Yurt dışı ve gümrüklerde sandıklar 27 Nisan’da kuruluyor

Türkiye’de seçmenler, cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimleri için 14 Mayıs Pazar günü sandığa gidecek. Yurt dışında yaşayan 6,5 milyonu aşkın Türk vatandaşı için ise bulundukları ülkelerde Türkiye’den daha önce, yaklaşık iki hafta boyunca sandık başına gidecek. Yüksek Seçim Heyeti’nin açıkladığı takvime göre yurt dışında ve gümrük kapılarında oy verme süreci 27 Nisan Perşembe gününde başlayacak ve 9 Mayıs 2023 Salı günü son bulacak.

Cumhurbaşkanı seçiminin ilk turunda sonuç alınamazsa seçimin ikinci çeşidi 28 Mayıs Pazar günü yapılacak. İkinci çeşitte yurt dışında ve gümrük kapılarında oy verme süreci 20 Mayıs’ta başlayacak. Yurt dışında kurulacak sandıklarda ikinci tur için oy verme süreci 24 Mayıs’ta son bulacak.

Bu çerçevede yaklaşık 1,5 milyon seçmenin bulunduğu Almanya’da seçim hazırlıkları başladı. Almanya’da seçimler 13 başkonlosluk bölgesinde yapılacak. Fiziki şartları uygun olan konsolosluk binalarının avlularında kurulan çadırlarda oy verme süreci gerçekleştiriliyor. Avlusu yahut kâfi alanı bulunmayan başkonsolosluklar ise etrafta bir salon kiralayarak oy merkezine dönüştürüyor.

Yurt dışındaki seçim merkezlerinde yalnızca oy verme süreci yapılıyor. Oy pusulaları ağzı mühürlü çuvallarla sayım için daha sonra Türkiye’ye gönderiliyor.

Oylar konsolosluklardaki kilitli odalarda saklanıyor

Daha önce Almanya’nın Köln kentinde Yurt Dışı İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı Seçim Kurulu üyesi olarak görev yapan CHP’nin Kuzey Ren Vestfalya Eyaleti Teşkilatı’ndan Kazım Sarıkaya, yurt dışında oy verme süreci ile ilgili DW Türkçe’ye bilgi verdi.

İşleyişin Türkiye’dekinden çok farklı olmadığını, fakat oy verme sürecinin mühletinin bir günden fazla olması nedeniyle seçim ve sandık kurulu üyelerinin sorumluluklarının arttığını belirten Sarıkaya, sürecin nasıl işlediğini şöyle anlattı:

“Öncelikle başkonsolosluk bünyesinde Seçim Kurulu oluşturuluyor. Bu konseylere Almanya’daki başkonsoloslar ve bir de yardımcısı başkanlık yapıyor. Onların görevi uyumu sağlamak. Seçimleri ise sandık konseyleri yapıyor. Sandık heyetleri da bir başkan, bir kamu vazifelisi ve üye ve en son seçimde en çok oy alan üç partinin belirlediği isimlerden oluşuyor. Almanya’da kamu vazifelileri daha çok din adamları olduğu için çoklukla imamlar bu şuralarda bulunuyor.” 

Sandık kurulu üyelerinin oy verme sürecinin takibi, zarfların sayılması, oy verme süreci bittiğinde zarfların çuvallara konup saklanması ve sürecin sonunda Türkiye’den gelen yetkililere teslim edilmesi misyonları bulunuyor. Çuvalların ağzı mühürlendikten sonra konsolosluklardaki özel bir odada depolandığına dikkat çeken Sarıkaya, bu odanın kapısında yalnızca Seçim Kurulu Başkanı ile partilerin görevlendirdiği şura üyelerinin açabileceği, her birine özel kilitlerin takılı olduğunu söyledi. Sarıkaya, “Örneğin kapıda dört adet kilit bulunur ve bu kilitlerin her birinin farklı anahtarları vardır. Açılabilmesi için o dört kişinin aynı anda orda olması gerekir. Şayet biri eksikse o kapı açılmaz” dedi.

Sandık kurulu üyelikleri sırasında seçimlerin sağlıklı yapılmasını engelleyecek önemli bir meseleyle şimdiye kadar karşılaşmadıklarını ifade eden Sarıkaya, “Oy verme süreci ekseriyetle sakin geçiyor. Birtakım konsey üyelerinin seçmenleri yönlendirmeleri teşebbüsleri oldu, ama onlara çabucak müdahale edildi. Oyların güvenliğinden kimsenin telaşı olmasın. Biz havalimanlarında uçağa kadar oylara eşlik ediyoruz. Yani son gün oyları mühürlü çuvallarla Türkiye’den gelen YSK ve parti temsilcilerine uçakta inançlı bir şekilde teslim ediyoruz” tabirini kullandı..

Yurt dışında 2014 yılından bugüne oy kullanılıyor

Yurt dışındaki seçmenlerin bulundukları ülkelerde oy kullanabilmesi ilk defa 2014 yılında yapılan cumhurbaşkanlığı seçimiyle mümkün olmuştu. Lakin bu seçim sınırlı merkezlerde ve randevu ile yapıldı. Randevu alamayanlar oy kullanamadı. Reaksiyonlar üzerine daha sonraki yıllarda yapılan seçimler ve referandumda (2015, 2017, 2018) randevu sistemi kaldırıldı. 14 Mayıs seçimi için de randevu mecburiliği bulunmuyor.

24 Haziran 2018’de yapılan seçimlerde kayıtlı seçmen sayısı 3 milyon 44 bin 837 olarak belirlenmiş, fakat bunlardan 1 milyon 525 bin 279’u oyunu kullanmıştı.

Dışişleri Bakanlığı’nın 2019 verilerine göre 5,5 milyonu Batı Avrupa ülkelerinde olmak üzere Türkiye dışında 6,5 milyonu aşkın Türk vatandaşı yaşıyor. Almanya’daki seçmen sayısının ise 1,5 milyon civarında olduğu tahmin ediliyor. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları 1987’den beri ise gümrük noktalarında kurulan sandıklarda da oy kullanabiliyor.