Türkiye-İsrail ilişkileri: Çavuşoğlu’nun ziyareti olağanlaşma sürecine nasıl yansıyacak?

Bu nedenlerden ötürü Ankara, Tel Aviv’le süratli bir olağanlaşma süreci istiyor. Öncelikle büyükelçilerin karşılıklı atanması ve siyasi diyalog sistemlerin kurulması ve enerji alanında görüşmelerin başlatılması Ankara’nın gayeleri arasında. https://www.youtube.com/watch?v=jF1GQwSB0cM

Büyükelçiler atanacak mı?
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, Güney Amerika ziyareti dönüşünde gazetecilerin büyükelçi atamasıyla ilgili bir soru üzerine, hususun mevkidaşı Lapid ile yapacağı görüşme sırasında gündeme geleceğini kaydetmişti. Ankara, bu bahisteki adımın iki dışişleri bakanı tarafından ilan edilmesi beklentisi içinde. Diplomatik münasebetlerin büyükelçi seviyesine çıkartılmasıyla olağanlaşmanın siyasi ayağının somutlaşacağı ve çok önemli bir basamağın tamamlanacağını öngören Ankara, Tel Aviv’i de bu noktaya çekmek istiyor. İsrail tarafının bu mevzuyu değerlendirdiği lakin şimdi net bir sonuca varmadığı kaydediliyor. Bu bahiste nasıl bir kararın alınacağı Çavuşoğlu-Lapid görüşmesinde netleşecek.

Enerji konusunda da süratli hareket etmek isteyen Ankara’nın, Çavuşoğlu ile birlikte Enerji Bakanı Fatih Dönmez’i de İsrail’e göndermeyi planladığı şahsen Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından kamuoyuna açıklanmış fakat daha sonra bu ziyaretin yalnızca Dışişleri Bakanı tarafından gerçekleştirileceği duyurulmuştu. İsrail ise bu evrede Doğu Akdeniz’de son 10 senede Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti ile birlikte kurduğu uluslararası enerji iş birliği tertibini bozacak bir adım atmak istemiyor. İsrail Cumhurbaşkanı Herzog, Mart ayındaki Ankara ziyareti öncesinde Atina ve Lefkoşa’ya gitmiş, bu hususta teminat vermişti. Ayrıyeten BP, ENI ve Chevron gibi çok önemli uluslararası enerji şirketleri de son periyotta askıya aldıkları arama ve sondaj faaliyetlerini ileriki periyotta yeniden başlatmayı planlıyor. Yunanistan-İsrail ve Kıbrıs Cumhuriyeti de bu çalışmaları koordine etmeyi sürdürüyor.

İsrail temkinli
Türkiye ile olağanlaşmaya karşı olmayan İsrail, komşusu Mısır gibi, bu süreci daha ağır ve temkinli yürütüyor. Bunun en çok önemli sebepleri arasında iki ülke arasında 2009’da bu yana yaşanan tansiyonlar sonucunda güven ögesinin eksilmesi gösteriliyor.

Ayrıyeten Türkiye-İsrail münasebetlerinin Filistin problemine paralel olarak inişli-çıkışlı bir seyir izlemesi de bu süreci olumsuz etkileyen ögeler arasında. Bunlara ek olarak İsrail’in “terör örgütü” olarak gördüğü Hamas’ın Türkiye’de devam eden varlığının da Tel Aviv açısından sorun olmaya devam ettiği kaydediliyor. İki ülke arasındaki olağanlaşmaya paralel olarak Hamas’ın birtakım yöneticilerinin Türkiye’den ayrılmak durumunda kaldığı, kalanlarının da faaliyetlerinin sınırlandığı iddia edilmişti. Lakin Hamas’ın hala Türkiye’de aktif olduğu ve bunun İsrail açısından sorun yarattığı gündeme getirilen başlıklar arasında. Bu başlıklarda sıkıntı nedeniyle daha az siyasi taahhüt gerektiren hususları ön plana çıkartmaya çalışan İsrail, böylelikle güven eksikliğini giderecek tedbirlerin alınmasından yana. Türkiye ile yenilenebilir enerji, su yönetimi, bilişim teknolojisi gibi alanları ön plana çıkarmak isteyen İsrail, siyasi süreçlerdeki ezalara rağmen artmaya devam eden ticaret hacmini büyütecek işbirliği projelerini de masaya taşımak istiyor. Bu ögeler ışığında, Çavuşoğlu-Lapid görüşmesinde verilecek iletilerin, olağanlaşma sürecinin hem içeriği hem de suratı açısından çok önemli sonuçlar yaratacağı bedellendiriliyor.