Uğur Kurt davasında, Adalet Bakanlığı 10 taksitle 12 bin TL cezayı savundu, AYM, “yeniden yargılama” dedi

Anayasa Mahkemesi, 2014’te, cenaze için gittiği cemevinin bahçesinde, polis kurşunuyla başından vurularak öldürülen Uğur Kurt evrakında çarpıcı bir karara imza attı. Uğur Kurt’u vuran polise, dava sonunda 10 taksitle ödenmek üzere 12 bin TL para cezası verilmesi için “izahtan varestedir” yorumunu yapan AYM, Adalet Bakanlığı’nın, cezanın kâfi olduğu istikametindeki savunmasını da yerinde bulmadı. AYM, polisin, toplumsal olaylarda görev verilmeden önce makam sürücüsü olarak çalıştırılan polisin deneyimsizliği üzerinden yapılan savunmaları da dikkate almadı. AYM, aileye 90 bin TL manevi tazminat ödenmesini ve aynı olayların yaşanmaması ismine caydırıcılığın sağlanması için polisin yeniden yargılanmasını kararlaştırdı. Yeniden yargılama yapması için karar yerel mahkemeye gönderildi.

Avukatlar, gizlenen ses kayıtlarını ortaya çıkardı

İstanbul Okmeydanı’nda, 2014’te, Gezi eylemleri sırasında Berkin Elvan’ın başından gaz fişeği ile vurularak öldürülmesini protesto etmek isteyen gruplara müdahale eden polis ile göstericiler arasında çatışma yaşandı. Olaylar sırasında bir grup polis silahlarını kullandı.

Olaylarla ilgisi olmayan, cemevi bahçesinde bir yakınının cenaze merasimini bekleyen Uğur Kurt, polisin silahından çıkan kurşunla başından vurularak hayatını kaybetti.

O dönem Başbakan olan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kurt’un ailesini arayarak taziyelerini iletti, sürecin takipçisi olacaklarını söyledi.

Ancak süreç bu türlü gelişmedi. Soruşturma uzun süre sürüncemede bırakıldı ve kimi delillerin saklandığı ortaya çıktı.

Ses kayıtları da Kurt’un vefatına neden olan polis S.K.’nın zırhlı araçta yapılan olay yeri incelemesine katıldığını açığa çıkarttı.  Kayıtlara göre, polisler cinayetin kayıtta olup olmadığını anlamak için de kaydedilmiş görüntüleri ileri geri alarak ayrıntılı inceledi. Kayıtlar, bugüne kadar söylediği söz edilen zırhlı araçta yapılan olay yeri incelemesine katılmadığını söyleyen sanık polis S.K.’yı yalanladı. Kayıtlar, S.K. ile kendisi polis olan babasının olay yeri incelemesine katıldığını gösterdi.

10 taksitle 12 bin lira

Tutuksuz yapılan yargılama sonunda İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesi, polise 1 yıl 8 ay hapis cezası verdi. Avukatların, hareketin, müebbet hapis gerektiren muhtemel kast sonucu gerçekleştiği tarafındaki itirazlarını dikkate almayan mahkeme, sabıkasız oluşu ve sicilini göz önünde bulundurarak, polisin hapis cezasını 12 bin 100 TL para cezasına çevirdi. Bu cezanın da 1210 TL halinde, 10 taksitle ödenmesini kararlaştırdı. Bu karar istinaf mahkemesi tarafından da yerinde görüldü.

Bunun üzerine Uğur Kurt’un eşi Narin Kurt, avukatları aracılığıyla Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.

“Takdir hakkı bu yönde kullanılamaz”

AYM, belgeyi karara bağladı ve Kurt’un hayat hakkının ihlal edildiğine, tesirli bir yargılama süreci yürütülmediğine hükmetti. Kararda şu sözler kullanıldı:

“Bir kolluk görevlisinin buna aynı silah kullanımı sonucu gerçekleştiği kabul edilen vefata karşılık takdir edilen hapis cezası ile sonuç ceza olarak belirlenen adli para cezasının aynı hak ihlallerinin önlenebilmesi ve bireylerin ömrünün korunması bakımından uygun ve kâfi yaptırım olmadığı bilhassa vurgulanmalıdır. Mahkemelerinin ömür hakkını kanunla muhafazaya yönelik anayasal yükümlülüğe uygun olarak -devletin öldürmemeye ilişkin negatif yükümlülüğü kapsamındaki- bir kişiyi öldüren şahıslar hakkında ceza hukukunu tesirli biçimde uygulamaları, böylelikle hukuk sisteminin caydırıcı tesirini müdafaaları gerekir. Müracaata bahis olayda takdir edilen taban orandaki hapis cezasının ve bu cezanın dahi para yaptırımına çevrilmesininihlallerin önlenmesi bakımından caydırıcı bir tesire sahip olduğunun söylenebilmesi mümkün değildir. Para yaptırımının taksitler hâlinde ödenmesi imkânının tanınmasının ise bu yönde bir değerlendirmeye dahi tabi tutulamayacağı izahtan varestedir.”

“Makam sürücülüğü yaptı”

Kararda, yönetimlerin olayla ilgili savunmalarına da yer verildi. Savunmalar, toplumsal olayları tedbire kritik bir göreve atanan polis S.K.’nın tecrübesinin ve eğitiminin yetersizliği ortaya koydu. Zırhlı araçla bölgede görevlendirilen dört kişilik grupta yer alan polislerden biri olan S.K.’nın beş yıllık polis olduğu, uzun süre yalnızca makam sürücülüğü yaptığı, bir süre telsiz sorumlusu olarak çalıştığı, görevlendirilmeden önce yalnızca plastik mermi atan bir silahla üç günlük eğitim programına alındığı açığa çıktı.

Disiplin cezası yalnızca 10 ay

S.K.’ya, ceza davasında olduğu disiplin soruşturmasında da çok düşük ceza verildiği anlaşıldı. İstanbul Valiliği Kent Disiplin Heyetinin S.K.nın “olumlu hizmetleri ve iyi sicillerini nazara alarak” 10 ay kısa müddetli kıdem durdurma cezası ile cezalandırılmasına karar verdiği ortaya çıktı.

Adalet Bakanlığı “yeterli” dedi

Adalet Bakanlığı da yönetim mahkemesinin aileye tazminat ödenmesini kararlaştırdığını anımsatarak, soruşturma ve kovuşturmanın tesirli yürütüldüğünü savundu. Bakanlık, taksirle öldürme suçunu işleyen memur için bu suç dışında bir cürümden yargılama yapılmasını gerektirir neden olmadığını ifade etti.

Yargı makamları da sorumlu

AYM ise bu savunmaları dikkate almadı ve “Yaşam hakkının gerektirdiği tesirli soruşturma yürütme yükümlülüğünün ihlal edildiğine” hükmetti. Kararda, ihlalin aynı vakitte yetkili adli makamların işlem ve aksiyonlarından de kaynaklandığı vurgulandı. Buna göre yeniden yargılama yapılacak.