Uluslararası Af Örgütü, Suriye’deki Alevi sivillere yönelik saldırıları inceledi: Savaş suçu olarak soruşturulmalı

Uluslararası Af Örgütü bugün (3 Nisan) bir açıklama yayımlayarak, Suriye hükümetinin, kıyı bölgelerinde Alevi sivilleri hedef alan toplu katliam dalgasının faillerinin hesap vermesini sağlaması ve hiçbir kişi yahut kümenin mezhebi nedeniyle hedef alınmamasını temin etmek üzereadım atması gerektiğini belirtti.

Uluslararası Af Örgütü’ne ulaşan bilgilere göre, hükümete bağlı milisler, 8-9 Mart 2025’te kıyı kenti Banias’ta 100’den fazla kişiyi öldürdü. Örgüt, cinayetlerin 32’sini araştırdı ve bunların kasıtlı, Alevi azınlık mezhebini hedef alan ve hukuk dışı akınlar olduğu sonucuna vardı. Uluslararası Af Örgütü, 16 şahısla görüştü. İspat Laboratuvarı, uydu manzaralarını tahlil etti, 7-21 Mart 2025 arasında araştırmacılarla paylaşılan ya da sosyal medyada yayınlanan dokuz video ve fotoğrafı doğruladı, silah tahlili yaptı. Şahitler, silahlı şahısların insanları tehdit etmeden yahut öldürmeden önce Alevi olup olmadıklarını sorduklarını ve kimi durumlarda eski hükümet tarafından işlenen ihlallerden ötürü onları suçladıklarını söyledi. Açıklamaya göre, mağdurların aileleri, yetkililer tarafından sevdiklerini dini yahut halka açık merasimler olmaksızın toplu mezarlıklara gömmeye zorlandı.

Adalet sağlanmazsa eskiye dönülme riskiyle karşı karşıya kalınacak 

Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnès Callamard, “Elimizdeki deliller, hükümete bağlı milislerin müthiş misilleme akınlarında Alevi azınlığa mensup sivilleri kasıtlı olarak hedef aldıklarını ve yakın aralıktan soğukkanlılıkla vurduklarını gösteriyor. Yetkililer, iki gün boyunca vefatları durdurmak için müdahale etmedi. Çatışmanın tarafları hesaplaşma peşinde koşarken, Suriyeli siviller bir defa daha kendilerini en ağır bedeli öderken buldular” dedi. 

“Sivillerin taammüden öldürülmesi yahut yaralı, teslim olmuş ya da esir alınmış savaşçıların taammüden öldürülmesi bir savaş suçudur” diyen Callamard, şunları ifade etti:

“Suriyeliler, Esad hükümeti ve silahlı gruplar tarafından gerçekleştirilen ağır ihlaller ve kitlesel zulümler karşısında on yılı aşkın bir müddettir cezasızlığa katlandı. Alevi azınlığı hedef alan son katliamlar, esasen onarılmamış pek çok yaranın bulunduğu ülkede yeni yaralar açmakta. Yeni yetkililerin, bu hataların mağdurları için hakikati ve adaleti tesis etmesi, geçmişten kopuşun ve azınlıklara yönelik ataklara sıfır toleransın sinyalini vermesi kritik değer taşımakta. Adalet sağlanmadığı takdirde Suriye, daha fazla zulüm ve kan dökülmesi döngüsüne geri dönme riskiyle karşı karşıya kalacaktır.

Bu fecî cinayetlerin faillerinin bağımsız ve tesirli soruşturmalarla hesap vermesini sağlamanın yanı sıra hükümetin bir insan hakları inceleme süreci yürütme yükümlülüğü var. Bir kişinin önemli insan hakları ihlalleri gerçekleştirdiğine dair kabul edilebilir delillerin bulunduğu durumlarda, o kişi bu ihlalleri tekrarlayabileceği bir pozisyonda kalmamalı ya da bu pozisyona getirilmemeli.”

Tanıklar anlatıyor: Yüzlerce ceset gördüm 

BM kıyı bölgelerinde öldürülen insan sayısının çok daha fazla olduğuna inanmakla birlikte Tartus, Lazkiye ve Hama vilayetlerinde 111 sivilin öldürüldüğünü belgeleyebildi. Suriye İnsan Hakları Ağı (SNHR) ise, 39’u çocuk olmak üzere 420 sivilin ve silahsızlandırılmış savaşçının, çoğunlukla yetkililere bağlı milisler tarafından hukuksuzca öldürüldüğünü belgeledi.

Güvenlikleri nedeniyle gerçek isimleri kullanılmayan şahitler, Uluslararası Af Örgütü’ne yaşadıklarını şöyle anlattı:

Samira: “9 Mart’ta sabah st 10 sularında bir grup silahlı adam konutumuzu bastı ve eşimi başından vurarak öldürdü. Adamlardan biri, bize Alevi olup olmadığımızı sordu ve akabinde kardeşinin vefatından Alevi toplumunu sorumlu tuttu. Onlara [eşimi] almamaları için yalvardım. Geçmişte yaşanan cinayetlerle yahut kardeşinin vefatıyla hiçbir ilgimiz olmadığını anlattım. Lakin eşimi çatıya çıkarıp bana Alevilerin Sünnileri nasıl öldürdüğünü göstereceklerini söylediler. Onlar gittikten sonra çatıya çıktım ve cesedini gördüm. Hayatımı kurtarmak için kaçmak zorunda kaldım ve komşuma cesedi koruması için yalvardım.”

Ahmad: “8 Mart’ta bir akrabamdan gelen telefonla silahlı adamların konutumuzu bastığını ve 60’larının sonundaki babamı vurduğunu öğrendim. Annem bana dört silahlı adamın sabahın erken stlerinde konutumuza girdiğini söyledi. İlk soruları [aile üyelerimin] Alevi olup olmadığıydı. Adamlar, kardeşimi dövmeye başlamış ve babam onları durdurmaya çalışmış. [Babama] geri dönmesi emredildi… Bunu yaparken silahlı bir adam onu sırtından vurdu ve kurşun göğsünden çıktı… 20 dakika sonra geri geldiler ve cesedi aldılar…”

Saed: “Hafta sonu için ailemi ziyarete gittim. 8 Mart sabahı silah sesleri duyduk ve akabinde sessizlik oldu. Kurtulduğumuzu düşünüyorduk lakin sonraki sabah st 10 sularında bir grup silahlı adam binaya girdi. Aileme, beni takip etmelerini söyledim ve kapıdan çatıya doğru koştum. Onlar arkamdaydı. Çatıya ulaştım ama ardıma baktım ve [ailem] orada değildi… Sonra silahlı adamların kardeşime, ‘Alevi misin, Sünni misin?’ diye sorduklarını duydum. Kardeşim karşılık verdi ama sesi titriyordu. İkinci kardeşim araya girdi ve onlara şöyle dedi: ‘İstediğinizi alınfakat bizi bırakın’. Sonra babamın sesini duydum ve güya onları aşağıya götürüyorlardı. Birkaç dakika sonra 75 yaşındaki babamla 31 ve 48 yaşındaki kardeşlerimi, binanın girişinde vurularak öldürülmüş halde buldum…

Güvenlik güçleri mezarlığın yanında boş bir arsa kazdı ve cesetleri buraya dizdi. Defin sırasında fotoğraf çekmeme yahut akrabalarımın bulunmasına izin verilmedi. Yüzlerce ceset gördüm. Kardeşlerimi [10 Mart’ta] tek başıma gömdüm. Cesetler yan yana ve üst üste duruyordu ve sonra kamyon mezarın üzerini toprakla örttü.”

Görgü şahitleri, Uluslararası Af Örgütü’ne cinayetlere karışan erkeklerin birçoklarının Suriyeli olduğunu lakin aralarında birtakım yabancıların da bulunduğunu söyledi. Mahalle sakinlerine göre, yetkililer cinayetleri durdurmak için müdahale etmedi ve kaçmak için inançlı yollar sağlamadı. Görüşülen yedi kişi, kendilerinin yahut akrabalarının El Kusur mahallesinde öldürülen aile üyelerini dini merasimlere göre, kendi seçtikleri bir yere yahut halka açık bir merasimle defnetmelerine yetkililer tarafından izin verilmediğini söyledi. Bunun yerine cesetler mahalleye yakın Pir Hilal mezarlığının yanındaki boş bir toprağa yığıldı.