YSK Başkanı: Erdoğan’ın adaylığı konusunda çalışma yaptırdım

YSK Başkanı Akkaya seçimlerde Erdoğan’ın 3. defa aday olup olamayacağından İmamoğlu’na verilen hapis cezasına, seçim güvenliğinden Suriyeli seçmenlere kadar birçok hususta DW Türkçe’nin sorularını yanıtladı. 

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) Başkanı Muharrem Akkaya, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2023 seçimlerinde yeniden Cumhurbaşkanı adayı olup olamayacağı konusunda bir çalışma yaptırdığını açıklayarak, “Bu mevzuyu anayasa hukukçusu olan, güvendiğim bir arkadaşımla istişare ettim. Araştırdık. Bir kanaatim var. Görüşüm oluştu” dedi. Bu mevzuda görüşünün ne olduğunun sorulması üzerine Akkaya, Erdoğan’ın adaylığı konusunun YSK’nın önüne gelme ihtimali bulunduğunu ifade ederek, açıklaması halinde “ihsas-ı rey” olacağını kaydetti.

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’na  periyodun YSK üyelerine “Ahmak” dediği teziyle verilen 2 yıl 7 ay 15 günlük hapis cezası ve siyasi yasak kararı hem siyasette hem de yargıda gündem yarattı. İmamoğlu’nun cezası şimdi istinaf ve Yargıtay tarafından onanıp kesinleşmedi. Lakin hapis cezası “İmamoğlu’nun adaylığını maniler mi?” tartışması başladı. Bu basamakta Habertürk TV’den Kübra Par’a konuşan YSK Başkanı Muharrem Akkaya, “Adayken ceza alırsa adaylığı düşmez mi?” sorusuna “Hayır, adaylığı düşmez, isterse yarışabilir ama seçilmesi durumunda mazbatası verilmez” dedi. Akkaya’nın bu tabirleri “ihsas-ı rey” tartışması başlattı. 

DW Türkçe’nin aldığı bilgiye göre, 16 Aralık Cuma günü YSK’da yapılan gündem toplantısında Başkan Akkaya’nın İmamoğlu davasıyla ilgili Habertürk TV’ye yapacağı açıklamalar, gündeme getirilmedi. Bu nedenle diğer YSK üyeleri de açıklamaları, basından takip etti. 

DW Türkçe, bunun üzerine YSK Başkanı Muharrem Akkaya’yı arayarak başta İmamoğlu davası ve Erdoğan’ın adaylığı olmak üzere birçok mevzuyu sordu.

YSK Lideri’nin İmamoğlu açıklaması

İmamoğlu’nun adaylığı konusundaki açıklamalarının eleştirildiğinin anımsatılması üzerine Akkaya, “Açıklamam ihsas-ı rey değil. Zira YSK gündemine gelmiş bir bu mevzu ile ilgili konuşmadım. Tamamen şahsî görüşlerim” dedi. Bu açıklama konusunda diğer YSK üyelerinin haberi ya da onayı olmadığını ifade eden Akkaya, “Bana doğrudan Ekrem İmamoğlu davası  üzerinden soru sorulmadı. Şahsa göre konuşmadım. Genel uygulama soruldu. Ben de Anayasa’nın 101. hususunda Cumhurbaşkanı seçilme kurallarını anlattım. Kurumsal bir açıklama değil. Sayın Ekrem İmamoğlu’nun durumu, somut olarak YSK önüne gelirse değerlendirilir” sözünü kullandı. 

İmamoğlu’na cezayla ilgili ne düşünüyor?

Peki, benzeyenzamanda bir yüksek yargıç olan YSK Başkanı Akkaya, arasında kendisinin de bulunduğu YSK üyelerine “ahmak” dediği savıyla İmamoğlu’nun 2 yıl 7 ay 15 gün hapis cezasına çarptırılması hakkında ne düşünüyor? Bu hususta yorum yapmak istemeyen Akkaya, DW Türkçe’nin sorusuna “Dosyada biz şikayetçi değiliz, müdahil de değiliz. Şikâyete bağlı bir suç da değil. Yargı süreci devam ediyor. Belgeyi görmeden bir şey diyemem” dedi. Akkaya, muhalefetin kararı “siyasi” olarak gördüğüne ilişkin yorumlarının anımsatılması üzerine, “Yargı süreci devam ediyor, hukuksal süreç devam ediyor. Ben buna bir şey diyemem” karşılığını verdi.

Erdoğan 3. defa aday olabilir mi?

DW Türkçe, YSK Başkanı Akkaya’ya, anayasada iki defa adaylık kaidesi bulunan Erdoğan’ın 2023’teki Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde 3. kere aday olup olamayacağını sordu. Bu mevzuda yorum yapmayan Akkaya, “Şu anda mevcut Sayın Cumhurbaşkanı aday olduğunu söylüyor. Lakin adaylık konusunun bizim önümüze gelme ihtimali var. Benim görev müddetim 24 Ocak’ta doluyor. Lakin yerimize gelecek adaylar seçilemezse bizim vazifemiz devam eder. Bu nedenle önümüze gelebilecek bir bahiste hukuksal değerlendirme yapamam. Somut bir şey söylemem mümkün değil. İhsas-ı rey olur” diye konuştu.

“Erdoğan’ın adaylığıyla ilgili çalışma yaptırdım”

Peki, YSK; Erdoğan’ın 2023 seçimlerinde  aday olup olamayacağına ilişkin ilişkin bir çalışma yaptı mı? YSK’nın önüne resmi olarak bu tartışmanın gelmediğini, bu nedenle kurumsal olarak şimdi bir çalışma yapılmadığını anlatan Akkaya, bu mevzuyu soran partilere de görüş bildirmediklerini söyledi. Akkaya, “Ancak ben kendime göre bir çalışma yaptırdım. Şura üyeleriyle paylaşmadım. Bahis YSK önüne gelir gelmez, bakacağız. Tahminen aday olmaz, tahminen öteki bir şey olur… Cumhurbaşkanı, resmen adaylığa başvurmadan bu mevzuyu değerlendiremiyoruz” dedi.

“Bir kanaatim oluştu”

Akkaya, “Peki, Erdoğan’ın adaylığıyla ilgili bir kanaatiniz oluştu mu?” sorusuna ise “Bir kanaatim var. Bu mevzuyu anayasa hukukçusu olan, güvendiğim bir arkadaşımla istişare ettim. Araştırdık. Görüşüm oluştu. Bununla ilgili daima yazılanları okuduk” cevabını verdi. Fakat Akkaya, ısrarlı sorularımız karşısında bu görüşünün ne olduğunu açıklamadı.

Peki, Erdoğan’ın adaylığıyla ilgili tartışmalar YSK’nın gündemine ne zaman gelebilir? Akkaya, olağanda yasa gereği seçimlerin 18 Haziran’da yapılacağını kaydetti. Öncesinde 60 günlük seçim takvimi açıkladıklarını belirten Akkaya, Cumhurbaşkanlığına adaylığın bu takvim içinde yapılacağını, itirazların ve kesin aday listesinin de bu süreçte olacağını kaydetti. Akkaya’nın işaret ettiği takvimin erken seçim kararı alınmaması halinde Nisan ayı ortasında açıklanması bekleniyor.

“Seçim güvenliğinde sorun yok”

YSK Başkanı Akkaya, seçimlerin güvenliğiyle ilgili bir telaşı olup olmadığına ilişkin soruya, Türkiye’de 1950 yılından itibaren 72 yıldır seçimlerin yargı kontrolünde yapıldığını anlattı. Bu süreçte zaman zaman tartışmaların yaşandığını ifade eden Akkaya, “Ama hakikaten önemli manada sonuç değiştirecek yolsuzluk ya da usulsüzlük yapıldığını düşünmüyorum. Çok inançlı seçim yapıyoruz. 7 kişilik sandık kurulunda 5 tane siyasi parti temsilcisi var. Biz YSK olarak bütün toplantılarımızı siyasi parti temsilcilerinin gönünde yapıyoruz, onların görüşlerini alıyoruz. İlçe seçim şuralarında da parti temsilcileri var. Her kademede parti temsilcileri var” açıklamasını yaptı.

SEÇSİS sağlam mi?

Seçim sürecinde kullanılan Seçim Bilişim Sistemi (SEÇSİS) konusunda bir güvenlik açığı olup olmadığının sorulması üzerine Akkaya, “Hayır, biz bilişimden yararlanıyoruz. Lakin seçimi fiziki olarak yapıyoruz. Sonuçlar fiziki olarak hesaplanıyor. Sandık sonuç tutanakları ilçede birleştiriliyor. Daha sonra sisteme yüklüyoruz. SEÇSİS bir hesap makinası gibi kullanılıyor” dedi. 

Parmak boyası geri dönecek mi?

Akkaya, seçimlerde oburunun yerine oy kullanılmasının engellenmesi maksadıyla yeniden “parmak boyası” uygulamasına dönülmesi taleplerinin anımsatılması üzerine ise şunları kaydetti:

“Parmak boyası, kanun işi. Türkiye’de yinelenmiş oy diye bir şey yok. Sandık konseylerinde 7 kişinin 5 tanesi parti üyesi. Oburunun yerine oy kullandırma söylediği söz edilen olamaz. Oy kullanma sırasında fotoğraflı kimlik gösteriliyor. Diğerine oy kullandırmak mümkün olamaz. Şayet oy kullandırılıyorsa sandık kurulu aslında sorumluluğunu ihmal etmiş demektir. Ferdi kusurlar olabilir.”

Kaç Suriyeli seçmen var?

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, 19 Ağustos 2022 tarihindeki açıklamasında, “Seçmen sayısı şu an 120 bin. 211 binini vatandaş yaptık. Bunun 91 bini, 92 bini çocuk” demişti. Şu anda Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı yapılan ve seçimlerde oy kullanma hakkına sahip Suriyeli  sayısının kaç olduğunun sorulması üzerine Akkaya, “Biz seçmenleri sınıflandırmıyoruz. Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı olması bizim için kâfi. Nereden geldiklerine, nerede doğduklarına bakmıyoruz. Bizim için seçmen olamayacaklar muhakkaktır. Kısıtlılar, cezaevindeki mahkumlar, askerler. Bunları seçmen listelerinden düşüyoruz” dedi. 

Erdoğan’ın adaylığı tartışması ne?

2007 yılında yapılan anayasa değişikliği uyarınca Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2014 yılında halk tarafından seçilen ilk Cumhurbaşkanı olmuştu. Referandumda kabul edilen bu değişikliğe göre Cumhurbaşkanı’nın görev müddeti 5 yıl olacak ve bir kişi en fazla iki sefer Cumhurbaşkanı seçilebilecekti. 16 Nisan 2017’de yapılan anayasa değişikliği referandumunda Başbakanlık kaldırılmış ve Cumhurbaşkanı Hükümet Sistemine geçilmişti.

Cumhurbaşkanı seçimini düzenleyen Anayasanın 101. hususunda de bir kimsenin en fazla iki kez Cumhurbaşkanı seçilebileceği kararı korunmuştu. 101. Unsurda, “Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları ortasından, direkt halk tarafından seçilir. Cumhurbaşkanının görev mühleti beş yıldır. Bir kimse en fazla iki sefer Cumhurbaşkanı seçilebilir” düzenlemesi yer aldı.

Anayasanın 116. Unsurunun üçüncü fıkrasında ise “Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı bir sefer daha aday olabilir” düzenlemesi getirildi. Bunun için TBMM’nin, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla yani 360 milletvekilinin seçimlerin yenilenmesine karar vermesi gerekiyor. AKP ve MHP’nin oyları ise tek başına buna yetmiyor.

2014’te 5 yıllığına seçilen Erdoğan’ın görev mühleti 2019’da dolacaktı. Lakin iktidar, 16 Nisan 2017 referandumunda kabul edilen anayasa değişikliklerini hayata geçirme gerekçesiyle seçimleri bir yıl öne çekti. Erdoğan, 24 Haziran 2018 tarihinde yapılan seçimlerde halk tarafından yeniden Cumhurbaşkanı seçildi.

Ancak muhalefet, Erdoğan’ın iki sefer Cumhurbaşkanı seçildiğini ifade ederek, anayasaya göre 2023’te 3. kere Cumhurbaşkanı adayı olamayacağı görüşünü savunuyor. İktidar sözcüleri ise bu görüşe karşı çıkıyor.

Ocak ayında YSK’de kritik seçim

Öte yandan 24 Ocak 2023 tarihinde YSK Başkanı Muharrem Akkaya’nın arasında bulunduğu 5 YSK üyesinin görevi mühleti dolacak. Akkaya’nın yanı sıra Cengiz Topaktaş, Kürşat Hamurcu, Erhan Çiftçi ve Yunus Aykın. Bu nedenle Yargıtay 3, Danıştay ise 2 üyeyi, kendi üyeleri arasında ocak ayının ikinci haftasında YSK üyesi olarak seçmek zorunda. Yasaya göre, 5 üyeden birisi dahi seçilemezse, yeni üyeler vazifesine başlayamıyor. Bu nedenle 5 üyenin tümü seçilene kadar, görev müddeti dolan YSK Başkanı ve 4 üye sorumluluğunu sürdürmek ve 2023 seçimlerini yönetmek zorunda. Şayet 5 üyenin tamamı seçilirse, yeni üyelerin iştirakiyle YSK yeni Başkan ve Başkan Vekilini seçecek.  

24 Ocak’ta görev mühleti dolacak olan Yargıtay kökenli YSK Başkanı Akkaya, DW Türkçe’ye YSK üyeliğine yeniden aday olmayacağını açıkladı.

©Alican Uludağ