Venedik Kurulu’ndan Türkiye’deki yeni seçim kanunu ile ilgili rapor: Seçim tarafsızlığına zarar verebilir

Avrupa Kurulu Venedik Kurulu bugün yayınladığı raporunda, iktidarın seçim yasasında yaptığı değişikliklere ilişkin görüşlere yer verildi. Komisyon, milletvekili seçim barajının düşürülmesini memnuniyetle karşılarken kimi değişikliklerin kapsayıcı demokrasi ve seçim tarafsızlığına zarar verebileceğini belirtti. Raporda, yasanın seçim kurulu başkan ve üyelerinin “en kıdemli hakimler” ortasından belirlenmesi zorunluluğunu kaldırması ile ilgili kararlarının, heyetlere atamayı siyasi baskıya daha açık hale getirebileceği değerlendirmesi yapıldı. 

Avrupa Kurulu Venedik Komitesi Türkiye’deki seçim yasası değişikliğine ilişkin görüşlerin yer aldığı raporu bugün yayınladı. Rapora ilişkin açıklamada şunlar kaydedildi:

“Bazı olumlu konuların olmasına karşın, Türkiye’de milletvekili seçim sürecini değiştiren yasa; daha yeni ve küçük partilere mahzur oluşturabilir. Ortak görüş, seçim barajının yüzde 10’dan yüzde 7’ye düşürülmesi ve görme engelli seçmenlerin seçimlere iştirakinin kolaylaştırılması atılan olumlu istikametteki adımları memnuniyetle karşılamaktadır.

Seçim barajının düşürülmesine rağmen, Türkiye Avrupa’daki en yüksek baraja sahip ülkeler arasında bulunmaya devam ediyor. Finlandiya, İrlanda, Portekiz ya da İsviçre ülkelerde seçimlerde oransal sistemi kullanan ülkelerde ya hiç yasal baraj uygulaması yoktur yahut Çek Cumhuriyeti, Almanya, Polonya ya da Romanya’daki azamî yüzde 5 oranında bir baraj belirlenir. Venedik Komitesi’ne göre doğal baraj uygulamasının tesiri çok önemli ve bu da küçük partilerin barajı geçseler dahi aldıkları takviyeyle orantılı olarak Meclis’te temsil edilmelerini zorlaştırıyor.

Bir partinin gelecek meclis seçimlerine katılabilmesi için ulusal, kent ve ilçe seviyesinde iki parti kongresinin gerçekleşmiş olmasını kural koşmak, yeni partiler için ‘aşırı bir yük’ niteliğindedir. Venedik Kurulu ve AGİT Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi, Türk yetkililerini, küçük partilere özel olarak odaklanarak değiştirilmiş sandalye dağılımı metodunun uygulanmasının tesirlerini gözlemlemeye teşvik etmektedir.”

Raporda, yasa ile seçim heyetlerinin oluşumunda yapılan değişikliğin sistemin öngörülebilirliğinin bozulmasına yol açabileceği ve heyetleri siyasi baskıya daha açık hale getirebileceği belirtildi. (ANKA)