tüketiciye sunabilecek.

Tüketicinin istediği sigorta şirketinden sağladığı teminat, kredi veren tarafından kabul edilmek zorunda olacak. Kredi ilişkili sigortanın, kredi borcunun geri ödenme teminatını sağlamak gayesiyle meblağ sigortalarında kalan borç fiyatıyla ve vadesiyle uyumlu olması gerekecek.

Tüketici kredisi kontratı, kredi ile ilgili olanlar hariç yan finansal ürün ve hizmetlerin satın alınması kaidesine bağlanamayacak.

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un, konut finansmanı mukavelelerine sigorta yaptırılmasını kapsayan unsuru “Sigorta, yan finansal ürün ve hizmet sunumu” başlığıyla yeniden düzenlenecek. Bu kapsamda tüketicinin yazılı ya da kalıcı bilgi saklayıcısı aracılığıyla açık talebi olmaksızın kredi ilişkili sigorta yaptırılamayacak. Konut finansmanı kuruluşu, kredi temaslı sigorta içermeyen bir mukaveleyi de tüketiciye teklif etmek şartıyla kredi kontaklı sigorta yaptırılmasını içeren bir konut finansmanı kontratını tüketiciye sunabilecek.

Tüketicinin istediği sigorta şirketinden sağladığı teminat, konut finansmanı kuruluşu tarafından kabul edilmek zorunda olunacak. Kredi temaslı sigortanın, kredi borcunun geri ödenme teminatını sağlamak maksadıyla, meblağ sigortalarında kalan borç fiyatıyla ve vadesiyle uyumlu olması gerekecek.

Konut finansmanı mukavelesi, kredi ile ilgili olanlar hariç yan finansal ürün ve hizmetlerin satın alınması kuralına bağlanamayacak.

Ön ödemeli olarak satılan konutların mukavelede belirlenen tarihte tüketicilere teslim edilmesi zarurî olacak. Büyük ölçekli konut projelerinde inşaatın tamamlanması çok uzun mühletler alabildiği için ön ödemeli olarak satılan konutların tüketicilere azami teslim müddeti 36 aydan 48 aya çıkarılacak. Kat irtifakının tüketici ismine tapu siciline tescil edilmesiyle birlikte zilyetliğin devranı halinde de dönem ve teslim yapılmış sayılacak.

Aracı hizmet sağlayıcılara ilişkin düzenlemeler

Başta mobilya olmak üzere niteliği itibarıyla farklılık arz edebilen ve tüketicilerin özel istek ve muhtaçlıkları doğrultusunda hazırlanan malların teslimi, tüketicinin bilgilendirilmesi ve onayı ile uzaklıklı mukavelelerde genel kural olan 30 günde teslim ya da ifa edilme yükümlülüğünden istisna tutulacak.

Aracı hizmet sağlayıcılara; aralı mukavelelere ilişkin olarak yönetmelikle belirlenen konulara dair tüketicilerin bildirim ve taleplerini iletebilecekleri ve söylediği söz edilen konuları takip edebilecekleri kesintisiz bir sistemi kurma yükümlülüğü getiriliyor.

Aracı hizmet sağlayıcılar, aracılık ettikleri uzaklıklı kontratlara ilişkin olarak satıcı ya da sağlayıcı ismine ve hesabına tüketicilere yaptıkları ön bilgilendirme, ön bilgilendirmenin teyidi ve onayına ilişkin süreçlerden, süreci yapan olarak satıcı ya da sağlayıcı ile birlikte müteselsil sorumlu olacak.

Tüketicinin bilgilendirilmesine ilişkin yönetmelikte düzenlenen ön bilgilendirmede bulunması zarurî unsurlardaki eksikliklerin aracı hizmet sağlayıcıdan kaynaklanması durumunda sorumluluk, aracı hizmet sağlayıcıda olacak.

Uzaklıklı mukavelelere ilişkin süreçlerin yapıldığı platformu kuran ve işleten olarak aracı hizmet sağlayıcıların, aracılık edilen süreçlere ilişkin kayıtları tutma ve ilgililere verme yükümlülüğü olacak.

Aracı hizmet sağlayıcılar, satıcı ya da sağlayıcılar ile olan mukavelelerine uymaması nedeniyle düzenlemelere tersliğe neden olmaları durumunda, terslik teşkil eden her bir süreçten sorumlu olacak. Aracı hizmet sağlayıcılar, aracılık edilen aralı mukavelelerin bedel tahsilatına da aracılık etmeleri durumunda, kanunda düzenlenen ayıba ilişkin sorumluluk halleri ile teslim ya da ifa sonrası bedelin satıcıya ya da sağlayıcıya aktarıldığı durumlar dışında, bedel kendilerinde kaldığı sürece teslim ya da ifa ile cayma hakkının kullanımında satıcı ya da sağlayıcıyla birlikte tüketicilere karşı müteselsil sorumlu olacak.

Aracı hizmet sağlayıcılar, satıcı ya da sağlayıcı onayı olmaksızın düzenledikleri kampanya ve indirimlerle satıcı ya da sağlayıcı ismine kurulmasına aracılık ettikleri aralı kontratlara ilişkin olarak; tedarik edememe, stok yetersizliği benzeri nedenlerle mukavele konusu mal yahut hizmetin hiç yahut gereği benzeri teslim ya da ifa edilememesine neden olmaları durumundan sorumlu olacak. Aracı hizmet sağlayıcılar, teslim ya da ifa vakti gibi tüketicinin alışveriş tercihinde ve satın alma sonrasında fesih hakkının kullanımında çok önemli bir tesiri olan reklamlarında taahhüt edilen bilgilerin tüketiciye yapılan ön bilgilendirmeyle uyumlu olması ve ispatına ilişkin sorumlu olacak.

Devre mülklere düzenleme

Kanunla, devre tatil kontratlarının kapsamı ile düzenlenme yordam ve temellerinin açıklığa kavuşturulması amaçlanıyor.

Devre tatil satışının finansal kiralamayla yapılması durumunda da devre tatil mukavelelerine ilişkin kanun kararları uygulanacak.

Tıpkı hakka husus devre tatil mukavelelerinin, yalnızca Kat Mülkiyeti Kanunu’nda belirtilen adap ve asıllar kapsamında devre mülk mukavelesi şeklinde kurulması mecburî olacak.

Kooperatif ya da ticaret şirketi paydaşlığı yahut dernek ya da vakıf üyeliği suretiyle devre tatil hakkı tanınması yasaklanarak kanunun getirdiği müdafaadan tüketicilerin yararlanması sağlanacak.

Devre tatile mevzu mal üzerinde tıpkı hak sahibi olmayanların devre mülk ya da devre tatil satışı yapması yasaklanacak.

Tüketicinin, devre tatil mukavelesinden cayma hakkını daha kolay kullanabilmesi için getirilmiş olan cayma müddeti içinde tüketiciden ödeme ya da borçlandırıcı doküman alma yasağı, birebir hakka husus devre tatil mukavelesi olan devre mülk mukavelelerini de kapsayacak şekilde genişletilecek. Söz konusu yasağın ihlali halinde, tüketicilere ödemeleriiade edilecek; tüketiciyi borç altına sokan her türlü evrak, tüketici tarafından geçersiz olacak.

Devre mülk hakkı veren kontratlar de dahil olmak üzere tüketicilerle ön ödemeli devre tatil kontratı kurulamayacak.

Devre mülk hakkı veren mukaveleler hariç olmak üzere, devre tatil mukaveleleri en fazla 10 yıl için kurulacak.

Tüketici, şahsi hak sağlayan devre tatil mukavelesinden kaynaklanan tatil hakkını makul bir periyot için kullanmayacağını tatilin başlayacağı tarihten en az 90 gün önce sağlayıcıya bildirirse, o devir için tüketiciden herhangi bir isim altında bir bedel talep edilemeyecek.

Yenilenmiş eserler

Yenilenmiş ürünlere tüketiciye teslim tarihinden itibaren minimum bir yıl garanti verilmesi zarurî olacak. Fakat özelliği nedeniyle birtakım malların garanti kaideleri Ticaret Bakanlığınca öteki bir ölçü ünitesiyle de belirlenebilecek.

Yönetmelikle belirlenen mallar lakin Bakanlıkça yetkilendirilen merkezlerde yenilenmesi kaidesiyle yenilenmiş ürün olarak satılabilecek. Yenileme merkezlerinin Bakanlıktan yetki dokümanı alması zarurî olacak.

Elektronik kimlik bilgisi bulunan malların kullanılmış ve kayıtlı olduğuna ilişkin doğrulama yapılmasının gerektiği durumda bu doğrulamalar Bakanlık, yenileme merkezi ve yetkili alıcı tarafından Bakanlıkça belirlenen yol ve asıllara göre Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu kayıtlarından yapılacak.

Tüketicilerin, firmaların doğru ve yeni yetkili servis istasyonu bilgilerine ulaşabilmeleri, herhangi bir aldatıcı uygulama nedeniyle mağdur olmamaları amacıyla üretici ve ithalatçılara, tüm yetkili servis istasyonlarına ilişkin bilgilerini Ticaret Bakanlığınca kurulan sisteme kaydetme zaruriliği getiriliyor.

Yetkili servis istasyonları dışında tüketicilere hizmet sunan özel servis istasyonlarının yetkili servis istasyonu algısı oluşturacak şekilde hizmet vermesinin önlenmesi maksadıyla özel servis istasyonlarına servis fişi, tabela ve broşür her türlü tanıtım ve faaliyetlerinde “özel servis” ibaresi kullanma zaruriliği getiriliyor.

Bakanlıkça belirlenen kullanım ömrü müddetince mala ilişkin satış sonrası hizmetin sağlanmaması durumunda, zararın tazmini talep edilebilecek.

Tüketici hakem heyetlerine müracaatlar

Tarafların İcra ve İflas Kanunu’ndaki hakları gizli kalmak kaydıyla kıymeti 30 bin liranın altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvurusu mecburî olacak.

Tüketici hakem heyetinin bulunmadığı yerlerde müracaatlar kaymakamlığa yapılabilecek. Bu müracaatlar, kaymakamlıklarca gereği yapılmak üzere Bakanlıkça belirlenen yetkili tüketici hakem heyetine iletilecek.

Tüketici hakem heyeti kararları tarafları bağlayacak. Tüketici hakem heyetlerinin tüketici lehine verdiği kararlara karşı açılan itiraz davalarında, kararın iptali durumunda tüketici aleyhine, avukatlık minimum ücret tarifesine göre nisbi tarife üzerinden vekalet fiyatına hükmedilirken mevcut olduğu halde tüketici hakem heyetine sunulmayan bir bilgi ya da evrakın tüketici mahkemesine sunulması nedeniyle kararın iptali halinde tüketici aleyhine yargılama sarfiyatına ve vekalet fiyatına hükmedilemeyecek.

İdari para cezaları yeniden düzenlendi

Kanunla, kanuna karşıtlık halleri için öngörülmüş birtakım idari para cezaları fiilin yükü, failin kusuru ve ekonomik durumu dikkate alınarak ve orantılılık, ölçülülük ve caydırıcılık unsurları gözetilerek yeniden düzenleniyor.

Buna göre, tüketici kredisi mukaveleleri ile konut finansmanı mukavelelerinde kontrat öncesi bilgilendirme yükümlülüğüne aykırı hareket edenler hakkında, tersliği tespit edilen her bir işlem ya da kontrat için 200 lira olan idari para cezası 1000 liraya çıkarılacak.

Ön ödemeli konut satışında dönem ya da teslim müddetinin mukavele tarihinden itibaren 48 ayı geçmesi durumunda, teslim edilmeyen her konut için 70 bin lira idari para cezası uygulanacak.

Satıcı ya da sağlayıcı ismine uzaklıklı kontrat kurulmasına aracılık eden aracı hizmet sağlayıcılar, tüketicilerin yönetmelikle belirlenen konulara ilişkin talep ve bildirimlerini iletebilmelerine ve takip edebilmelerine elverişli bir sistemi kurmak ve kesintisiz olarak açık tutmakla yükümlü olacak. Bu yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında 1 milyon lira idari para cezası uygulanacak.

Yetkili ve görevli kişi ya da kuruluşlara her türlü bilgi ve belgeyi doğru olarak göstermeyenler hakkında 7 gün içinde bilgi ve evrakların doğru olarak verilmesi ya da yerinde inceleme imkanının sağlanması ihtar edilecek. İhtara karşın tersliğin devamı halinde 80 bin liradan az olmamak üzere karşıtlığın tespitinden bir evvelki mali yıl sonunda oluşan yıllık gayrisafi gelirlerinin yüzde biri oranında idari para cezası verilecek.

Tersliğin tespit edildiği tarih itibarıyla bir takvim yılında uygulanan toplam idari para cezası meblağının 80 bin lirayı aştığı durumlarda, bu ölçüden az olmamak ve 120 milyon lirayı geçmemek üzere toplam idari para cezası meblağı uygulanacak.

Ön ödemeli devre tatil mukavelesi yasaklanıyor

Kanun uyarınca, ön ödemeli devre tatil satışı yapılamayacak. Devre tatile husus taşınmazın inşa edileceği arsa için yapı ruhsatı alınmadan tüketicilerle ön ödemeli devre tatil kontratı yapanlar, tüketicilerle mülkiyet hissesine bağlı birebir hak sağlayan devre tatil mukavelesi kuranlar, kurulmasına aracılık edenler ile kooperatif ya da ticaret şirketi iştiraki yahut dernek ya da vakıf üyeliği suretiyle devre tatil hakkı tanıyanlar ile bu sürece aracılık edenler, devre tatile mevzu mal üzerinde tıpkı hak sahibi olmadığı halde devre tatil satışı yapanlar hakkında 3 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası uygulanacak.

Üretici ya da ithalatçılar, ürettikleri ya da ithal ettikleri mallar için belirlenen kullanım ömrü müddetince satış sonrası bakım ve tamirat hizmetlerini sağlamak zorunda olacak. Buna aykırı davranan üretici ve ithalatçılar hakkında; satış sonrası hizmet yeterlilik evrakının alınmaması durumunda 315 bin lira, satış sonrası hizmet yeterlilik evrakı alındıktan sonra minimum servis istasyonu sayısının sağlanamadığı durumlarda eksik kalan her bir servis istasyonu için 35 bin lira; servis istasyonlarında tespit edilen eksiklik ve karşıtlıklarla ilgili olarak her bir servis istasyonu için 5 bin lira idari para cezası uygulanacak.

Ticari reklam ve haksız ticari uygulamalar konusunda idari yaptırım kararları Reklam Kurulu tarafından verilecek. Diğer idari yaptırım kararları ise Ticaret Bakanlığı tarafından verilecek. Bakanlık bu yetkisini taşrada ticaret kent müdürlüklerine devredebilecek.

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten evvelki tüketici süreçlerine, bunların hukuken bağlayıcı olup olmadıklarına ve sonuçlarına bu süreçler hangi kanun yürürlükte iken gerçekleşmiş ise kural olarak o kanun kararları uygulanacak.

Kanunun yayımı tarihi itibarıyla yapı ruhsatı alınmış olan devre tatile mevzu taşınmazlarda, bu unsurun yayımı tarihinden itibaren beş yıl mühletince ön ödemeli metot ile satış da dahil olmak üzere devre mülk, mülkiyet hissesine bağlı tıpkı hak sağlayan devre tatil ya da şahsi hak sağlayan devre tatil satışı yapılabilecek.

Kanunun yayımlandığı tarihten önce kurulan devre tatil kontratları ve yapı ruhsatı alınmış olan devre tatile bahis taşınmazlara ilişkin mukaveleler ve yaptırımlar için evvelki kanun kararları uygulanacak.

Kat Mülkiyeti Kanunu’nda yapılan değişiklikle devre mülklerdeki taban devre müddeti de 15 günden 7 güne indirildi.