Türkiye, Suriye ve Irak hattında yoğun temas: Ankara, Bağdat’tan PKK’yı “terör örgütü” ilan etmesini, Şam’dan PYD/DSG’yi silahsızlandırmasını istiyor

Ankara, PKK’nın silah bırakması ve Suriye’de PYD/DSG’nin Şam’ın yeni idaresine elindeki silahları teslim etmesi için Bağdat ve Şam idareleri ile temaslarını sıklaştırdı. Irak’ta yasaklı örgüt olarak tanımlanan PKK’nın “terör örgütü” olarak tanınması, Kuzeydoğu Suriye’de de PYD/DSG’nin silahsızlandırılması için Bağdat ve Şam idareleri üzerinde baskı arttırıldı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, göreve başlamasının akabinde dün ikinci kere gerçekleştirdiği Bağdat ziyaretinde, temaslarına Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin ile yaptığı görüşme ile başladı. Fidan ziyaretlerine Savunma Bakanı Said Rıza El Abbasi, Başbakan Muhammed Şiya Es-Sudani ve Cumhurbaşkanı Abdüllatif Reşit’le devam etti. Yüklü olarak Kuzey Irak’taki PKK fliyetleri ve Suriye’deki gelişmelerin ele alındığı görüşmede Fidan, Irak idaresinden, yakın vakitte “yasaklı örgüt” olarak tanımladıkları PKK’yı “terör örgütü” olarak ilan etmelerini talep etti.

Suriye’deki durum ve iki ülkenin terörle ortak gayretine yönelik planlamanın ele alındığı toplantılar kapsamında yapılan birlikte basın toplantısında konuşan Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin’in, “Suriye’deki durumla ilgili Türkiye ve Irak arasında net bir anlayışın oluştuğunu” ve iki ülkenin Şam’daki yeni idareyle daima temas halinde olduğunu açıklaması dikkat çekti. Bölgedeki istikrarı desteklemek amacıyla ülkeler arasında uyumun artırılmasını isteyen Irak Başbakanı Sudani’nin konuşmasında Suriye’nin yeni yönetimi ve ülkedeki duruma da vurgu yapması dikkati cazip bir öbür nokta oldu. 

Suriye detayı

Fidan ile Irak Cumhurbaşkanı Reşid arasında yapılan görüşmede Suriye ayrıntısı öne çıktı. Irak Cumhurbaşkanlığı’nın hesabından yapılan açıklamada, görüşmede Suriye’deki yeni idarenin etnik ve dinî çoğulculuğu koruyarak, herkesi temsil eden bir hükûmet kurması ve toplumsal barışı güçlendirmesine vurgu yapıldığı kaydedildi.

Türkiye’nin Irak’ın istikrarını ve güvenliğini muhafazaya verdiği dayanağı yineleyen Fidan da terörle mücadele gayretlerin sürdürülmesi gerektiğini ifade ederek Irak, Suriye, Ürdün ve Türkiye’nin yer aldığı bir koalisyonun oluşturulmasını önerdi. Bu koalisyonun, IŞİD ve PKK benzeri örgütlerin varlıklarının sona erdirilmesi ve finansman kaynaklarının kurutulması için tesirli bir araç olacağını ifade etti.

Kalın, Şam’da

Dışişleri Bakanı Fidan’ın Bağdat temaslarının sürdüğü stlerde Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı (MİT) İbrahim Kalın Şam’ı ziyaret etti. Bir ay içinde Şam’a ikinci ziyaretini gerçekleştiren Kalın, Suriye’nin yeni geçici Başkanı Ahmed el Şara (Muhammed Colani) ile kapsamlı bir görüşme gerçekleştirdi.

Suriye Dışişleri Bakanı Esd Hasan Şeybani ile Suriye Genel İstihbarat Başkanı Enes Hattab’ın da yer aldığı görüşmede, yüklü olarak Kuzeydoğu Suriye’deki durum ile bölgeyi denetim eden PYD/DSG’nin geleceğinin ele alındığı öğrenildi.

Irak Cumhurbaşkanı Raşid: Olumlu sonuç vermedi

Ankara’nın, bölgeden tasfiyesine yönelik teşebbüslerini artırdığı PYD/DSG ile ilgili bir yandan Suriye Milli Ordusu (SMO) tarafından bölgede askerî harekâtlara devam edilirken diğer yandan bölgeye statü verilmesine yönelik Şam’ın yeni yönetimi ile görüşmeler sürüyor. Görüşmelere ABD ve Irak yönetimi arabuluculuk yapıyor.

Irak Cumhurbaşkanı Abdullatif Reşid, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkezli Sky News Arabia TV’ye verdiği röportajda, ülkesinin Şam’ın süreksiz yönetimi ile DSG arasında uyuşmazlıkların giderilmesi için arabulucu rolü oynadığını ifade ederek, “Ne yazık ki olumlu sonuçlanmadı” diye konuştu. Bölgede muhtemel bir çatışmanın önüne geçilmesi ve siyasi tahlil sağlanmasına yönelik ABD’nin mevcut yönetimi tarafından yeni bir teşebbüs başlatıldığı ileri sürülürken Şam ile DSG’nin sorunun tahliline yönelik karşılıklı tekliflerinden ise şu ana kadar bir sonuç alınabilmiş değil.

DSG, Şam’ın teklifini reddetti

Teklif, Kürtlerin etnik kimliğe dayalı haklarının tanınması ve yeni anayasaya dâhil edilmelerinin yanı sıra kendilerinin güvenlik ve askeri kurumlara katılmalarının önünün açılmasını da içeriyor. Teklifin ayrıyeten yerel kurullara vilayetlerin işlerini yönetmek için geniş yetkiler veren merkeze bağlı bir idari sistemi de içerdiği bildirildi.

Şam’dan ret

Suriye yönetimi ise DSG’nin tekliflerini reddederek ordu içerisinde özerk bir birliğin varlığını kabul etmeyeceğini ve petrol evrakını siyasî bir pazarlık kartı olarak ele almak istemediğini aktardı. Erbil merkezli Kürt yönetimi ise DSG ile Şam yönetimi arasında bir diyaloğa ev sahipliği yapmaya istekli olduğu mesajını vermesine karşın Şam idaresinin, DSG ile bir çeşit siyasî eşitlik manasına geleceği telaşı ile bu teklife uzaklıklı yaklaştığı bildirildi.

DSG’ye bağlı medya kaynaklarına göre ise Mazlum Abdi ile Suriye yönetimi lideri Ahmed el Şara arasında yeni bir görüşmenin gerçekleşmesi mümkünlüğü yüksek olarak görülüyor. Fakat görüşmeye yönelik kesin bir tarih belirtilmiyor.

Kürtlerden destek açıklaması

Kuzeydoğu Suriye ile Şam yönetimi arasında sorunun siyasî tahlili konusunda Türkiye, İran, Irak ve Suriye’nin yanısıra Avrupa ve ABD’deki birçok Kürt kurumu bir araya gelerek destek açıklamaları yaptı. Bölgede Kürt özerk yönetimi talep eden yüzlerce Kürt oluşumu, Suriye’de “Kürtler arası birlik” konusunda gayretlerini ağırlaştırdı.

“Tereddüt etmeden yardım ederiz”

Erbil’de Mazlum Abdi ile yaptığı konuşma sonrası Erbil’den Arapça yayın hayatına başlayan Shams TV’ye (Şems TV) açıklama yapan Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi eski Başkanı Mesud Barzani de Kuzeydoğu Suriye idaresine destek verdi. Barzani, Kuzeydoğu Suriye’de Kürtlerin karşılaşabileceği mümkün bir baskı durumunda askerî destek sağlayıp sağlamayacakları hakkında bir soruya, “Umarız ne biz ne de onlar askeri güç kullanmak zorunda kalmaz. Yalnızca Kürtler değil, herhangi bir insan zulümle karşı karşıya kalırsa ve biz yardım edebilirsek, hiç tereddüt etmeden yardım ederiz” diye yanıtlaması dikkat çekti.

Kürtlerin Suriye’de zulüm ile karşı karşıya kalabilmesi konusunda hala tehlike olduğunu belirten Barzani, “Umarız bu gerçekleşmez” diye ekledi.

“Rojava’da bir anlaşma olmadığı sürece Öcalan’dan davet gelmeyecek”

PKK’nın silah bırakmasına yönelik DEM heyetinin İmralı cezaevinde Abdullah Öcalan’la yaptığı 4 stlik ikinci görüşmenin ayrıntıları şimdi açıklanmazken görüşmelerin Kuzeydoğu Suriye’ye kilitlendiği ileri sürüldü.

Diyarbakır’da birçok sivil toplum kuruluşunun bir araya gelerek Kuzeydoğu Suriye’de Kürtlere statü tanınması yönünde yaptığı açıklama sonrası Rudaw TV’ye konuşan Rawest Araştırmalar Merkezi Koordinatörü Roj Girasun, yeni sürecin başlatılmasında temel etkenin Kuzeydoğu Suriye (Rojava) olduğunu söyledi. Girasun, DEM Parti’nin Öcalan ve siyasî partilerle yürüttüğü temaslara karşın şimdi bir sonuç alınamamasının sebebini de şöyle aktardı:

“Henüz bu süreç sürecin başındayız. İkincisi siyasi partilerle yapılan temaslar bilgilendirmekten fazla sürece meşruiyet kazandırma üzerinedir. Bu siyasi partilerle alakayı kurulduğunda, görüşmeler yapıldığında bu bir bilgilendirme yahut bir anlaşma temelinde yürümüyor. Biliyoruz ki Öcalan diyor ki bütün toplum ve siyasi partiler bu sürece müdahil olsunlar ki bu süreç meşruiyet kazansın. Şayet şu ana kadar bir davet gelmediyse diyebiliriz ki şimdi temel temeller, yani kamuoyu ile paylaşacakları temel asıllar pişme basamağına gelmemiş. İnanıyorum ki Rojava’da bir anlaşma, bir uzlaşma olmadığı sürece Öcalan’dan bir davet gelmeyecek. Orada önce birtakım prensiplerin ortaya konulması gerekiyor, ondan sonra mutabakata varılabilir.”

“Adı federasyon yahut özerk yönetim olmayabilir”

Rojava’da fiilî bir özerklik sağlanması garanti edildikten sonra Öcalan tarafından açıklama yapılabileceğini belirten Girasun şöyle devam etti:

“Yani Rojava’daki durum ile ilgili, ismi Özerk Yönetim yahut federasyon olmayabilir lakin Kürtlerin orada de facto yahut fiili olarak özerk olmaları gerekiyor. Yani bir federasyon gibi olmalılar. Şayet orada Kürtler için bir anlaşma sağlanamazsa bu türlü bir mutabakatta ortaya çıkmaz. Buranın isminin Batı Kürdistan özerk bölgesi olması gerekmiyor yahut bir federasyon olması gerekmiyor. Lakin orada fiili bir federasyon yahut özerk yönetim olmalı ki Kürtler tahlile dair inançlı olabilsinler, tahlile inanabilsinler. Öcalan da örgüte davette bulunabilsin. Kürt toplumu da bunu yasal görüp onaylasın. Kamuoyundaki kaygı umuttan daha büyük.”