Uzmanlar uyardı: ‘Rusya bu hızla devam ederse Ukrayna’nın doğu cephesi çökebilir’

ABD’nin seçilmiş başkanı Ocak ayında görevi devraldığında savaşı bitireceğini söylemişti ve kimileri Trump’ın Ukrayna’ya askeri yardımı tamamen kesebileceğinden kaygılanıyor.

• Biden Ukrayna’ya kara mayını verilmesini onayladı
• Ukrayna ilk defa Rusya topraklarına ABD’nin verdiği uzun menzilli füzeler fırlattı

Rusya’nın Ukrayna’nın doğusundaki ilerleyişi

Savaşın ilk aylarında cephe hattı süratle değişti ve Rusya’nın ilk toprak kazanımı akabinde, Ukrayna’nın karşı taarruzuyla geri püskürtüldü.

Ancak 2023 boyunca her iki taraf da çok önemli bir ilerleme sağlayamadı.

ama ISW’nin yeni dataları, 2024’te istikrarın Rusya lehine değiştiğini gösteriyor. ISW tahlillerini teyitli sosyal medya görüntüleri ve askeri hareketlilik haberlerine dayandırıyor.

ISW’nin dataları Moskova’nın bu yıl şu ana dek 2700 kilometrekarelik Ukrayna toprağı ele geçirdiğini gösteriyor. Rusya, geçen yılın tamamında yalnızca 465 kilometrekarelik bir bölgeyi ele geçirebilmişti.

BBC’ye demeç veren Kings College London’dan savunma araştırmacısı Dr. Marina Miron, Rusya bu süratle ilerlerse, Ukrayna’nın doğu cephesinin “çökmesi” ihtimali bulunduğunu belirtti.

1 Eylül- 3 Kasım arasında Rus güçlerinin 1000 kilometrekareden fazla toprak ele geçirmesi, Rusya’nın trruzunun son aylarda hızlandığını gösteriyor.

Rus ilerlemesinin büyük kısmı Harkov bölgesindeki Kupiansk ve Kurakhove’de gerçekleşiyor. Buralar, Donestk bölgesindeki çok önemli ikmal merkezi Povrosk’a sıçrama tahtası olarak görülüyor.

• İsveç, Norveç ve Finlandiya’da ‘savaşta sağ kalma’ kitapçıkları dağıtılıyor

Kupiansk ve Oskil Irmağı’nın doğusundaki bölgeler 2022’deki Harkov akınında geri alınmıştı, fakat Rusya aşama aşama bu alanları ele geçirdi.

İngiltere Savunma Bakanlığı’nın geçtiğimiz günlerdeki istihbarat güncellemesinde, Rus güçlerinin Kupiansk’ın kuzeydoğudaki dış mahallelerini almaya çalıştığı belirtildi.

13 Kasım’da paylaşılan ve BBC’nin teyit ettiği görüntüler bu tahlille uyumlu. Görüntüde bir Rus zırhlı konvoyu Kupiansk’taki çok önemli bir köprüye 4 kilometre kadar yaklaştıktan sonra püskürtülüyor.

Bu durum, Rusların bölgenin denetimini ele geçirdiği manasına gelmese de, Ukrayna savunma sınırlarının ne kadar çok baskı altında olduğunu gösteriyor.

Öte yandan Rusya, iki yıllık uğraştan sonra Ekim’de çok önemli ikmal sınırlarına hakim pozisyondaki Vuhledar kentinin geri alınmasından bu yana, Kurakhove bölgesine yığınak yapıyor.

Ukrayna güçleri şu ana dek kentin güney ve doğusundaki akınları püskürttü. Lakin cephe hattı giderek yaklaşıyor ve Rusya ayrıyeten kenti kuzey ve batıdan kuşatmaya çalışıyor.

Ukrayna Genelkurmayı’nın eski stratejik iletişim başkanı Albay Yevgeni Sasiko, Rusya’nın kentin etrafına “güçlü çeneler” yerleştirdiğini ve çökene dek savunmayı “çiğneyeceğini” belirtti.

BBC’nin teyit ettiği, kentten gelen görüntüler yıkımı ve meskun mahallerin büyük hasar aldığını gösteriyor.

ISW, Moskova’nın Ukrayna’da şimdi toplam 110.649 kilometrekarelik bir alanı denetim ettiği sonucuna varıyor.

Ukrayna güçleri ise Kursk saldırısının ilk ayında yalnızca 1.171 kilometrekarelik bir alanı ele geçirdi. Daha sonraysa, Rus güçleri bu alanın yaklaşık yarısını geri aldı.

Toprak kazanımlarına rağmen, Rusya’nın ilerlemesi büyük bir maliyeti beraberinde getirdi.

BBC Rusça’nın tahliline göre Rusya’nın Şubat 2022’deki Ukrayna işgalinde en az 78.329 Rus askeri öldü. Rusya’nın bu yılın Eylül-Kasım ayları arasındaki kaybı, geçen yılın aynı periyoduna göre bir buçuk kattan daha fazlaydı.

Kayıpların, Rus komutanların askerleri Ukrayna mevzilerinin üzerine dalga dalga gönderdiği taktikleri nedeniyle arttığı da belirtiliyor.

Rus ilerlemesine rağmen, birtakım uzmanlar aslında saldırı suratının hala yavaş olduğu görüşünde.

Askeri uzman David Hendelman, doğudaki Ukrayna güçlerinin cephenin çökmesini önlemek, asker ve materyal tasarrufu yapmak için yavaş yavaş geri çekildiklerini belirtiyor.

• Trump: ‘Zelenskiy tarihin en büyük pazarlamacısı, ABD’ye her gelişinde 60 milyar dolarla dönüyor’

Kursk hamlesi

Ukrayna, Ağustos ayında Rusya’nın Kursk bölgesine sürpriz bir saldırı başlattı. Rusya’nın karşılık vermekte neden bu kadar uzun süre beklediği net değil. Atakta Ukrayna güçleri sondaki birtakım bölgeleri süratle ele geçirmişti.

Dr. Miron, Kursk saldırısı devam ettikçe Kremlin’in içeride bir siyasi bedel ödediğini, Rus genelkurmayının ise birlikleri diğer yerlerde kazanımlar elde ederken, Ukrayna güçlerini Kursk’ta tutmayı tercih ettiğini kaydediyor.

Ancak Moskova, şimdi kaybettiği kendi topraklarını geri almaya kararlı. Bölgeye 50 bin asker konuşlandırıldı.

Kursk bölgesinden gelen teyitli görüntüler şiddetli çatışmalar yaşandığını, Rusya’nın hem asker hem de materyal manasında ağır kayıplar verdiğini gösteriyor. Lakin bilgiler benzer vakitte, Ukrayna’nın bölgedeki denetiminin daraldığı konusunda da açık.

ISW verilerine göre Ekim ayının başından bu yana Rusya karşı akınlarında 593 kilometrekarelik alanı geri aldı.

Kursk saldırısı, önemli kayıplar yaşandığı bir devirde Ukrayna’nın moraline büyük katkı yapmıştı ve operasyonun cüreti, düşmanı şaşırtma ve hasar verme kabiliyetini hatırlatıyordu.

Ancak Dr. Miron Kursk saldırısının Ukrayna için hem “taktik deha” hem de “stratejik bir felaket” olduğunu söylüyor.

“Tüm fikir, potansiyel müzakereler öncesi biraz siyasi avantaj sağlamak, askeri manada da Rus güçlerini Donbas bölgesinden çıkıp, Kursk’u kurtarmaya zorlamaktı. Şu andaysa, bunu yerine Ukrayna güçlerinin Kursk’ta takılıp kaldıklarını görüyoruz.”

Kiev’in kimi en tecrübeli ve tesirli birliklerinin Kursk’ta savaştığı biliniyor. Batı’nın ileri teknolojiyle donattığı mekanize birlikler de Kursk’taki akına katıldı.

Ukraynalı liderler, Kursk saldırısının Moskova’yı Ukrayna’nın doğusundaki güçlerinin bir kısmını yeniden konuşlandırmaya zorlayacağını ve böylelikle buradaki Rus ilerleyişini yavaşlatmayı umduklarını söylemişti. Uzmanlar bunun yerine, Ukrayna’da çatışmaların çok ağır olmadığı yerlerdeki Rus birliklerinin kaydırıldığını söylüyor.

BBC’ye konuşan Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nden Yurri Clavilier “Cephenin farklı kısımlarından Ukraynalı askerlere göre Kursk’a destek gönderilen Rus birlikleri asıl olarak Herson ve Zaporijya’dan kaydırıldı” diyor.

“Oradaki çatışmalar Doğu’daki kadar ağır değil. Harkov’a saldıran birtakım Rus birlikleri Kursk’a yönlendirildi.”

Her iki taraf açısından da toprak kazanımı, potansiyel müzakerelerde vereceği güç açısından önemli. Şimdi herhangi bir müzakere sürecinden bahsedilmese de, seçilmiş ABD Başkanı Donald Trump, savaşı 24 st içinde sona erdirebileceğini söyledi. Fakat bunu nasıl yapacağından bahsetmedi.

Ukrayna, 19 Kasım Salı günü ilk defa, Washington’ın onayından bir gün sonra, ABD’nin verdiği uzun menzilli füzeleri Rusya’ya fırlattı.

Kararın kısmen, Ukrayna’nın Kursk bölgesine tutunması ve gelecekteki müzakerelerde pazarlık kozu olarak kullanılabilmesi için alındığı belirtiliyor.

Ancak Dr. Miron, Rusya’nın toprak kazanımlarının Moskova’ya daha güçlü bir müzakere pozisyonu sağladığına inanıyor.

Katkıda bulunan: Alex Murray