Zelzele nedeniyle seçimler ertelenebilir mi?

Türkiye nüfusunun yaklaşık 13,5 milyonunun yaşadığı 11 ili vuran Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat zelzelelerinin akabinde, 14 Mayıs’ta yapılması planlanan seçimlerin yapılıp yapılmayacağı tartışılmaya başladı.

İktidar kanadında seçim tarihi değişikliğine ilişkin yeni bir karar alınmadı, fakat kulislerde 14 Mayıs mümkünlüğünün zayıfladığı konuşulmaya başladı.

İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener de, “Her şeye karşın seçimi iptal edemeyeceğini düşünüyorum. ama 14 Mayıs’ta olmaz seçim, vaktinde, 18 Haziran’da yapılması lazım” sözleriyle seçimlerin vaktinde yapılacağı varsayımını dile getirdi.

Türkiye’nin güneydoğusunu vuran ve binlerce yurttaşın ömrünü yitirmesine yol açan sarsıntı sonrasında Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, bölgede 3 ay boyunca olağanüstü hal (OHAL) ilan etti ve bu karar TBMM tarafından da onaylandı.

Depremden etkilenen vilayetler ayrıyeten “genel hayata tesirli afet bölgesi” ilan edildi.

Kulislere yansıyan bilgilere göre Yüksek Seçim Kurulu’nda şimdiye kadar hazırlıklar seçimler “normal vaktinde yapılacakmış” aynıi yürüyordu.

Depremden sonra esasen yeni bir adım atılması ya da karar alınması söylediği söz edilen olmadı.

AKP karar almadıfakat 14 Mayıs ihtimali zayıflıyor

AKP’nin yetkili konseylerinde, seçim tarihinin ertelenmesi ya da iptal edilmesiyle ilgili bir değerlendirme yapılmış değil.

Ancak 14 Mayıs seçeneğinin zayıfladığı kulislerde konuşulmaya başladı. Kimi AKP yöneticileri, şimdi somut bir karar alınmamakla birlikte seçimlerin 18 Haziran’da, yani vaktinde yapılabileceğine işaret ediyor.

AKP kaynakları, seçimin iptali ya da takvim değişikliği bir planlamanın şimdi gündemlerinde olmadığını belirtiyor.

Bazı AKP yöneticileri, sarsıntının yaralarının sarılması zaman alsa da OHAL kararının akabinde süratle toparlanmanın sağlanacağı ve seçimlerin 14 Mayıs’ta olmasa da vaktinde yapılmasının sağlanabileceğini ifade ediyor.

Akşener de ’18 Haziran’ dedi

İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener de, kendisiyle birlikte zelzele bölgesine giden gazetecilere yaptığı açıklamada, seçimlerin 14 Mayıs’a yetişemeyeceği varsayımında bulunurken iptal beklemediğini de söyledi:

“Büyük beceriksizlikle karşı karşıyayız. Bu beceriksizliğin sonuçları itibarıyla, büyük bir siyasi iniş yaşayacaklar.

“Her şeye karşın seçimi iptal edemeyeceğini düşünüyorum.fakat 14 Mayıs’ta olmaz, seçimin vaktinde, 18 Haziran’da yapılması lazım.

“Biz siyasetçilerin görevi de bu seçimi yaptırmaktır…”

CHP kulisleri: 1 yıl ertelemeyi zorlayabilir

CHP ise iktidarın sarsıntıya müdahalede geç kaldığı ve bunun da kamuoyunda büyük bir reaksiyona yol açtığı ve seçmenin tepkisini sandıkta göstereceği görüşünde.

CHP kulislerinde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kaybedeceğini gördüğü bir seçime girmek istemeyeceği ve bu nedenle de en az “1 yıl seçimi ertelemeyi” zorlayacağı yorumları yapılıyor.

Anayasa’nın 78. Hususu yalnızca “savaş nedeniyle” seçimlerin 1 yıl ertelenmesine imkan tanısa da, iktidar partisinin Yüksek Seçim Kurulu (YSK) eliyle 18 Haziran seçimlerinin ertelenmesinin yollarını arayacağı iddiaları dile getiriliyor.

Anayasa ve kanunlara göre erteleme ya da iptal ne kadar mümkün ?

Anayasa’ya göre, TBMM ya da Cumhurbaşkanı kararıyla seçimleri öne almak mümkün. Anayasa’nın 77. hususunda, seçim vaktinde yapılabilecek değişiklikler “TBMM ve cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir günde yapılır” sözüyle açıklanıyor.

Anayasa’nın “Seçimlerin geriye bırakılması ve ara seçimler” başlıklı 78. maddesi’ne göre ise ertelemenin tek istisnası savaş hali:

“Savaş sebebiyle seçimlerin yapılmasına fırsat görülmezse, TBMM seçimlerin 1 yıl geriye bırakılmasına karar verebilir.”

Cumhurbaşkanı Seçimi Yasası’nın 5. unsuru de tekrar savaş nedeniyle, cumhurbaşkanlığı seçiminin de 1 yıl geriye bırakılmasını karara bağlıyor.

YSK karar verebilir mi?

Anayasa’ya göre, seçimlerin “genel yönetimi ve denetiminden” sorumlu olan Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) kararları aleyhine yargı ya da öteki bir merciye başvurulamadığı için, aldığı kararlar da kesin.

Bu nedenle YSK’nın sarsıntı nedeniyle “seçimlerin yapılmasına imkan görmediği” yönünde bir karar alma mümkünlüğü da tartışılıyor.

Ancak hukukçular, seçimlerin öne alınması ya da savaş nedeniyle geriye bırakılması yetkisinin TBMM ve cumhurbaşkanında olduğunu, o nedenle de bu türlü bir karar alınmasını beklemediklerini ifade ediyor.

Anayasa’nın 79. hususunda YSK’nın misyonları şöyle ifade ediliyor:

“Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün süreçleri yapma ve yaptırma, seçim müddetince ve seçimden sonra seçim bahisleriyle ilgili bütün yolsuzlukları, şikayet ve itirazları inceleme, kesin karara bağlama ve TBMM üyelerinin seçim tutanaklarını ve cumhurbaşkanlığı seçimi tutanaklarını kabul etme görevi YSK’nındır. YSK kararları aleyhine öbür bir mercie başvurulamaz.”