Uzmanı anlattı: Kırım Kongo Kanamalı Ateşi ve Sarı Kız Örümceği nedir, ne tür önlemler alınabilir?

Son devirde artan kene ısırması olaylarının gündeme gelmesiyle vatandaşlar, ne tıp tedbirler alabileceklerini, neler yapabileceklerini merak etmeye başladı. Bu Husus İle ilgili açıklama yapan Konya Ticaret Odası Karatay Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu İlk ve Acil Yardım Programı Öğr. Gör. Başak Ağca, Kırım- Kongo Kanamalı Ateşi” (KKKA) ve Sarı Kız Örümceği hastalığı hakkında ikazlarda bulundu.

Yaz aylarının gelmesi ve tabiatın canlanmasıyla birlikte vatandaşlar park, bahçe ve piknik alanlarında hoş havanın tadını çıkarmaya başladı. Lakin tedbir almadan yeşil alanlara çıkanları bu aylarda kötü sürprizlerle karşılaşabiliyor.  

Bu duruma dikkat çeken Ağca, yapılması gerekenleri 7 soruda anlattı.

KKKA nedir? Ne tıp belirtiler gösterir?

KKKA’ nın vefata neden olabilecek tehlikeli bir hastalık olduğunu söyleyen Ağca,” ‘KKKA Nairovirus’ grubuna ait bir virüsle kenelerle bulaşan; yüksek ateş, yaygın beden ağrısı, iştahsızlık, baş ağrısı, mide ağrısı, kusma ve bazen de ishal şikayetleri ile kendisini gösterebilir. Birkaç gün içinde gözlerde ve yüzde kızarıklık, göğüste noktasal kanamalar, bedende yaygın cilt altı kanamaları, burun kanaması, dışkıda ve idrarda kan bulunması gibi önemli kanama bozukluğu bulgularıyla birlikte karaciğer işlev bozuklukları mukoza ve iç organlarda kanamalar ve mevte neden olabilen viral bir enfeksiyon hastalığıdır” dedi.

Nasıl bulaşır?

Bu hastalığın bilhassa kene ısırıkları yoluyla insanlara bulaşabilen epeyce önemli ve tehlikeli bir virüs enfeksiyonu olduğunu belirten Ağca; “Keneler bedenin sıcak, nemli bölgelerini tercih eder. Bir kene bedene bulaştığında, koltuk altlarına, kasıklara ya da saçlı yahut ağır kıllı bölgelere göç ederler. Beslenmek için uygun bir nokta bulduklarında cildi ısırırlar ve kan emmeye başlarlar. Isıran diğer haşerelerin bilakis, keneler ekseriyetle ısırdıktan sonra bedene bağlı kalır. Kenelerin kan emme sırasında tükürük bezlerinden salgılanan zehirli hususları, ağır hudut sistemi bozukluklarına yol açabilmektedir” sözünü kullandı..

Risk grupları nelerdir?

Ağca; “Hastalığın yayılmasında en büyük etkenlerden biri enfekte hayvanların kanı ve doku sıvılarıdır. Ayrıyeten hasta insanlarla direkt temas da hastalığın diğer şahıslara geçmesine neden olabilir” diyerek “Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi’’ hastalığı açısından risk grupları denilince ilk akla gelenleri sıraladı:

“Kırsal kesimde yaşayan ve hayvanlarla ilgilenenler, mera ve yeşil alanlarda piknik, av ya da çeşitli gayelerle bulunanlar, çobanlar, kasaplar, çiftçiler, akut hastalarla temas halinde bulunmak zorunda kalan sağlık vazifelileri, askerler ve kamp yapanlar sayılabilir.”

Kene ısırması nasıl anlaşılır?

Diğer böcek ısırıklarının zaman zaman kene ısırmasına benzeyebileceğinin altını çizen Ağca, ısırığın kene mi yoksa diğer böcekler kaynaklı mı olduğunu anlamak için birtakım tespit usullerinin olduğunu söyledi.  Ağca, “Öncelikle bedende birdenbire ortaya çıkan kaşıntı, yanma hissi ya da ağrı fark edildiğinde, bunun bir kene ısırığı olabileceğine işaret edebilir ve ısırığın olduğu bölgede kızarıklık ve şişlik meydana gelebilir. Deride ortaya çıkan leke ya da kenenin varlığını görmek ya da kenenin ısırdığını fark etmek, kenelerin ekseriyetle boyun, saç tabanları, kasık ve bacaklar belli bölgeleri ısırdığından ötürü ısırılan bölgelerinolmasına neden olur. Ayrıyeten, kene ısırıklarında ısırılan bölge sıvı dolu değilken, diğer böcek ısırıklarında çoklukla sıvı ya da irin birikimi görülebilir. Diğer böcek ısırıkları birden fazla ve bedenin çeşitli bölgelerinde olabilirken, keneler ekseriyetle bir defa ısırır, başlarını derinin altına sokarlar ve çıkarmazlar.” ifadelerini kullandı.

Kene ısırığında neler yapılmalı, neler aypılmamalı?

Kene ısırığının fark edildiği an, keneyi çabucak ve titizce çıkarmanın büyük ehemmiyet taşıdığını vurgulayan Ağca; “Keneyi mümkün olduğunca derinden ve ağzına en yakın noktadan yakalamak, bilhassa baş ve ağız modülleri olmak üzere, kenenin hiç kalıntı bırakmadan çıkarılması kıymetlidir. Çünkü titizce çıkarılmazsa bu durum, hem bulaşıcı hastalığın yayılma riskini artırabilir hem de kenenin parçalanarak cilt altında kalmasına neden olabilir. Çıplak elle keneye asla temas edilmemeli, şayet elle tutulacaksa eldiven giyilmeli ya da naylon bir poşet yardımı ile keneler toplanmalıdır. Yapışan keneler ise kesinlikle öldürülmeden, ezilmeden, patlatılmadan ve kenenin ağız kısmı koparılmadan, yavaşça çekilip alınmalıdır. Isırılan yer bol sabunlu suyla yıkanıp temizlenebilir” tabirlerine yer verdi.

Ağca; “Vücuttaki kenelerin üzerine herhangi bir kimyasal madde (alkol, kolonya, vazelin, tırnak cilası gibi) dökülmemeli, sigara ya da ateş kullanarak keneler uzaklaştırılmamalıdır. Zira bu maddeler kenenin kusmasına sebebiyet vereceğinden hastalık bulaştırma riskini artırmaktadır. Çıkarma süreci başarılı olsun ya da olmasın sonrasında kişi en yakın sağlık kuruluşuna müracaat etmelidir. Zira ısırılan kişinin iki hafta mühletle ateş, ağır halsizlik, baş ağrısı, bulantı, kusma belirtiler tarafından takip edilmesi gerekmektedir. Kene ısırmasından sonra şiddetli baş ağrısı, nefes darlığı, kalp çarpıntısı, kusma, kas ağrıları yahut bedenin herhangi bir bölgesinde felç bulguları ortaya çıkarsa derhal 112’yi arayıp ambulans çağrılması hayati bir değer taşımaktadır” diyerek çok önemli tavsiyelerde bulundu.

KKKA’ dan korunma yolları nelerdir?

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığından korunma yollarına değinen Ağca; “Keneyle karşılaşılabilecek bölgelerde, ormanlık alanlarda, yüksek ot ve çalıların olduğu yerlerde esirgeyici önlemler alınmalı; açık renkli, uzun kollu gömlekler ve pantolonlar tercih edilmeli ve pantolon paçaları çorap içine sokulmalıdır. Kene ve böcek kovucu uygulanarak, keneler uzak tutulabilir. Bilhassa kene bulunma ihtimali olan yerlerden geldikten sonra tüm beden; bilhassa diz gerileri, koltuk altları, bel ve saç derisii kıvrık bölgeler kene varlığı açısından denetim edilmelidir. Evcil hayvanları olan bireyler ise düzenli olarak kene denetimi gerçekleştirmeli ve gerekirse kene önleyici eserler kullanmalıdır. Ömür alanları ve meskenler şayet bahçe ya da yeşil alan içeriyorsa bu bölgeler düzenli olarak temizlenmeli, yüksek otlar, çalılıklar kesilmelidir. Kenelerin ömür alanlarını ortadan kaldırmak için taş ve odun yığınları da azaltılmalıdır” sözünü kullandı..

Son günlerde gündemde olan “Sarı Kız Örümceği Isırması” ile “Kene Isırması” arasındaki benzerlik ve farklılıklar nelerdir?

Son günlerde gündemde olan ve Sarı Kız Örümceği’ne de değinen Ağca, örümceğin epey saldırgan bir tıp olduğunu söyledi Ağca, “Vücudu baş ve gövde şeklinde uzun iki kısımdan oluşan, sarı-kahverengi tonlarında, uzunluğu 10 cm’ye ulaşabilen, 1 metre zıplama uzaklığı olan bir cins.

Ülkemizde daha çok Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde görülür. Bu canlıların örümceklerden ve kenelerden en besbelli farklılıkları deneysel çalışmalarla kanıtlanmış şekilde zehir bezi taşımamalarıdır. Lakin bedenlerine oranla en büyük ağız kesimlerine sahip canlılardan biri olan Sarı Kız Örümcekleri, ısırdıklarında verdiği acıdan ötürü, kırsal bölgelerde yaşayan ve hayvancılıkla uğraşan halkın korkmasına neden olmaktadır.

Isırdıklarında doku hasarı ve inflamasyon oluşturabildikleri, keliserlerinin yüzeyindeki patojen mikroorganizmalar nedeniyle, sekonder enfeksiyonlara neden oldukları, ısırılan kişinin bağışıklık sisteminin zayıf olması durumunda ölümlere neden olabildikleri bilinmektedir. Isırılan bölge başlangıçta ağrısızdır. Saatler, günler içinde önce ciltte kızarıklık şeklinde küçük bir lezyon oluşur, daha sonra lezyon büyüyüp ortası nekrotik bir hal alır. Bu türlü bir durumda çabucak en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır” diyerek sarı kız örümceği ısırması ile kene ısırması arasındakilik ve farklılıklara açıklık getirdi.” sözlerini kullandı.